Asgari Ücret Görüşmeleri Devam Ediyor
Milyonlarca çalışanın merakla beklediği asgari ücret görüşmeleri, üçüncü kez bir araya gelen taraflarla devam ediyor. İlk iki toplantıda 2025 yılı için uygulanacak asgari ücrete dair herhangi bir rakam belirtilmemişti. Üçüncü toplantı öncesinde Türk-İş Başkanlar Kurulu, kendi iç görüşmelerini gerçekleştirdi. Asgari Ücret Tespit Komisyonu’nda işçi kesimini temsil eden Türk-İş Başkan Yardımcısı Ramazan Ağar, toplantı sonrasında yaptığı açıklamada, taleplerinin hazır olduğunu ve karşı tarafın tutumuna göre hareket edeceklerini ifade etti. Asgari ücret, doğrudan 7 milyon çalışanı ve dolaylı olarak 40 milyon çalışanı etkilemektedir. İlk toplantı 10 Aralık’ta, ikinci toplantı ise 16 Aralık’ta gerçekleştirildi. İkinci toplantıda Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ve Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) sunumlar yaptı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, üçüncü toplantıda tarafların tekliflerini beklediklerini belirtti.
Ekonomi Yönetiminden Asgari Ücret Mesajları
Bu süreçte Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başta olmak üzere ekonomi yönetiminden çeşitli açıklamalar yapıldı. Erdoğan, programı bozmadan gelirleri artıracaklarını vurguladı. Gelecek asgari ücret, memur ve emekli maaşları gibi sabit gelirler üzerinde kritik kararlar alacaklarını belirtti. “Meyvelerini toplamaya başladığımız ekonomi programını bozmayacak şekilde sabit gelirlilerin durumlarını mümkün olan en iyi seviyeye çıkarmayı arzu ediyoruz” dedi. AK Parti Genişletilmiş İl Başkanları Toplantısı’nda, “Her ne kadar enflasyonu henüz arzu ettiğimiz seviyeye düşüremesek de bu doğrultuda istikrarlı bir şekilde yolumuza devam ediyoruz” şeklinde konuştu.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, asgari ücretin kamu üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, “Bu konu kamuyu doğrudan etkilemiyor. Aksine asgari ücret arttıkça kamunun primleri artıyor. Küçük işletmelerin belli yörelerdeki üretim gücünü koruması açısından asgari ücretin dengeli olması önemlidir. Verimliliği artırarak, çalışanlarımızın refahını kalıcı şekilde artırmaya devam edeceğiz” ifadelerini kullandı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de geçmişteki açıklamalarında asgari ücretin bu yıl enflasyonun üzerinde kalacağını belirtmişti. Şimşek, “Bu yıl en düşük memur maaş artışı yüzde 78, enflasyonun 1,7 katı. En düşük emekli aylığı yüzde 68 arttı, enflasyonun 1,5 katı. Asgari ücret de (2024’te) muhtemelen enflasyonun üzerinde seyredecek” dedi.
Çalışanların Durumu
Türkiye’de asgari ücretle çalışan doğrudan yaklaşık 7 milyon kişi bulunmasına rağmen, asgari ücrete yakın ücretler alan geniş bir kesim de bu durumdan etkilenmektedir. DİSK-AR’ın TÜİK Hanehalkı İşgücü Araştırması’na dayanan verilerine göre, Türkiye’de her 100 çalışandan 83’ü asgari ücretin yüzde 50 fazlası veya altında bir ücret alıyor. 2024 rakamları göz önünde bulundurulduğunda, bu ücret seviyesi yaklaşık 25 bin 500 TL’yi işaret ediyor. 2023 yılında yıllık ortalama asgari ücretin yaklaşık yarısı olan 4 bin 500 TL ve daha az bir ücretle çalışanların sayısı ise 1 milyon 595 bin kişi oldu. Ülkede 7,6 milyon işçi asgari ücrete erişemezken, ücretlilerin asgari ücrete komşuluğu açısından bakıldığında 8,5 milyon işçi asgari ücretin altında ve civarında bir ücretle çalışıyor. Asgari ücret civarında ücret alanlar dahil edildiğinde, yani asgari ücretin yüzde 10 fazlası ve altında bir ücret alanlar da göz önünde bulundurulduğunda, 8,5 milyon işçinin asgari ücret civarında ve altında bir yaşam sürdürdüğü görülüyor. Ücretli çalışanların yüzde 83’ü, yani 14,4 milyon kişi asgari ücretin yüzde 50 fazlası ve altında bir ücret alıyor.
İş Dünyasından Talepler
Asgari ücret görüşmeleri sırasında iş dünyası tarafından farklı talepler dile getirildi. TÜSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Orhan Turan, asgari ücreti belirleyen işçi, işveren sendikaları ve devletin bir araya gelerek makul bir anlaşma yapabileceğini ifade etti. MÜSİAD Başkanı Mahmut Asmalı ise bu süreçte en net talepleri ortaya koyan isimlerden biri oldu. Asmalı, asgari ücrette yüzde 25 eşiğine dikkat çekerek, “Bana göre yüzde 25’in üzerinde bir asgari ücret artışı doğru değil” şeklinde konuştu. İTO Başkanı Avdagiç de, “Ücretlerde ‘hedeflenen enflasyon’ göz önünde bulundurularak yapılacak artış, fiyatlama davranışları, beklenti yönetimi ve talep dengesine kadar pek çok kalemde olumlu sonuçlar getirecektir” ifadelerini kullandı.
DİSK’in Asgari Ücret Talepleri
DİSK, asgari ücretle ilgili kapsamlı bir rapor yayınlayarak taleplerini sıraladı. Konfederasyon, asgari ücretin belirlenmesinde geçim şartlarının dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Yoksulluk sınırının bir kriter olarak ele alınması gerektiğini belirten DİSK, iki çalışanlı bir hane varsayımından hareketle asgari ücretin en az yoksulluk sınırının yarısı civarında olmasını talep etti. Türk-İş’in son araştırmasına göre, Kasım ayında yoksulluk sınırı 66 bin 976 TL olarak belirlenmişti. Bu veri üzerinden hesaplandığında DİSK’in talebi yaklaşık 33 bin 500 TL’yi göstermektedir. Ayrıca, konfederasyon asgari ücretin bütün işçiler ve memurlar için ortak bir şekilde belirlenmesi gerektiğini ifade etti. 2024 Kasım itibarıyla en düşük memur maaşının 39 bin TL, kamu işçilerinin en düşük brüt ücretinin ise 41 bin TL (net yaklaşık 33 bin TL) civarında olduğunu belirten DİSK, asgari ücretin en az kamu işçisi ücreti ve en az memur maaşı dikkate alınarak hesaplanması gerektiğini vurguladı.