Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in 2025 Yılı Bütçesi Sunumu
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2025 yılı bütçesine ilişkin kapsamlı bir sunum gerçekleştirdi. Şimşek, 2023 yılının ikinci yarısından itibaren uyguladıkları Orta Vadeli Program sayesinde önemli kazanımlar elde ettiklerini vurguladı. Öncelikle makrofinansal istikrarı güçlendirdiklerinin altını çizen Şimşek, ekonomideki yeniden dengelenmeyi sağladıklarını ve şoklara karşı dayanıklılığı artırdıklarını dile getirdi.
Şimşek, cari açığın milli gelire oranının yüzde 5,5’ten yüzde 1’in altına inmesinin son derece değerli bir gelişme olduğunu belirtti. Ayrıca, rezervleri artırarak rezerv düşüklüğünü bir endişe kaynağı olmaktan çıkardıklarını ifade etti. Bu artışın “carry trade üzerinden sağlandığı” yönündeki iddiaların doğru olmadığını, artışın üçte ikisinden fazlasının uzun vadeli, makul maliyetli dış kaynak ve Türkiye’deki portföy tercihlerinden kaynaklandığını söyledi.
Son 1,5 yıl içinde ülke risk priminin 450 baz puandan fazla düştüğünü, aynı dönemde gelişmekte olan ülkelerdeki risk primindeki düşüşün bunun onda biri olduğuna dikkat çeken Şimşek, “Program yoksa, program başarılı bir şekilde uygulanmıyorsa, ülkenin risk primi kendisine benzer ülkelerden nasıl oluyor da aynı dönemde 10 kattan fazla düşüyor, diye sormak lazım.” ifadelerini kullandı. Türkiye’nin dış kaynak maliyetinin yüzde 30 düştüğünü belirten Şimşek, reel sektör ve bankaların çok daha uygun koşullarda finansmana erişim sağladığını vurguladı.
Türk lirasına güven kazandırıldığını anlatan Şimşek, program öncesi yüzde 36 seviyesine düşen Türk lirasının toplam mevduat içindeki payının yüzde 57’yi aştığını bildirdi.
Kur Korumalı Mevduat (KKM) Hakkında Açıklamalar
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, Kur Korumalı Mevduat (KKM) konusundaki eleştirilere yanıt vererek, “KKM, tam 68 haftadır kesintisiz şekilde düşüyor. KKM stoku geçen sene 3,4 trilyon lirayla zirvedeydi, bugün itibarıyla 1,2 trilyon liranın altına düştü. 2024’te mevduat faizi ortalama yüzde 54,6 ama kur artışı bunun yarısı bile değil. Dolayısıyla 2024’te devam eden KKM hesaplarından herhangi bir zarar söz konusu değil.” dedi.
Programın bir diğer unsurunun mali disiplini güçlü bir şekilde yeniden tesis etmek olduğunu ifade eden Şimşek, deprem harcamalarına rağmen bütçe açığını kontrol altına almayı başardıklarını ve düşürmeye başladıklarını söyledi. Türkiye, bu yıl dünyada 3 büyük kredi derecelendirme kuruluşu tarafından notu 2 kademe birden artan tek ülke olarak dikkat çekti. Şimşek, programın hedeflerine de değindi.
Küresel ekonomideki gelişmeleri yakından takip ettiklerini kaydeden Şimşek, “Küresel koşullar, programın başında zordu. Çünkü geçen sene küresel faizler yüksekti. Küresel ticarette artış zayıftı ve ticaret ortaklarımızın büyümesi oldukça düşüktü. Ancak 2025’te küresel koşullar program açısından çok daha elverişli hale gelecek. Çünkü 2025’te ticaret ortaklarımızın büyüme performansının iyileşmesi bekleniyor.” dedi.
Enflasyonla Mücadele ve Ekonomik Beklentiler
Şimşek, enflasyonu kalıcı olarak düşürmek için gerekli zemini oluşturduklarını belirtti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde AK Parti hükümetleri olarak her zaman daha müreffeh bir Türkiye inşa etme hedefiyle çalışmalarını sürdürdüklerini vurguladı. Şimşek, “Makroekonomik dengesizlikleri gidermek için uyguladığımız politikalarla 2024’te iç talep yavaşladı ve ekonomide yeniden dengelenme başladı.” diye konuştu.
Dezenflasyon sürecinin büyüme öngörüleri doğrultusunda ilerlediğini kaydeden Şimşek, “Kısa vadede yavaşladı. Ancak bu geçicidir. Sanayi üretimindeki sınırlı daralmaya bakarak genel ekonomik gidişata ilişkin yorum yapmak eksiklik olacaktır. Çünkü ekonominin geri kalan yaklaşık yüzde 79’u büyümeye devam etmektedir.” şeklinde konuştu. 2025’te daha destekleyici olacak küresel koşullarla birlikte dezenflasyon sayesinde oluşacak elverişli yurt içi finansal koşullar ve artan reel sektör güveninin ekonomik aktiviteyi olumlu etkilemesini beklediklerini ifade etti.
Uyguladıkları politikalar sayesinde enflasyonun bu yılın mayıs ayındaki zirve seviyesine göre 28 puan gerilediğine dikkat çeken Şimşek, “Dezenflasyona yönelik politikalara daha geç tepki veren ve geriye dönük fiyatlamanın olduğu hizmetlerde enflasyon yüksek seyrediyor. Vatandaşlarımız müsterih olsun. Gıdadan dayanıklı mallara, eğitimden ulaştırmaya birçok alanda enflasyonda hissedilebilir yavaşlama başladı. 2025’te bu sürecin devam etmesini bekliyoruz.” diye ekledi.
Vergi Adaleti ve Kamu Harcamaları
Hazine ve Maliye Bakanı Şimşek, cari açığın yaklaşık 56 milyar dolardan 8 milyar dolar seviyesine düştüğünü ifade ederek, cari açıkta düşüşü kalıcı hale getirmek için yapısal reformların hızlandırılması gerektiğini dile getirdi. Kamu harcama disiplinini sağlamak amacıyla attıkları adımların önemine değinen Şimşek, “Kamu İhale Kanunu’nda çok kapsamlı revizyona gittik. Buna ilişkin düzenlemeleri grubumuza gönderdik.” dedi.
Uluslararası Finans Enstitüsü verilerine göre, 60 gelişmiş ve gelişmekte olan ülke arasında Türkiye’nin en düşük kamu borcuna sahip 6’ncı ülke olduğunu belirten Şimşek, kur riskini azaltmak için ağırlıklı olarak Türk lirası cinsinden borçlandıklarını ve borcun vadesini uzatarak stokun refinansman riskini azalttıklarını ifade etti. Vergi adaletini güçlendirmeyi amaçladıklarını vurgulayan Şimşek, yapılan vergi düzenlemelerine dikkat çekti.
- Türkiye’nin büyüme potansiyelini artıran, istihdama katkı sunan yatırım, üretim, AR-GE ve ihracat faaliyetlerine vergisel teşvikler verilmiştir.
- Asgari ücretten vergi almamamızın 2025’teki maliyeti 853 milyar lira olacak.
- AR-GE faaliyetleri ve istihdam sağlayacak yatırımlar için 683 milyar lira vergi harcaması öngörülmektedir.
Şimşek, kayıt dışılıkla mücadele kapsamında yapılan denetimlere ilişkin bilgi vererek, vergi borçlarının silindiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını ifade etti. “Meclisimizin kanun düzenlemesiyle ancak alacaklar silinebilir.” dedi.
Çalışanlara ve Emeklilere Yönelik Destekler
Bakan Şimşek, çalışanların ve emeklilerin her zaman yanında olduklarını belirterek, aylık ve ücretlerde iyileştirmeler yapıldığını ve enflasyonun üzerinde artış sağlandığını söyledi. Örnekler vererek, “Çalışanlarımızı, emeklilerimizi enflasyona ezdirmedik, ezdirmeyeceğiz.” dedi. Enflasyonun şu anda yüzde 47 olduğunu, yıl sonu muhtemelen yüzde 45 olacağını aktardı.
Bu yıl en düşük memur maaş artışının yüzde 78, en düşük emekli aylığının ise yüzde 68 arttığını belirten Şimşek, “Enflasyonun 1,7 katı.” ifadesini kullandı. Ayrıca, asgari ücretin muhtemelen enflasyonun üzerinde seyredeceğini de sözlerine ekledi.
Bütçede öğrenciler, gençler, engelliler, 65 yaş üstü büyükler, çiftçiler, esnaf, sanatkârlar, çalışanlar, emekliler ve toplumun tüm kesimlerinin yer aldığını belirten Şimşek, “Temelleri sağlamlaştırmak hususunda önemli mesafeler kaydettik. Küresel ekonomide karşı karşıya kaldığımız meydan okumaların ve ülkemizdeki yapısal sorunların kolay çözümü olmadığını biliyoruz, kabul ediyoruz.” dedi.
Bu sorunları çözmek için uyguladıkları bir program olduğunu ve kararlılıkla devam edeceklerini vurgulayan Şimşek, “Amacımız bir taraftan makrofinansal istikrarı tesis etmek, bir taraftan tabii ki temel sorunları çözmektir. Kaynaklarımızı daha verimli kullanarak yatırımı, istihdamı, ihracatı artıracağız. Enflasyon yeni bir sorun değil. 70’lerde, 80’lerde, 90’larda da sorundu. AK Parti döneminde tek haneye indirmiştik, tekrar tek haneye indireceğiz.” diyerek sözlerini tamamladı.