2025 Yılı Yatırım Programı’nın Detayları
2025 Yılı Yatırım Programı’nın kabulü ve uygulanmasına dair Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete’nin mükerrer sayısında yayımlandı. Bu kapsamda, merkezi yönetim bütçesi altında yer alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri (KİT), özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşlarının projeleri yer aldı. Mahalli idarelerin yalnızca dış kredi ile finanse edilen projeleri bu programda yer buldu.
Yatırım Programı’nın hazırlanmasında 12. Kalkınma Planı’nda belirtilen temel politikalar ve hedefler ile 2025-2027 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’daki politika öncelikleri ve bütçe büyüklükleri dikkate alındı. Projelerin belirlenmesinde, azami oranda seçicilik sağlanarak 12. Kalkınma Planı’nda öngörülen projeler, deprem riski nedeniyle acilen başlanması gereken projeler ve toplumsal ile ekonomik etkisi güçlü olan projeler önceliklendirildi.
2025 Yılı Yatırım Programında 1 Trilyon 444,4 Milyar Lira Ödenek
2025 yılı Yatırım Programı’nda kamu kurumları tarafından yürütülecek projelerin toplam tutarı yaklaşık 10.599,5 milyar lira olarak belirlendi. Bu projelere tahsis edilen toplam ödenek miktarı ise 1 trilyon 444,4 milyar lira oldu. Program dahilinde 2025 yılında 3 bin 783’ü ana proje olmak üzere toplam 14 bin 238 projenin yürütülmesi öngörülüyor. 2024 yılında 5 bin 296 proje tamamlanırken, 2025 Yılı Yatırım Programı’na 5 bin 61 yeni proje dahil edildi. Bu projelerin 1364’ü çok yıllık, 3 bin 697’si ise bir yıl içerisinde tamamlanacak projeler olarak belirlenmiştir.
2025 yılında Yatırım Programı kapsamında öngörülen 1 trilyon 444,4 milyar liralık yatırımın yüzde 70,7’sinin merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kuruluşlar, yüzde 28,1’inin KİT ve özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar, yüzde 1,2’sinin ise döner sermayeli kuruluşlar ve sosyal güvenlik kuruluşları tarafından gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Deprem Tedbirlerine Yönelik Projeler
2025 Yılı Yatırım Programında deprem tedbirlerine yönelik toplam 511 milyar lira tutarında projelere yer verildi. Bu projeler kapsamındaki 2025 yılı ödeneklerinin yaklaşık yüzde 42’si sağlık sektörüne, yüzde 16,7’si konut sektörüne, yüzde 13,2’si ulaştırma-haberleşme sektörüne ayrıldı. Ayrıca, deprem projelerine ayrılan bu ödeneklerin yanı sıra, bütçede cari transferler altında yürütülen yatırım nitelikli harcamalar ile cari nitelikli diğer harcamalar dikkate alındığında, deprem tedbirlerine yönelik merkezi yönetim bütçesinden tahsis edilen toplam ödenek tutarı 584 milyar liraya ulaşıyor.
Yatırımda En Yüksek Pay Ulaştırma ve Eğitim Sektörlerine
2025 Yılı Yatırım Programı çerçevesinde ayrılan 1 trilyon 444,4 milyar liralık yatırım ödeneğinden en yüksek payı yüzde 30,5 ile ulaştırma-haberleşme sektörü aldı. Bu sektöre 2025 yılında yüzde 38 artışla 440 milyar lira ödenek tahsis edildi. Demir yolu yük ve yolcu taşımacılığını geliştirmek amacıyla, Halkalı-Kapıkule Hızlı Tren Hattı projesine 29,3 milyar lira, Mersin-Adana-Osmaniye-Gaziantep Yüksek Standartlı Demiryolu projesine 22,8 milyar lira, Ankara-İzmir Yüksek Standartlı Demiryolu projesine 19,7 milyar lira ve Bandırma-Bursa-Yenişehir-Osmaneli Yüksek Standartlı Demiryolu projesine 18,5 milyar lira ödenek sağlandı. Ayrıca, üretim ve ticaretin canlandırılmasına katkı amaçlayan iltisak hattı projelerine yüzde 301,4 artışla 8,4 milyar lira ödenek ayrıldı.
Ulaştırma-haberleşme sektörünü, yüzde 15,1’lik pay ile eğitim sektörü takip etti. Eğitim alanında 2025 yılında yüzde 44,5 artışla 217,9 milyar lira ödenek tahsis edildi. Tüm bireylerin kapsayıcılık ilkesi çerçevesinde nitelikli bir eğitime ve hayat boyu öğrenme imkânlarına eşit şartlarda erişimini sağlamak amacıyla temel eğitime 140,8 milyar lira ödenek ayrıldı. Mesleki eğitimde günümüzün ve geleceğin ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde fiziki altyapının güçlendirilmesi amacıyla “1.500 Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinin Teknik ve Laboratuvar Altyapısının Modernizasyonu” projesine 5 milyar lira ödenek tahsis edildi.
Tarım Sektörüne Yatırım
Yatırım ödeneklerinden yüzde 11,4’lük pay alan tarım sektörüne 2025 yılında yüzde 62,5 artışla toplam 164,1 milyar lira ödenek tahsis edildi. Tarımsal sulama yatırımları için Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’ne yüzde 87,5 artışla 95,7 milyar lira ödenek ayrılmış olup, bu ödenekle yaklaşık 120 bin hektar alanın sulamaya açılması ve 20 bin hektar alanda sulama sistemlerinin yenilenmesi planlanmaktadır. GAP Eylem Planı kapsamında “Aşağı Fırat 2. Merhale Sulaması” projesine 8,2 milyar lira, “Silvan Sulaması 1. Merhale” projesine 8 milyar lira ve “Orta Ceyhan Menzelet Sulaması 2. Merhale” projesine 2,4 milyar lira ödenek tahsis edildi. Taşkın koruma projelerine ise 32,5 milyar lira ödenek ayrıldı.
Madencilik ve Enerji Sektörleri
Yatırım ödeneklerinde yüzde 10,3 paya sahip olan madencilik sektörüne 2025 yılında yüzde 40,3 artışla 148,8 milyar lira, yüzde 7,6 paya sahip olan enerji sektörüne ise yüzde 45,6 artışla 110,2 milyar lira ödenek ayrılmış olup, bu sektörlerde proje bazında önemli gelişmelerin kaydedilmesi bekleniyor. Karadeniz’deki 710 milyar metreküplük doğal gazın üretimine yönelik Sakarya Doğal Gaz Sahası Geliştirme Projesi için 72,8 milyar lira ödenek tahsis edilirken, enerji bağımlılığının azaltılması amacıyla diğer doğal gaz ve petrol arama faaliyetleri için 67,9 milyar lira ödenek ayrıldı.
Sağlık Sektörüne Yatırımlar
Sağlık sektörünün 2025 yılı yatırımlarından aldığı pay yüzde 9,6 olarak gerçekleşti. Fiziki altyapı ve hizmet kalitesinin artırılması amacıyla Sağlık Bakanlığı’na yüzde 46,5 artışla 121,1 milyar lira tahsis edildi. 2025 yılında merkezi yönetim bütçesi kapsamında 18 bin 450 yatak kapasiteli 16 şehir hastanesinin yapımına devam edilecek ve bu hastanelerden 5 bin 450 yatak kapasiteli olan 5 hastane projesi tamamlanacaktır.
Yatırımcı ve girişimcilere daha fazla yatırım yeri oluşturmak, üretimi ve istihdamı artırmak amacıyla Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na imalat sanayii alanında yüzde 52,9 artışla 23,3 milyar lira ödenek tahsis edilmiştir. Ayrıca, yükseköğretimde kalitenin artırılması ve araştırma altyapısının güçlendirilmesi için üniversitelere 2025 yılında yüzde 51 artışla 53,5 milyar lira yatırım ödeneği sağlanmıştır.