Asgari Ücret Görüşmeleri Devam Ediyor
Milyonlarca çalışanın merakla beklediği asgari ücret zammı için taraflar, üçüncü kez bir araya gelirken, yine rakamlar üzerinde anlaşmaya varılamadı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’ın başkanlık ettiği toplantıda, işveren heyetinin başkanlığını TİSK Genel Sekreteri Akansel Koç, işçi heyetinin başkanlığını ise TÜRK-İŞ Genel Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar yürüttü. Komisyonun 5 kişilik işçi heyetinde aşçı, kuaför, taşeron işçi ve basın mensubu gibi farklı meslek gruplarından temsilciler yer aldı.
Toplantının ardından açıklamalarda bulunan Ramazan Ağar, üçüncü toplantıda da herhangi bir rakamın konuşulmadığını belirtti. Ağar, önümüzdeki hafta asgari ücrette bir sonucun ortaya çıkmasını beklediklerini ifade etti. Ayrıca dördüncü toplantının tarihinin henüz netleşmediğini de vurguladı.
İlk İki Toplantıda Rakam Belirlenmedi
Önceki iki toplantıda 2025 yılı için uygulanacak asgari ücretle ilgili herhangi bir rakam belirlenmemişti. Üçüncü toplantıdan önce Türk-İş Başkanlar Kurulu bir araya geldi. İşçi kesimini temsil eden Türk-İş Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar, toplantı sonrası yaptığı açıklamada taleplerinin hazır olduğunu ve karşı tarafın tavrına göre pozisyon alacaklarını söyledi. Asgari ücret, doğrudan 7 milyon çalışanı ve dolaylı olarak ise 40 milyon çalışanı etkileyen bir konu.
İlk toplantı 10 Aralık’ta, ikinci toplantı ise 16 Aralık’ta gerçekleştirildi. İkinci toplantıda Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) sunumlar yaptı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, üçüncü toplantıda artık tarafların tekliflerini beklediklerini ifade etti.
Ekonomi Yönetiminden Gelen Mesajlar
Asgari ücret sürecinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere ekonomi yönetiminden çeşitli açıklamalar geldi. Erdoğan, programları bozmayacak şekilde gelirleri artıracakları mesajını verirken, “Meyvelerini toplamaya başladığımız ekonomi programını bozmayacak şekilde sabit gelirlilerin durumlarını mümkün olan en iyi seviyeye çıkarmayı arzu ediyoruz” dedi. AK Parti Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı’nda konuşan Erdoğan, enflasyonu henüz istenilen seviyeye düşüremediklerini ancak bu doğrultuda istikrarlı bir şekilde ilerlediklerini belirtti.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, asgari ücretle ilgili olarak, “Bu konu kamuyu doğrudan etkilemiyor. Aksine asgari ücret arttıkça kamunun primleri artıyor. Küçük işletmelerin belli yörelerin üretim gücünü koruma bakımından asgari ücretin dengeli olması önemli. Verimliliği artırarak çalışanlarımızın refahını kalıcı şekilde artırmaya devam edeceğiz” şeklinde konuştu. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de geçmişte yaptığı açıklamalarda asgari ücretin bu yıl enflasyonun üzerinde kalacağı mesajını verdi. Şimşek, “Bu yıl en düşük memur maaş artışı yüzde 78. Enflasyonun 1,7 katı. En düşük emekli aylığı yüzde 68 arttı, enflasyonun 1,5 katı. Asgari ücret de (2024’te) muhtemelen enflasyonun üzerinde seyredecek” ifadelerini kullandı.
Çalışanların Büyük Bir Kesimi Asgari Ücretin Altında
Türkiye’de doğrudan asgari ücretle çalışan yaklaşık 7 milyon kişi bulunmasına rağmen, asgari ücrete yakın ücretler dolayısıyla toplumun geniş bir kesimi de bu durumdan etkileniyor. DİSK-AR’ın TÜİK Hanehalkı İşgücü Araştırması’na dayandırdığı verilere göre, Türkiye’de her 100 çalışandan 83’ü asgari ücretin yüzde 50 fazlası ve altında ücret alıyor. 2024 rakamları göz önüne alındığında bu durum, yaklaşık 25 bin 500 liraya işaret ediyor.
2023 yılında, yıllık ortalama asgari ücretin yaklaşık yarısı olan 4 bin 500 TL veya daha az bir ücretle çalışanların sayısı 1 milyon 595 bin kişi olarak kaydedildi. 7,6 milyon işçinin asgari ücrete erişemediği Türkiye’de, asgari ücrete komşu ücret alan 8,5 milyon işçinin, asgari ücretin altında veya civarında bir ücretle yaşamını sürdürmekte olduğu görülüyor. Ücretli çalışanların yüzde 83’ü, yani 14,4 milyon kişi asgari ücretin yüzde 50 fazlası ve altında bir ücret alıyor.
İş Dünyasından Gelen Talepler
Asgari ücret sürecinde iş dünyası farklı taleplerini dile getirdi. TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Turan, işçi, işveren sendikaları ve devletin bir araya gelerek makul bir anlaşmaya varabileceğini ifade etti. MÜSİAD Başkanı Mahmut Asmalı ise, asgari ücrette yüzde 25 eşiğine dikkat çekerek, bu süreçte en net talebi ortaya koyan temsilcilerden biri oldu. Asmalı, asgari ücrette enflasyon hedeflerine zarar getirecek bir artışı uygun bulmadığını vurguladı ve “Bana göre yüzde 25’in üzerinde bir asgari ücret artışı doğru değil” dedi.
İTO Başkanı Avdagiç de, “Ücretlerde ‘hedeflenen enflasyon’ göz önünde bulundurularak yapılacak artış, fiyatlama davranışlarından, beklenti yönetimine ve talep dengesine kadar birçok alanda olumlu sonuçlar doğuracaktır” şeklinde konuştu.
DİSK’in Yoksulluk Sınırı Talepleri
DİSK de asgari ücretle ilgili geniş kapsamlı bir rapor yayımlayarak taleplerini sıraladı. Konfederasyon, asgari ücretin belirlenmesinde geçim şartlarının göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguladı. Yoksulluk sınırının bir kriter olarak dikkate alınması gerektiğini belirten DİSK, iki çalışan varsayımıyla asgari ücretin en az yoksulluk sınırının yarısı olmasını talep etti. Türk-İş’in son araştırmasına göre, Kasım ayında yoksulluk sınırı 66 bin 976 TL olarak belirlenmişti. Bu verilere dayanarak, DİSK’in talebi yaklaşık 33 bin 500 TL seviyesine işaret ediyor.
Konfederasyon, asgari ücretin tüm işçiler ve memurlar için ortak bir şekilde belirlenmesi gerektiğini de ifade etti. 2024 yılı itibarıyla en düşük memur maaşının 39 bin TL, kamu işçilerinin en düşük çıplak brüt ücretinin ise 41 bin TL (net yaklaşık 33 bin TL) civarında olduğunu belirten DİSK, asgari ücretin en az kamu işçisi ücreti ve en az memur maaşı dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini vurguladı.