İran’da Başörtüsü Yasası İçin Protestolar Yeniden Gündemde
İran’ın başkenti Tahran’da, İran Meclisi önünde toplanan yaklaşık 100 kişilik bir grup, “İffet ve başörtüsü kanununu uygulayın” ve “Başörtüsünü savun, aileyi savun” yazılı pankartlarla zorunlu başörtüsü yasasının geri getirilmesini talep etti. Tahran Valiliği, bu gösteriyi izinsiz ve yasa dışı ilan ederken, çoğunluğunu kadınların oluşturduğu göstericiler, kısa bir süre sonra olaysız bir şekilde dağıldı.
Yüzlerce cana mal olan protestolar, İran’da zorunlu başörtüsü kuralını ihlal ettiği gerekçesiyle Eylül 2022’de gözaltına alınan Mahsa Emini‘nin polis nezaretinde hayatını kaybetmesine tepki olarak başlamıştı. Bu olay, ülkede yaklaşık dört ay süren geniş çaplı protestoları tetiklemişti. Bu süreçte, İran’da yüzlerce kişi yaşamını yitirmişti.
Protestoların ardından, büyük şehirlerde kadınların kamuya açık alanlarda başörtüsü kuralına uymadığı gözlemlendi. Başörtüsü yasasına yönelik ihlallerin artması üzerine, önceki hükümet, kurala uymayanlara kamuya açık yerlerde para cezası, bankacılık hizmetlerinin engellenmesi ve sosyal faaliyetlerden men edilme gibi yaptırımlar öngören bir yasa tasarısını hazırlamış ve bu tasarı, Eylül 2023’te Meclis’ten geçmişti. Ancak, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan‘ın seçim kampanyasında sık sık yasayı eleştirmesi sonrası, yasa askıya alınmıştı.
Bazı muhafazakar siyasetçiler ve din adamları, yasanın uygulanmasını savunarak, özellikle Tahran’da başörtüsü kurallarına uymayanların sayısının arttığını ve bu konuda herhangi bir baskının gözlemlenmediğini dile getirdiler. Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, zorunlu başörtüsü yasasının Ulusal Güvenlik Konseyi’nin kararıyla uygulanmadığını vurguladı.
‘Halkın çoğunluğunun karşı çıktığı yasaların uygulanması mümkün değil’ diyen Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan, yasanın uygulanması çağrılarına karşılık olarak, “Devletin kanunlarına göre, halkın çoğunluğunun karşı çıktığı yasaların uygulanmasının mümkün olmayacağını” belirtti. Bu açıklamalar, İran’daki toplumsal dinamiklerin ne denli karmaşık ve değişken olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.