Asgari Ücret Artışları ve Çalışma Koşulları
Asgari ücret artışlarının genel ücret zammı olarak dikkate alındığı Türkiye’de, özellikle tekstil sektöründe maliyet artışları ve sipariş azalması nedeniyle iş gücü kayıpları yaşanmakta. Öte yandan, beyaz yakalıların çalıştığı alanlarda çalışanların iş-yaşam dengesine daha fazla dikkat gösterilmesi ve esnek çalışma saatlerinin benimsenmesi dikkat çekmektedir. Talent Trends 2024 raporuna göre, şirketlerin çalışanların ofise dönüşünü giderek daha fazla talep etmesine rağmen, esnek çalışma saatleri konusunda geçen yıla göre daha yüksek beklentiler bulunmakta. Örneğin, Türkiye’de anketi tamamlayan 694 çalışandan, yüzde 27’si kendi refahlarını önceliklendirmek adına terfi olanaklarını göz ardı edeceğini belirtirken, yüzde 49’u bir işe girmeye karar verirken esnekliğin önemli bir unsur olduğunu ifade etmektedir. Yüzde 35 ise halihazırda hibrit pozisyonlarda çalıştığını ve bu çalışma düzeninden memnun olduğunu aktarmıştır.
2024’te Asgari Ücretin Belirlenmesi
2024 yılı için asgari ücret 17 bin 2 lira olarak belirlenmiştir. Milyonlarca çalışanın merakla beklediği asgari ücret, 2023 yılı Aralık ayında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan tarafından duyurulmuştur. Türk-İş Başkanı Ergün Atalay ise kendi taleplerinin 18 bin TL olduğunu ifade etmiştir. Işıkhan, 2024 için net asgari ücretin yüzde 49 artışla 17 bin 2 TL olduğunu açıklamıştır. 2024 yılı için brüt asgari ücret 20 bin 2 TL olurken, işverene maliyet ise 23 bin 502 TL olarak kaydedilmiştir. SGK primi işçi payı 2 bin 800 TL, işveren payı ise 3 bin 100 TL olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, işveren desteği 700 TL olarak duyurulmuştur.
Kamu İşçilerinin Talepleri
Türkiye’de taşeron çalışanlarının kamuda kadroya alınmasının ardından kamu işçisi sayısı yaklaşık olarak bir milyon kişiye ulaşmıştır. 2023 Yılı Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Çerçeve Anlaşma Protokolü kapsamında imzalanan toplu iş sözleşmelerinin yürürlük sürelerinin farklı aylarda başlaması ve enflasyondan kaynaklı 6 aylık ücret zamlarındaki farklılıklar nedeniyle Türk-İş yönetimi, hükümetten Ocak ayı başlangıçlı toplu iş sözleşmelerindeki yüzde 24,73’lük zammın diğer aylarda başlayan sözleşmelere de uygulanması için ek çerçeve anlaşma protokolü imzalanmasını talep etmiştir. 20 Ocak 2024 tarihinde gerçekleştirilen bir törenle Kamu Toplu İş Sözleşmeleri Ek Çerçeve Anlaşması Protokolü imzalanmıştır. Bu protokol, kamu işçilerinde eşitlik sağlamak amacıyla enflasyon ve ücret zammının toplam oranının yüzde 32,57 olarak uygulanmasını içermektedir.
Memur ve Emekli Zam Oranları
Memur ve memur emeklilerinin alacağı zam oranı da yüzde 49,3 olarak belirlenmiştir. Önceki yıl Temmuz ayında yüzde 6’lık sözleşme zammı alan memur ve memur emeklileri, bu oranı aşan enflasyon farkına hak kazanmışlardır. Buna göre, memur ve memur emeklisi yılın ilk yarısında geçen yılın altı aylık enflasyon farkı ve bu yılın toplu sözleşmeden doğan yüzde 15’lik zammı ile toplamda yüzde 49,2 oranında zam almıştır. SSK ve Bağ-Kur emeklileri için ise durum farklıdır; bu kapsamda emekliler, 6 ayda bir oluşan enflasyon oranı kadar zamma hak kazanmışlardır. Yılın ikinci yarısı için yüzde 37,56 zam imkanı doğmuş, ancak yapılan düzenleme ile SSK ve Bağ-Kur emeklilerine de Ocak 2024’te yüzde 49,25 zam yapılmıştır.
Emekli Aylıklarının Artırılması
Milyonlarca emekli, memur ve memur emeklisinin yılın ikinci yarısı için alacağı zam, Haziran ayı enflasyon verisiyle netleşmiştir. Açıklanan verilere göre, işçi emeklisinin zam oranı yüzde 24,73 olarak hesaplanmıştır. Memur ve memur emeklisi de yüzde 19,30 zam almaya hak kazanmıştır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre altı aylık enflasyon yüzde 24,73 olarak gerçekleşmiştir. Yılbaşında 10 bin liraya yükseltilen en düşük emekli aylığı, bu koşullarda maaşları değiştirmediği için 12 bin 500 liraya çıkarılmıştır. Böylece, eksik gün ve düşük primle emekli olan milyonlarca kişi, daha yüksek prim gün sayısı ile emekli olanlarla aynı maaşı almaya başlamıştır.
İşçi Grevlerinin Ertelenmesi
DİSK’e bağlı Birleşik Metal-İş Sendikası’nın yedi fabrikada, 1 bin 600 işçiyle başlattığı grev, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kararıyla yasaklanmıştır. Dördü MESS (Metal Sanayicileri Sendikası) üyesi olan ve trafo sektöründe faaliyet gösteren beş işletmede toplam yedi fabrikada 4 ve 13 Aralık 2024’te başlayan grevler, Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle 13 Aralık 2024 tarihi itibarıyla ertelenmiştir. “Milli güvenlik” gerekçe gösterilerek 60 gün süreyle ertelenen bu uyuşmazlık sürecinde, taraflar anlaşamazsa grev tekrar devam edememekte; mesele Yüksek Hakem Kurulu’na intikal etmektedir. Böylece, kısaca “ertelenen” grevler aslında yasaklanmış olmaktadır. 12 Eylül 1980 darbesi öncesinde ertelenen grevler, erteleme süreci sonunda anlaşma sağlanmazsa yasal olarak devam edebilmekteydi.