Seçim Sonuçları ve Gelişmeler
Associated Press’in (AP) yayımladığı resmi olmayan verilere göre, seçimlerde Donald Trump yarışı önde götürüyor. AP’nin açıklanan projeksiyonlarına dayanarak, adayların kazandığı eyaletler şu şekilde sıralanmıştır:
Harris’in Kazandığı Eyaletler (214)
- Connecticut (7)
- Delaware (3)
- Massachusetts (11)
- Maryland (10)
- New Jersey (14)
- Rhode Island (4)
- Vermont (3)
- Illinois (19)
- New York (28)
- Colorado (10)
- District of Columbia (3)
- California (54)
- Washington (12)
- Oregon (8)
- New Mexico (5)
- Virginia (13)
- Hawaii (4)
- Nebraska 2 (1)
- New Hampshire (4)
Trump’ın Kazandığı Eyaletler (248)
- Florida (30)
- South Carolina (9)
- Alabama (9)
- Mississippi (6)
- Oklahoma (7)
- Tennessee (11)
- Kentucky (8)
- Indiana (11)
- West Virginia (4)
- Arkansas (6)
- Wisconsin (10)
- Wyoming (3)
- Ohio (17)
- South Dakota (3)
- North Dakota (3)
- Nebraska (2)
- Louisiana (8)
- Texas (40)
- Missouri (10)
- Utah (6)
- Montana (4)
- Iowa (6)
- Kansas (6)
- Idaho (4)
- North Carolina (16)
- Georgia (16)
- Maine 2. bölge (1)
İşte seçimde öne çıkan bazı gelişmeler:
09:52 Trump, Maine 2. bölgesini kazandı.
09:17 Harris, New Hampshire eyaletini alarak delege sayısını 214’e çıkardı.
09:10 New York Times’ın modeline göre Trump’ın başkanlık olasılığı yüzde 95’e yükseldi.
08:59 Trump, çok kritik bir eyalet olan Georgia’yı kazandı ve farkı açtı.
08:45 Harris’in kampanya yetkilisi, “Her oy sayıldığından emin olana kadar kampanya gece boyunca devam edecek; Harris, bugün destekçilerine seslenmeyecek” dedi.
08:09 Harris, Nebraska’da bir bölge kazandı.
08:07 Cumhuriyetçiler, ABD Senatosu’nda kontrolü elde etti.
08:00 Harris, Hawaii eyaletini kazandı.
07:50 Bu saat itibarıyla Senato’da Cumhuriyetçilerin 50, Demokratların 41 sandalyesi bulunuyor. Temsilciler Meclisi’nde ise Cumhuriyetçilerin 170, Demokratların 123 üyesi seçildi.
07:42 Harris, 13 delegeye sahip Virginia eyaletini kazanarak aradaki farkı biraz kapattı.
07:33 Harris, New Mexico eyaletini aldı.
07:23 Harris, 8 delegeye sahip Oregon eyaletini kazandı ve toplamda 187 delegesine ulaştı.
07:20 New York Times’ın seçim modeline göre Trump’ın kazanma ihtimali yüzde 91’e çıktı.
07:18 Trump, 16 delegeli North Carolina eyaletini kazandı.
07:04 Trump, 4 delegeli Idaho eyaletinde galip geldi.
07:03 Harris, 12 delegeli Washington eyaletini kazandı.
07:01 Harris, 54 delegeli California eyaletini kazandı.
06:41 Trump, toplamda 12 delegeye sahip Iowa ve Kansas eyaletlerinde galip geldi.
06:21 Harris, 3 delegeli District of Columbia’yı kazandı.
06:08 Harris, 10 delegeli Colorado eyaletini kazandı.
06:00 Trump, Montana ve Utah eyaletlerinde de galip geldi. Böylelikle iki eyaletten toplamda 10 delege daha kazandı.
05:50 ABD seçimlerinde ülke genelinde alınan oy oranı önem taşımıyor. Bu saat itibarıyla Donald Trump’ın oyların yüzde 52,3’ünü, Kamala Harris’in ise yüzde 46,5’ini aldığı görülüyor.
05:30 AP’nin değerlendirmesine göre seçimlerde bu saat itibarıyla iki aday için henüz bir sürpriz yaşanmadı. Dikkatler, değişen seçmen tercihleri olan eyaletlerde yoğunlaşıyor.
05:13 Trump, 40 delege sayısıyla Texas’ı kazandı.
05:08 Trump, Ohio’yu kazandı.
05:01 Harris, 28 delege sayısıyla New York eyaletini kazandı.
04:38 Harris, Illinois eyaletinde galip geldi.
04:31 Harris, New Jersey’i kazandı.
04:30 Trump, Arkansas’ta seçimi önde tamamladı.
04:01 Harris, Connecticut’ı kazandı.
03:40 Trump, Indiana ve Kentucky’nin ardından West Virginia’da da seçimi önde tamamlayarak 23 delegesine ulaştı.
03:20 Trump, Indiana ve Kentucky’de yarışı önde tamamlayarak 19 delegeyi hanesine yazdırdı. Kamala Harris de galip geldiği Vermont eyaletinde 3 delege kazandı.
03:00 Florida (30 delege), Georgia (16 delege), Virginia (13 delege), Vermont (3 delege), South Carolina (9 delege) sandıkları kapandı.
ABD’de Seçimi Kazanmak İçin Ne Gerekir?
ABD’de her iki aday da 50 eyalette yapılan Seçiciler Kurulu seçiminde yarışmaktadır. Her eyalet, kısmen nüfusa bağlı olarak belirli sayıda seçici kurul oyuna sahiptir. Toplamda 538 oy söz konusu olup, 270 veya daha fazla oy alan aday kazanmış sayılmaktadır. İki eyalet hariç, tüm eyaletlerde seçimi kazanan aday, tüm delegeleri de kazanır. Maine ve Nebraska’da ise adayların aldığı oy oranına göre eyaletin delegeleri paylaştırılmaktadır. Amerikan halkı, ABD’nin yeni başkanının yanı sıra Kongre’nin iki kanadı olan 435 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nin tamamı ile 100 üyeli Senato’daki 34 sandalye için de oy vermektedir. Başkanlık seçimini kazanan aday, 20 Ocak 2025’te yemin ederek 4 yıl süreyle ABD’nin 47. başkanı olacaktır.
Salıncak Eyaletler Neden Önemli?
Seçim tarihine bakıldığında, eyaletlerin çoğunun tercihinin belli bir partiden yana olduğu görülmektedir. Ancak bazı eyaletlerde tercihlerin değiştiği izlenimi mevcut. Bu nedenle genellikle her iki adayın da kazanma ihtimali olan yedi civarında kritik eyalete odaklanılmaktadır. Toplam 538 delegenin dağıtılacağı ve 270 delegeye ulaşan adayın başkan olacağı seçim sistemi dolayısıyla esasen tüm gözler salıncak eyaletler durumundaki Pensilvanya, Georgia, Arizona, Nevada, Michigan, Kuzey Carolina ve Wisconsin’de yoğunlaşmaktadır. Trump ile Harris, seçim kampanyalarının son gününü salıncak eyaletlerde geçirmiştir. Demokrat Harris, seçimin en kritik eyaletlerinden Pennsylvania’da 5 ayrı seçim mitingi düzenlerken, Trump ise Pennsylvania, North Carolina ve Michigan’daki seçim etkinliklerine katılmıştır.
ABD Seçim Sistemi Nasıl İşliyor?
Seçmenler, kayıtlı oldukları eyaletin Seçiciler Kurulu’na göndereceği delegeleri seçerken, delegeler de başkan ve başkan yardımcısını seçmektedir. ABD seçim sisteminde önemli olan, ülke genelinde en yüksek oyu almak değil, en çok delege sayısına ulaşmaktır. Önemli olan delege sayısı olduğundan, ülke genelinde en fazla oyu kazanan adayın başkan seçilemediği durumlar da olmuştur. Bunun son örneği 2016’da yaşanmıştır. Demokrat Parti’nin başkan adayı Hillary Clinton, ülke genelinde Cumhuriyetçi Parti’nin adayı Donald Trump’tan 3 milyon daha fazla oy almasına karşın yeterli delege sayısına ulaşamadığı için seçilememiştir.
Anketler Ne Demişti?
Seçim yarışında Joe Biden çekilmeden önce anketler Donald Trump’ı önde göstermekteydi. Harris’in adaylığının ardından anketlerde ibre Demokratlara döndü. Ancak son dönemde Trump arayı kapatıp öne geçmişti. Anket ortalamalarını alan Real Clear Politics’in verileri, Trump’ın seçim gününe anketlerde az da olsa önde girdiğini göstermiştir. Yarışın ilerleyen saatlerinde yayınlanan bir dizi anket, hem ulusal hem de salıncak eyaletler arasında yarışın başa baş geçtiğini göstermiştir. New York Times gazetesi ile Siena College ortaklığındaki son anket, Demokrat Partinin Başkan Adayı Kamala Harris ile Cumhuriyetçi Partiden rakibi Donald Trump’ın, sonuç açısından belirleyici olacak salıncak eyaletlerde yarışı yakın götürdüğünü göstermiştir. Ancak sürpriz sonuçlar da olabilir; örneğin, hafta sonu Iowa’daki bir anket Harris’in önde olduğunu göstererek pek çok siyasi analisti şaşırttı. Bu, onun beyaz seçmenler arasındaki gücünün potansiyel bir işareti. Alaska da Harris’in kaybetme ihtimalinin düşük olduğu başka bir eyalet olarak öne çıkıyor. Trump ise New Mexico veya New Hampshire’da kendi sürprizlerini gerçekleştirebilir.
Seçimlere Giderken Yaşanan En Kritik Gelişmeler
ABD, 5 Kasım’daki seçimlere kritik gelişmelerin yaşandığı bir dönemle girmektedir.
ABD Başkanı Joe Biden ve eski başkan Donald Trump, Kasım ayında yapılacak seçimler için televizyondaki ilk tartışmalarını Haziran sonunda gerçekleştirmiştir. Atlanta’daki CNN Başkanlık Tartışması’nda iki aday, yaklaşık dört yıl sonra ilk kez seçmenleri kendilerine oy vermeye ikna etmek üzere bir araya gelmiştir. Biden’ın 90 dakika süren tartışma boyunca zaman zaman düşüncelerini toparlayamaması ve bazı noktalarda söylediklerinin anlaşılmaması, Demokratlarda kaygıya yol açmıştır. ABD’nin Wisconsin eyaletinde yayın yapan “The Earl Ingram Show” radyo programına konuk olan Biden, 27 Haziran gecesi yapılan canlı yayın münazarasındaki performansını değerlendirmiş ve adaylıktan çekileceği yönündeki spekülasyonlara yanıt vermiştir. Biden, Trump ile karşılaştığı münazarada kötü bir performans gösterdiğini kabul ederek, “Berbat bir gece geçirdim. Çuvalladım ve hata yaptım. Bu sadece sahnede 90 dakikalık bir şey, 3,5 yılda ne yaptığıma bakın” demiştir. Temmuz ayına gelindiğinde Cumhuriyetçi Partiden başkanlık için yarışan eski ABD Başkanı Trump, Pensilvanya’daki mitingde destekçilerine hitap ettiği sırada silahlı bir saldırıya uğramıştır. Sağ kulağından yaralanan Trump’ın sağlık durumunun iyi olduğu bildirilmiştir. Temmuz ayında yaşanan en kritik gelişme ise Biden’ın, adaylıktan çekildiğini duyurması olmuştur. Biden, seçim yarışından çekildikten sonra Başkan Yardımcısı Kamala Harris’i aday olarak onayladığını ve desteklediğini belirtmiştir. Ağustos ayında ABD Başkan Yardımcısı Kamala Harris, Chicago kentindeki Demokrat Parti Kongresi’nde (DNC) 47. ABD Başkanlığı için resmen adaylığını kabul etmiştir. Eylül ayındaki Trump ile Harris’in ilk düellosunda baskın olan taraf Harris olmuştur. Münazara, ABD Başkanı Joe Biden’ın başarısız bir performans sergilediği ve nihayetinde başkanlık yarışından çekilmesine ve Harris’i Demokratların yeni adayı olarak desteklemesine neden olan Haziran ayındaki münazarayla tam tersi bir şekilde sonuçlanmıştır. Trump’ın destekçileri moderatörleri eleştirirken, bahis platformları Harris’in seçimi kazanma ihtimalinin arttığına işaret etmiştir. Eylül ayında Donald Trump, ikinci suikast girişimiyle karşı karşıya kalmıştır. ABD’de Cumhuriyetçi başkan adayı Donald Trump’a suikast girişiminde bulunacağından şüphelenilen silahlı bir kişi tutuklanmış, Trump’ın güvende olduğu belirtilmiştir. Emniyet yetkilileri, Trump golf oynadığı sırada sahanın birkaç yüz metre ötesinde çalılıklarda silahlı bir kişinin Gizli Servis görevlileri tarafından tespit edildiğini ve bu kişiye ateş açıldığını bildirmiştir.
82 Milyonu Aşkın Kişi Erken Oy Kullandı
Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı’nın paylaştığı verilere göre, Eylül ayı ortalarında başlayan erken oy işlemlerinde bugüne kadar 82 milyonu aşkın vatandaş oy kullanmıştır. Bunlardan 44 milyondan fazlası şahsen oy kullanırken, 37 milyonun üzerinde seçmen posta yoluyla erken oy vermiştir.