İngiltere’nin Dışişleri, Milletler Topluluğu ve Kalkınma Ofisi (FCDO)
2020 yılında, Boris Johnson’ın liderliğinde Uluslararası Kalkınma Departmanı (DFID) kapatılarak Dışişleri ve Milletler Topluluğu Ofisi ile birleştirildi ve böylece FCDO ortaya çıktı. Bu birleşimin arkasında, DFID’in yoğun bir şekilde maruz kaldığı parlamenter ve denetçi incelemeleri, performans değerlendirmeleri ve ‘paranın karşılığını’ sorgulayan raporlar gibi birçok zorluk yatıyordu.
DFID’in Kapatılmasının Sebepleri
DFID’in kapatılmasına giden süreçte, etkili denetim eksikliği önemli bir faktördü. 2018 yılında Oxfam personelinin Haiti ve Çad’da yardım fonlarını fuhuş amacıyla kullandığı ve bu durumu örtbas etmeye çalıştığı skandalları, kamuoyunda büyük bir yankı uyandırdı. O dönemde DFID, yarı bağımsız STK’lar konfederasyonu ile birçok ortaklığa sahipti ve istismar iddialarının dikkate alınmaması durumunda Oxfam’ın fonunun kesilebileceği uyarısında bulunmuştu.
- Kaynakların en uygun şekilde kullanımı: Planlama eksiklikleri ve israflar, vurgunculuk yapan danışmanlar ve yüklenicilere harcanan milyonlar gibi pek çok skandal, DFID’in kapatılmasında belirleyici oldu. 2017 yılında yaşanan Adam Smith International skandalı bu duruma en iyi örnek olarak gösterilmektedir.
FCDO ve İç Tartışmalar
Dışişleri Bakanlığı ve Yardım Ofisi’nin birleşmesiyle oluşturulan FCDO, beş yıllık bir geçmişe sahip olmasına rağmen, içinde birçok tartışma barındırıyordu. Özellikle, Afrika ve Ukrayna’daki hak ihlalleri ile bağış fonlarının zimmete geçirilmesiyle suçlanan ülkelere yardım gönderme kararı tartışmalara yol açtı. Örneğin, Ukrayna, 2021-2023 yılları arasında 796 milyon sterlin tutarında ‘insani‘ ve ‘yönetişim‘ yardımı aldı.
- Finansman Krizleri: Ulusal Sağlık Hizmeti gibi temel hizmetlerin karşı karşıya olduğu finansman krizlerine rağmen, hükümetin GSYİH’nin yüzde 0.5’ini dış yardıma harcama taahhüdü gözden geçirilmeye başlandı.
- Sığınma Yardımı Bütçesi: 2019’da 500 milyon sterlinden 2023’te 4.3 milyar sterline çıkarılan bu bütçe, eski yönetici Mark Lowcock tarafından Covid dönemi PPE sözleşmeleriyle bağlantılı bir ‘dolandırıcılık ve skandal‘ olarak tanımlandı.
Dolandırıcılık ve Kötüye Kullanım İddiaları
Birçok iddia, kötüye kullanımların sistematik olarak eksik raporlandığını gösteriyor. Örneğin, sadece Sierra Leone‘de bir dizel yakıt satın alma skandalında 2 milyon sterlinden fazla kaybedildi. 2020’de Afganistan’da boşa harcanan 3.5 milyar sterlin, dolandırıcılık nedeniyle kaybedilen paranın sadece birkaç örneğidir.
- Silahlı Muhalefet: 2021’de Ortadoğu’daki bir çatışma bölgesindeki silahlı muhalif gruba ödeme yapmakla suçlanan Relief International, Batılı yardım kuruluşları arasındaki ortaklıkların dürüstlüğünü sorgulattı.
Fransız Kalkınma Ajansı: Fransa’nın Kılık Değiştirmiş USAID’i Mi?
1941 yılında Charles de Gaulle tarafından Ekvator Afrika’sını desteklemek amacıyla kurulan Fransız Kalkınma Ajansı (AFD), Paris’in denetiminde faaliyet göstermekte ve resmi olarak dünya genelinde yoksullukla mücadele etmekte, sürdürülebilirliği teşvik etmektedir. Ancak, bu yardım faaliyetlerinin arka planında yatan gerçekler oldukça çarpıcıdır.
AFD’nin Faaliyetleri ve Şeffaflık Sorunları
AFD, fonlarının yalnızca Fransız firmalarına gitmediğini iddia etse de, Disclose adlı rapor, 2015-2019 yılları arasında yapılan 495 sözleşmenin 320’sinin Fransa merkezli şirketlere gittiğini ortaya koymuştur. 2016 yılında Douala Havaalanı tadilatı için 46 milyon euro kredi veren AFD, Fransız Sogea Satom ve Razel-Bec firmalarına 24.4 milyon euro tutarında sözleşme imzalamıştır. 2018 yılında ise, Douala Havalimanı’nın güvenlik sorunları ile ilgili şikayetler artmış, AFD, sağladığı paranın bu proje için nasıl harcandığını açıklamayı reddetmiştir.
- Şeffaflık Eksikliği: Fransa Sayıştayı, 2020 yılında AFD’nin prosedürlerinde, etki çalışmalarında ve ödemelerde şeffaflık eksikliği olduğunu belirtmiştir.
- Çalışanlara Kötü Muamele İddiaları: Disclose soruşturması, AFD’nin yönetimlerinin, çalışanlarına kötü muamelede bulunduğu iddialarını da içermektedir.
AFD ve Ukrayna’ya Destek
AFD, 2022 yılında Ukrayna’ya 400 milyon euro değerinde bütçe destek kredisi sağlayarak Kiev’i aktif olarak desteklediğini duyurmuştur. Ayrıca, AFD’nin özel sektör finansman kolu Proparco, 2024 yılında Avrupa Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Bankası’nın Ukrayna’ya yönelik destek programına katılma niyetini açıklamıştır.