İran’ın Zenginleştirilmiş Uranyum Kapasitesi Artıyor
UAEA’nın her 3 ayda bir İran’ın nükleer faaliyetlerine ilişkin yönetim kurulu üyeleriyle paylaştığı raporda, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum kapasitesine dair çarpıcı verilere yer verildi. Raporda, İran’ın 2015’te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) kapsamında belirlenen zenginleştirilmiş uranyum seviyesinin çok üstüne çıktığı belirtildi.
Zenginleştirilmiş Uranyum Stokları Artışta
İran’ın 11 Mayıs itibariyle zenginleştirilmiş uranyum stokunun 6 bin 201,3 kilograma yükseldiği, önceki 3 aylık rapora oranla 675,8 kilogram artış görüldüğü bildirildi. Ayrıca, Tahran yönetiminin yüzde 60 saflıkta uranyum üretimini sürdürdüğü ve bu saflıkta 142 kilogram zenginleştirilmiş uranyum stokuna sahip olduğu, önceki rapora kıyasla üretiminin 20 kilogramdan fazla arttığı vurgulandı.
İran Nükleer Anlaşması ve Gelişmeler
2015 yılında İran ile P5+1 ülkeleri olarak adlandırılan Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyinin daimi üyeleri ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa ile Almanya’nın yanı sıra Avrupa Birliği arasında müzakereler sonucunda nükleer anlaşma sağlanmıştı. Anlaşma, İran’ın uranyumu yüzde 3,67 zenginleştirmesi ve zenginleştirilmiş uranyum stokunu 300 kilogram ile sınırlandırmasını öngörüyordu.
Ancak, ABD’nin 2018’de anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmesi ve bu ülkeye yönelik yaptırımları yeniden hayata geçirmesiyle anlaşmanın uygulanmasında sorunlar başladı. Anlaşmanın sürdürülmesi için girişimler olsa da ilerleme kaydedilemedi ve İran 2019’da düşük seviyede zenginleştirilmiş uranyum stokunu artırmaya başladı.
Tahran Yönetiminin Nükleer Adımları
Özellikle 2020’de İranlı General Kasım Süleymani’nin öldürülmesi sonrasında Tahran yönetimi, anlaşmada belirlenen sınırlara uymayacağını, ancak attığı adımlara ilişkin UAEA’yı bilgilendireceğini duyurmuştu. İran bu süreçte anlaşma kapsamında yüzde 3,67 ile sınırlanan zenginleştirme oranını yüzde 60’a yükseltirken, uranyum zenginleştirilmesinde kullanılan basit santrifüjleri ileri düzeyde gelişmiş modern santrifüjlerle değiştirerek, hem zenginleştirme seviyesini hem de kapasitesini artırmıştı.