Birleşik Krallık, Hint Okyanusu’nda bulunan denizaşırı toprağı Chagos Adaları’nın Mauritius’a devrine yönelik süreci geçici olarak askıya aldı. Kararın gerekçesi olarak ABD ile yürütülen temaslar gösterildi.
İngiltere Dışişleri Bakanlığı Orta Doğu ve Kuzey Afrika’dan sorumlu Müsteşarı Hamish Falconer, parlamentoda yaptığı açıklamada, İngiltere ile Mauritius arasında geçen yıl varılan anlaşmaya rağmen devir sürecine ilişkin yasa tasarısının onay sürecinin durdurulduğunu bildirdi.
Falconer, ABD’nin daha önce anlaşmaya destek verdiğini ancak son dönemde Washington’dan gelen açıklamaların süreci etkilediğini belirtti.
Trump’tan Anlaşmaya Müdahale Çağrısı
Donald Trump’ın konuya ilişkin açıklamalarına değinen Falconer, ABD Başkanı’ndan gelen son değerlendirmelerin dikkate alındığını ifade etti. Trump’ın geçtiğimiz hafta İngiltere Başbakanı Keir Starmer’a anlaşmayı iptal etmesi yönünde çağrıda bulunduğu belirtilmişti.
Falconer, parlamentoda devam eden sürecin uygun zamanda yeniden gündeme getirileceğini ve ABD’li muhataplarla yürütülen temaslara ise geçici ara verildiğini söyledi.
İngiltere-Mauritius Anlaşması Ne İçeriyordu?
Taraflar arasında varılan anlaşmaya göre:
-
İngiltere, Chagos Adaları üzerindeki egemenliği Mauritius’a devredecek
-
En büyük ada olan Diego Garcia’daki İngiltere-ABD ortak askeri üssü geri kiralanacak
-
İngiltere, üs için yılda yaklaşık 101 milyon sterlin ödeme yapacak
Bu modelle egemenlik devri gerçekleşirken, stratejik askeri varlığın sürdürülmesi planlanıyordu.
Diego Garcia’nın Stratejik Önemi
Diego Garcia, 1966 yılında ABD’ye 50 yıllığına kiralandı. Ada üzerinde büyük bir deniz ve hava üssü bulunuyor.
1977’de açılan Diego Garcia Deniz Kuvvetleri Destek Tesisi’nde:
-
3.600 metrelik askeri pist
-
Aynı anda iki uçak gemisinin yanaşabileceği liman
-
Stratejik bombardıman ve lojistik kapasite
bulunuyor.
ABD üssü, Körfez, Orta Doğu ve Asya-Pasifik hattındaki operasyonlarda kilit rol oynuyor.
Trump, İran ile olası bir kriz durumunda Diego Garcia ve İngiltere’deki Fairford hava üssünün kullanılabileceğini ifade ederek, adanın askeri önemine dikkat çekti.
Tarihsel Arka Plan
Chagos Takımadaları, İngiltere tarafından 1965 yılında Mauritius’tan ayrılarak İngiliz Hint Okyanusu Bölgesi (İHOB) ilan edildi.
1967-1973 yılları arasında yaklaşık 2 bin ada sakini zorla tahliye edildi. Ada uzun yıllardır uluslararası hukuk ve egemenlik tartışmalarının merkezinde yer alıyor.
Birleşmiş Milletler ve uluslararası hukuk organları, egemenliğin Mauritius’a devredilmesi gerektiği yönünde görüş bildirmişti.
Sürecin Geleceği Belirsiz
İngiltere’nin devri askıya alması, Hint Okyanusu’ndaki jeopolitik dengeler açısından yeni bir belirsizlik yarattı. ABD’nin askeri stratejisi, İran gerilimi ve Çin’in bölgedeki etkisi göz önüne alındığında, Diego Garcia’nın statüsü yalnızca iki ülkeyi değil, küresel güç dengelerini de yakından ilgilendiriyor.