Güney Afrika, ABD’nin 8 Ağustos itibarıyla yürürlüğe koyduğu yüzde 30’luk gümrük tarifesiyle büyük bir ekonomik sınavdan geçiyor. Ülkenin ikinci büyük ihracat ortağı konumundaki ABD’ye uygulanan bu yüksek vergi, özellikle otomotiv ve tarım sektörlerinde ciddi kayıplar ve işten çıkarmalarla sonuçlanabilir.
Kısa Vadede 100 Bin Kişi İşsiz Kalabilir
Hâlihazırda işsizlik oranı yüzde 33’e yaklaşan Güney Afrika’da hükümet, tarife artışının kısa sürede 30 ila 100 bin arasında iş kaybına yol açabileceğini öngörüyor. Otomotivde Mercedes-Benz ve Nissan gibi dev üreticilerin yatırımlarını geri çekme ihtimali, ülke ekonomisi açısından büyük risk oluşturuyor.
Pretorya Üniversitesi’nden Doç. Dr. Martin Breitenbach, tarifenin ticaret dengesi, büyüme oranı ve istihdam üzerinde ağır baskı yaratacağını belirterek, “Bu ölçekteki bir dış ticaret şokunu kısa vadede telafi edebilecek etkili bir politika aracı yok” ifadelerini kullandı.
Tarımda Rekabet Gücü Zayıflıyor
Güney Afrika Narenciye Üreticileri Birliği (CGA) CEO’su Boitshoko Ntshabele, tarifenin özellikle narenciye ihracatçılarını zora sokacağını söyledi. Üreticiler, bu sezon kayıpları sınırlamak için sevkiyatlarını hızlandırsa da gelecek sezon için aynı iyimserlik yok. Ntshabele, “ABD ile avantajlı bir ticaret anlaşması yapılmazsa işten çıkarmalar kaçınılmaz olabilir” uyarısında bulundu.
Alternatif Pazar Arayışı
Güney Afrika Tarım İşletmeleri Odası (Agbiz) Ekonomik Araştırmalar Direktörü Wandile Sihlobo, ABD pazarının önemine rağmen Afrika ve AB pazarlarının toplam tarım ihracatının üçte ikisini oluşturduğunu vurguladı. Çin, Orta Doğu ve Asya ülkelerinde büyüme potansiyeli olduğunu belirten Sihlobo, yüksek tarifeler ve bitki sağlığı standartlarının aşılması için hızlı müzakerelerin şart olduğunu söyledi.
Sihlobo ayrıca, 2024-2025 sezonunda mısır, soya fasulyesi, ayçiçeği ve diğer yağlı tohum üretiminde çift haneli artış beklediklerini, bunun gıda fiyatları üzerindeki baskıyı hafifletebileceğini kaydetti.
Uzmanlardan Yapısal Reform Çağrısı
Ekonomistler, ABD pazarındaki kayıpların kısa vadede telafi edilmesinin zor olduğuna dikkat çekerek, uzun vadede ihracat çeşitlendirme ve yatırımcı dostu ekonomik ortam oluşturmanın şart olduğunu vurguluyor. Aksi halde, Güney Afrika hem ihracat hem de istihdam alanında kalıcı kayıplarla karşı karşıya kalabilir.