On beş yıl süren ekonomik kriz ve zorlu kurtarma paketlerinin ardından, Yunanistan’da istihdam piyasası artık sıkı bir şekilde düzenlenmiyor. Toplu iş sözleşmeleri yıllardır dondurulmuş durumda ve birçok işyerinde çalışanlar bireysel iş sözleşmeleriyle çalışıyor. Haftalık 40 saatlik çalışma süresi hala geçerli olmakla birlikte, işverenlerin sınırlı bir süre için günde iki saate kadar ücretsiz fazla mesai talep etmelerine ve karşılığında daha fazla izin günü teklif etmelerine imkan veriliyor.
Ücretsiz Fazla Mesai ve Denetim Eksikliği
Teoride gönüllülük esasına dayanan bu düzenleme, birçok şirkette çalışanların ek izin günü veya ek ödeme almadan uzun saatler çalışmaya zorlanmasıyla uygulanıyor. İş kanununa uygunluk, giderek azalan denetim personeli nedeniyle nadiren gözetleniyor. Denetim mekanizmalarının etkin işletilmesi, Başbakan Kiryakos Mitsotakis yönetimindeki muhafazakar hükümetin öncelikleri arasında yer almıyor.
Yunanistan’ın Çalışma Süreleri ve Ücretleri
Yunanlar, haftada ortalama 41 saat çalışarak AB’deki diğer tüm vatandaşlardan daha uzun süre çalışıyor ve karşılığında oldukça düşük ücret alıyor. 830 euro olan asgari ücretle AB ülkeleri listesinde 15’inci sırada yer alan Yunanistan, satın alma gücü açısından Avrupa Birliği genelinde sondan bir önceki ülke konumunda.
Yeni Düzenlemeler ve Altıncı Gün Mesaisi
1 Temmuz 2024’ten itibaren, sanayi, perakende, tarım ve bazı hizmet sektörlerinde çalışanlar, işverenleri isterse haftada altı gün çalışmak zorunda kalacak. Altıncı gün için günlük yevmiyenin yüzde 40’ı oranında bir ek ödeme yapılacak. Turizm ve yiyecek içecek sektörlerinde, haftada beş günlük mesai uygulaması 2023 yılında tarihe karışmıştı. Şimdi bu uygulamayı diğer sektörler takip edecek.
İş Hukuku Uzmanı Aris Kazakos’un Uyarıları
Selanikli iş hukuku profesörü Aris Kazakos, işverenin çalışanlarıyla ilişkilerinde mutlak güce sahip olmasına karşı uyarıda bulunuyor. “Ek altıncı günde çalışmak, işverenin talimat verme hakkı kapsamına girdiğinden, çalışanlar buna karşı kendini savunamaz,” diyen Kazakos, bireysel müzakerelerde işverenin mutlak egemen olduğuna dikkat çekiyor. Hükümet, bu düzenlemeyi Yunan iş gücü piyasasında kalifiye eleman sıkıntısı yaşanmasıyla gerekçelendiriyor, ancak pratikte bu durum fazla mesaiyi daha ucuz hale getiriyor.
Artan Güvenlik Riskleri ve Çalışma Koşulları
Çoğu Avrupa ülkesinde sendikalar, ücretlerde kesinti yapmadan çalışma saatlerinin azaltılması için mücadele ediyor. Yunanistan’da ise ek altıncı iş gününün getirdiği yükün, çalışanlar için güvenlik risklerini artırdığı belirtiliyor. 2023 yılında 179 işçi çeşitli iş kazalarında hayatını kaybetti. Bu sayı, 2022’de 104’tü. Ek mesai günleriyle ölümlü iş kazalarının daha da artabileceği uyarısı yapılıyor.
Modern Kölelik ve Turizm Sektöründeki Zorluklar
Düşük ücretler, sınırlı kariyer fırsatları ve giderek uzayan çalışma saatleri, birçok Yunanı yurt dışına çıkmaya zorluyor. Turizm sektöründe çalışanlar ise bu koşulları modern kölelik olarak nitelendiriyor. Mikonos ve Santorini gibi popüler tatil adalarında mevsimlik işçiler haftanın yedi günü çalışmak zorunda kalıyor ve genelde aşırı kalabalık konaklama yerlerinde barındırılıyor. Bu nedenle Yunanistan’ın kuzeyindeki Halkidiki yarımadası gibi popüler tatil bölgelerdeki otelciler, yeterli sayıda eleman bulamıyor ve birçok otel ve restoran gecikmeli olarak faaliyete geçmek zorunda kalıyor.