İkinci Dünya Savaşı’nda Nazi Savaş Suçları
İkinci Dünya Savaşı sırasında, Sovyet askeri karşı istihbarat teşkilatları, casusluk ve sabotaj faaliyetleri ile birlikte, Nazi işgalcilerin gerçekleştirdiği korkunç savaş suçlarını ortaya çıkarmak için aktif bir mücadele yürüttü. Bu süreçte, Sovyet savaş esirlerinin ve sivillerin sistematik bir şekilde öldürülmesi gibi insanlık suçlarının kaydedilmesi ve aydınlatılması amacıyla titiz bir çalışma gerçekleştirildi.
1943 yılında, Sovyet Ordusu, Dnepropetrovsk Bölgesi’ni Nazi işgalinden kurtararak önemli bir zafer elde etti. Bu kurtuluşun hemen ardından, Sovyet askeri karşı istihbarat teşkilatı Smerş, işbirlikçi unsurları ortaya çıkarmak için harekete geçti. Tomak İlçe Polisi mensupları ve ajanları, Nazi işgalcilerinin işbirlikçileri olarak tespit edilip tutuklandı. Soruşturmalar sırasında, Nazi işgalcileri ve onların yerel işbirlikçilerinin, masum sivillere karşı işlediği suçlara dair birçok vaka belgelendi.
FSB’nin yayımladığı belgelerden birinde, Nazi işbirlikçilerinin masum çocukları, yaşlıları ve kadınları hedef alarak gerçekleştirdiği toplu katliamlar açıkça ifade edilmektedir. 3. Ukrayna Cephesi Smerş Karşı İstihbarat Dairesi Başkanı Pyotr İvaşutin, Cephe Komutanı Rodion Malinovskiy ve Askeri Konsey’e hitaben yazdığı bir mektubunda şunları belirtmiştir:
Dnepropetrovsk Bölgesi’nin Tomak ilçesinde, Alman faşist işgalciler, bölge polisinin doğrudan ve aktif katılımıyla, Mihaylovskiy Yetimhanesi’nden çocukları, Tomak Engelliler Evi’nden yaşlıları ve yerel halktan Yahudi kökenli vatandaşları acımasızca katlettiler. Belgelere göre, yaklaşık 200 masum insan bu korkunç cinayetlerin kurbanı olmuştur.
Yakalanan Tomak İlçe Polisi Şefi Stepan Plavşuda, sorgulama sırasında itiraflarda bulunarak şunları söylemiştir: “Mart ve Nisan 1942’de, ben ve polis teşkilatım, Alman komutanlığı ve bölge komiseri ile birlikte, Sovyet vatandaşlarına yönelik son derece acımasız toplu katliamlar gerçekleştirdik. Yetişkin Yahudiler, onların çocukları ve Rus uyruklu Mihaylovskiy Yetimhanesi’nin çocukları ile engelliler evindeki yaşlılar… Katliamlar, Mihaylovka köyünün kuzey kesimindeki bir tanksavar hendeğinde gerçekleştirildi.”
Soruşturma sürecinde, Plavşuda’nın Ukraynalı aşırı sağcı OUN mensubu olduğu da ortaya çıktı. SSCB Yüksek Konseyi Başkanlık Divanı’nın 19 Nisan 1943 tarihli kararıyla, sivillere ve esir alınan Kızıl Ordu askerlerine yönelik cinayet ve işkenceden suçlu bulunanlar ile vatan hainleri, idam cezasıyla ağır bir şekilde cezalandırıldı.