Aix-Marseille Üniversitesi, Trump yönetiminin bilim politikalarına tepki olarak başlattığı “Bilim İçin Güvenli Yer” (Safe Place for Science) programını duyurduktan sadece birkaç saat sonra ilk başvurusunu aldı. Güney Fransa’daki üniversite, o günden bu yana her gün yaklaşık bir düzine başvuru aldığını belirtiyor. Başvuru yapanların çoğu, üniversite yönetimi tarafından “bilimsel sığınmacı” olarak tanımlanıyor.
Bilim özgürlüğü tehdit altında
Fransa ve diğer Avrupa ülkelerindeki birçok üniversite, ABD’de Trump yönetimiyle birlikte yaşanan araştırma bütçesi kesintileri, kamu sağlığı, iklim değişikliği, çevre bilimi, toplumsal cinsiyet ve çeşitlilik gibi alanlara yönelik baskılar nedeniyle pozisyonlarını kaybeden Amerikalı akademisyenlere yeni fırsatlar sunmak için harekete geçti.
Üniversite başkanları, bu durumu yalnızca bireysel iş kayıpları olarak değil, bilimsel özgürlük ilkesine yönelik sistematik bir tehdit olarak değerlendiriyor. Avrupa’daki akademik kurumlar, hem sarsılan araştırma alanlarını desteklemek hem de bu baskılara bir tepki göstermek amacıyla programlar açıyor.
“Bilime yapılan saldırılar normalleştirilemez”
Aix-Marseille Üniversitesi Rektörü Éric Berton, ABD’de yaşananların olağanüstü olduğunu vurgulayarak, “Bu program bir öfkenin yansıması. Amerika’da olanlar normal değil ve buna karşı bir duruş sergilemek istiyoruz” dedi. Üniversite, bu kapsamda yaklaşık 15 milyon euro (yaklaşık 16,3 milyon dolar) bütçe ayırarak üç yıllık 15 akademik pozisyon açtı.
Beyin göçünde tersine dönüş mü yaşanıyor?
Amerika uzun yıllardır dünyanın dört bir yanından bilim insanlarını kendine çeken bir ülkeydi. Ancak Trump yönetiminin akademik özgürlük ve bilime yönelik tutumu, bu yönelimi tersine çevirebilir. Avrupa’daki bazı akademisyenler bu durumu araştırma merkezlerini güçlendirmek için eşsiz bir fırsat olarak görse de, çoğu bu adımların rekabetten çok dayanışma amacı taşıdığını ifade ediyor.
Fransız üniversiteleri, bilime yönelik siyasi baskılara karşı güvenli liman olma rolünü üstlenirken, bu hareketin gelecekte akademik göç dinamiklerini nasıl etkileyeceği merak konusu.
Sizce bilim insanlarının sığınmacı gibi başka ülkelere başvurmak zorunda kalması, akademik özgürlüklerin nasıl bir tehdit altında olduğunu gösteriyor olabilir mi?