ABD’nin Yeni İhracat Kısıtlamaları
ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 24 farklı tip çip üretim donanımına ve yarı iletken geliştirme süreçlerinde kullanılan üç kategori yazılıma yönelik ihracat kısıtlamaları getirdiğini açıkladı. Bu kısıtlamalar arasında, yapay zeka çiplerinde kullanılan Yüksek Bant Genişlikli Hafıza (HBM) bileşeninin de Çin’e ihracatının yasaklanacağı belirtildi. Kısıtlamaların daha etkin bir şekilde uygulanabilmesi için “yabancı doğrudan ürün kuralı” (FDPR) adı verilen bir mekanizma devreye alınacak. Bu mekanizma, Amerikan menşeli parçalar içeren yabancı şirketlerin Çin’e yapacağı ihracatın sıkı bir denetim altına alınmasını sağlayacak.
Ayrıca, Ticaret Bakanlığı’nın 140 Çin şirketini “varlık listesine” almayı planladığı ifade edildi. Bu listeye dahil edilen şirketler, ABD hükümetinden özel izin almadan ürün veya hizmet satın alamayacak.
Çin’in Askeri Modernleşmesine Yönelik Tedbirler
ABD Ticaret Bakanı Gina Raimondo, getirilen kısıtlamaların, Çin’in çip teknolojisini askeri ve gelişmiş silah sistemleri geliştirmek için kullanmasını engellemeyi hedeflediğini vurguladı. Raimondo, “Bu kısıtlamalar, ABD’nin Çin Halk Cumhuriyeti’nin askeri modernleşmesinde en ileri teknoloji çipleri üretme kabiliyetini zayıflatmak amacıyla uyguladığı en kapsamlı kontrollerdir,” şeklinde açıklamada bulundu.
Bu yeni kısıtlamalar, 20 Ocak’ta görevi ABD’nin 47. Başkanı seçilen Donald Trump’a devretmeye hazırlanan Biden yönetiminin, Çin’e yönelik çip sektöründeki korumacı tedbirlerinin son halkası oldu.
Çin’den Gelen Tepkiler
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Cien, Pekin’de düzenlenen basın toplantısında, ABD’nin ihracat kontrollerini istismar ederek Çin’i engellemeye ve bastırmaya çalıştığını savundu. Lin, ABD’nin ulusal güvenlik kavramını aşırı bir şekilde genişlettiğine dikkat çekerek, “Bu tutum, piyasa ekonomisi kurallarını ihlal ediyor, adil rekabet ilkesini çiğniyor ve uluslararası ekonomik ve ticari dengelere zarar veriyor,” dedi. Sözcü, kısıtlamaların tüm ülkelerin menfaatlerine zarar vereceği uyarısında bulunarak, Çin’in kendi şirketlerinin meşru haklarını korumak için gerekli tedbirleri alacağına dair kesin bir mesaj verdi.
Çip Savaşının Başlangıcı
Biden yönetimi, ABD’nin ulusal güvenliğini tehdit edebilecek kritik teknolojilerin transferini engellemeyi, Çin ile rekabet stratejisinin merkezine yerleştirmiştir. 10 Ağustos 2022’de Biden’ın onayıyla yürürlüğe giren Çip ve Bilim Yasası, Çinli üreticilerin ileri düzey çip teknolojilerine erişimini kısıtlayarak, Washington’un bu alandaki niyetini net bir şekilde ortaya koymuştur. ABD Ticaret Bakanlığı’na bağlı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 7 Ekim 2022’de, Çin’in en büyük hafıza çipi üreticisi Yangzte Memory Technologies ve en büyük yarı iletken donanım üreticisi Naura Technology Group’un bulunduğu 31 şirketin İhracat Kontrol Listesi’ne alındığını duyurmuştur.
Başkan Biden, ihracat kısıtlamalarının yanı sıra, 10 Ağustos 2023’te Çip ve Bilim Yasası’nın kabul yıl dönümünde imzaladığı başkanlık kararnamesiyle, yarı iletkenler, mikro-elektronik, kuantum bilgi teknolojileri ve yapay zeka sistemlerinin bulunduğu üç kritik teknoloji alanında Amerikan şirketlerinin Çin’deki girişim sermayesi ve hisse ortaklığı yatırımlarına kısıtlamalar getirmiştir.