Çin yönetimi, teknoloji ve savunma sanayii açısından hayati öneme sahip nadir toprak elementleri konusunda stratejik kontrolünü daha da sertleştirdi. Pekin, Batılı şirketlere bu materyalleri stoklamamaları yönünde doğrudan uyarıda bulundu. Bu hamle, küresel ölçekte ciddi üretim krizlerinin fitilini ateşleyebilir.
Pekin’den stokçuluk uyarısı geldi
Financial Times’a konuşan kaynaklara göre Çinli yetkililer, özellikle kalıcı mıknatıs üretiminde kullanılan nadir toprak elementlerinin büyük ölçekli stoklanmasının, arz sıkıntılarını tetikleyeceğini ve ihracat izinlerinin sınırlandırılmasına neden olacağını açıkça belirtti. Pekin’den yapılan açıklamalarda, bu konuda sert tedbirlerin alınacağı ve bunun artık “bir kaldıraç noktası” olacağı vurgulandı.
Çin dünya piyasasına hükmediyor
Çin, nadir toprak elementleri pazarında rakipsiz konumda. Küresel işleme kapasitesinin %90’ını elinde bulunduran ülke, kalıcı mıknatıs üretiminde ise %94’lük bir paya sahip. Bu devasa hakimiyet, Çin’in bu materyalleri adeta bir jeopolitik silaha dönüştürmesine olanak tanıyor.
ABD şirketlerine soğuk duş
Nisan ayında Çin, ABD’nin uyguladığı gümrük vergilerine karşılık olarak yedi tür orta ve ağır nadir toprak elementini ihracat kontrol listesine almıştı. Bu karar, otomotivden savunmaya kadar birçok sektörde global tedarik zincirlerinde büyük aksamalar yaratmıştı. Her ne kadar kısıtlamalar daha sonra bir miktar gevşetilmiş olsa da, izinlerin halen çok sınırlı verildiği bildiriliyor.
ABD-Çin İş Konseyi’nin yaptığı son ankete göre, Amerikalı şirketlerin yarısı nadir toprak taleplerinin ya reddedildiğini ya da ertelendiğini belirtti. Çin’in mıknatıs ihracatı Haziran ayında sadece 3.188 ton oldu; bu rakam geçen yılın aynı dönemine kıyasla %38’lik bir düşüş anlamına geliyor.
Analiz: Çin hamlesi ekonomik değil, stratejik
Pekin’in bu adımı sadece bir ekonomik önlem değil, aynı zamanda jeopolitik bir güç gösterisi olarak okunmalı. Küresel üretim devlerinin en kırılgan noktasına dokunan Çin, Batılı şirketleri kendi kurallarına göre oynamaya zorluyor. Bu durum, yalnızca tedarik zincirlerini değil, Batı’nın savunma stratejilerini bile etkileyebilir.