Çin Merkez Bankası’ndan Tüketimi Destekleyen Yeni Politika
Çin Merkez Bankası Başkanı, bankanın gelecekteki politikalarının, ekonomide tüketim üzerindeki etkiyi artırmaya odaklanacağını ve bu bağlamda geçmişteki yatırım odaklı yaklaşımından uzaklaşacağını ifade etti. Bu durum, son yirmi yıldır ülkenin ekonomik modelinde önemli bir değişimi işaret ediyor.
Hong Kong’daki Asya Finans Forumu’nda konuşan Pan Gongsheng, “Makroekonomik politikaların önceliği, geçmişte daha fazla yatırımı teşvik etmekten, tüketime daha fazla önem vererek hem tüketimi hem de yatırımı desteklemeye kaymalıdır,” şeklinde belirtti. Bu açıklama, Trump’ın Beyaz Saray’ı devralmasından kısa bir süre önce, yuanın değerinin rekor düşük seviyelere gerilemesinin ardından, Çin Halk Bankası’nın yuanı korumak amacıyla yeni tedbirler alacağını duyurduğu bir etkinlikte geldi.
Pan, Çin vatandaşlarının gelir seviyelerini artırmayı, tüketicilere yönelik sübvansiyonları yükseltmeyi ve tüketimi teşvik etmek için sosyal güvenlik sistemini geliştirmeyi hedeflediklerini vurguladı. Bu, geçen sonbaharda kamuoyuna duyurduğu bir argümanın daha geniş bir versiyonuydu.
Ekonomiye İhracattan Gelen Destek Zayıflayabilir
Merkez Bankası Başkanı, dünyanın ikinci en büyük ekonomisi için en önemli iç sorunların “yetersiz iç talep, özellikle tüketim talebi” ve “düşük fiyat seviyeleri” olduğunu belirtti. Çin, 2024 için resmi olarak belirlenen yüzde 5’lik büyüme hedefini tutturmayı başarsa da, bu yıl ve sonrasındaki ekonomik görünüm üzerine endişeler giderek artıyor. Trump’ın tehdit ettiği yüksek ABD tarifeleri, Çin’in sürekli deflasyon, düşük iç talep ve durgun tüketici güveni ile mücadele ettiği bir dönemde, ekonomiye yönelik güçlü ihracat desteğini ciddi şekilde zayıflatabilir.
Geçtiğimiz ay gerçekleştirilen yıllık politika toplantısında, üst düzey yetkililer, en az on yıl içinde yalnızca ikinci kez, bu yıl tüketimi artırmayı en önemli öncelik olarak belirleme taahhüdünde bulundular.
Kademeli Adımlar ve Gelecek Stratejileri
Ancak, şu ana kadar atılan adımlar sınırlı kalmış durumda. Yetkililer, ev aletleri ve otomobil alımlarında indirim sağlayan bir tüketici takas programı planlarken, emeklilik ödemelerini ve sağlık sigortası sübvansiyonlarını artırma sözü verdiler. Bu durum, yatırımı hala destekleyen mevcut politika karışımının tamamen değiştirilmesinden ziyade, kademeli bir değişiklik sürecini temsil ediyor.
Çin, geçmişte durgunluk dönemlerinde ekonomik destek sağlamak için altyapı, gayrimenkul ve üretim geliştirmek amacıyla yoğun bir şekilde sermaye harcamalarına başvurdu. Ancak bu yaklaşımın sonucu olarak, borç yığını oluştu, yatırım getirileri düştü ve mal arzı ile talebi arasında önemli bir dengesizlik ortaya çıktı.
Hanehalkı harcamaları — hükümetin vatandaşlara sağladığı mal ve hizmetler dâhil — gayri safi yurtiçi hasılanın yalnızca yaklaşık yüzde 45’ini oluşturuyor. Bu oran, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne üye çoğu ülkede görülen yüzde 60 ile yüzde 80 seviyelerinin oldukça altında kalıyor.