Yabancı Yatırım Düşüşü ve Sermaye Kaçışı
Devlet Döviz İdaresi’nin verilerine göre, 2024 yılı itibarıyla net doğrudan yabancı yatırım, 168 milyar dolara düştü. Bu rakam, 1990’a kadar giden verilerdeki en büyük sermaye kaçışını temsil ediyor. Çin’e yapılan yabancı yatırımlar, 2021 yılında 344 milyar dolarlık tarihi bir zirveye ulaşmasının ardından, son yıllarda gözle görülür bir düşüş yaşadı. Uluslararası şirketlerin geri çekilmesiyle birlikte, yerli firmalar da hızla paralarını yurtdışına taşımaya başladı. Çinli yatırımcılar, toplamda 173 milyar doları yurtdışına gönderirken, yabancı yatırımcıların ülkeye yönlendirdiği miktar sadece 4,5 milyar dolar oldu. Bu, 1992 yılından bu yana kaydedilen en düşük seviyedir.
Çin ile ABD arasında devam eden ticaret savaşları, sermaye çıkışını durdurmayı zorlaştırıyor. Başkan Donald Trump, tüm Çin ürünlerine %10 gümrük vergisi uygularken, Çin de misilleme olarak Google’a yönelik soruşturma başlattı ve Calvin Klein sahibi PVH Corp.’u kara listeye aldı. Wall Street Journal, Çin’in ayrıca Apple Inc., Broadcom Inc. ve Synopsys Inc. gibi şirketleri de soruşturmayı düşündüğünü bildirdi.
Ekonomideki Yavaşlama ve Jeopolitik Riskler
Çin ekonomisindeki yavaşlama ve artan jeopolitik gerginlikler, bazı uluslararası şirketlerin Çin kaynaklı risklerini azaltmalarına neden oldu. Elektrikli araçlara geçişin ani bir şekilde gerçekleşmesi, yabancı otomobil üreticilerini hazırlıksız yakaladı ve bu durum, bazı firmaların yatırımlarını geri çekmesine veya azaltmasına yol açtı. Net akışları izleyen SAFE’nin verileri, yabancı şirketlerin karlarındaki eğilimleri ve Çin’deki operasyonlarının büyüklüğündeki değişimleri yansıtabilir.
Pekin, ekonomiyi canlandırmak amacıyla faiz oranlarını çoğu gelişmiş ülkenin çok altında tutma yoluna gitti. Bu durum, çokuluslu şirketlere nakitlerini Çin dışında tutmaları için daha fazla sebep sundu ve bazı yeni yatırımların geri gönderilmesine neden oldu. Geçtiğimiz yılın ilk üç çeyreğinde, doğrudan yabancı yatırım (FDI) yükümlülüklerinde yaklaşık 13 milyar dolarlık net bir düşüş yaşanırken, SAFE tarafından yapılan bir açıklamaya göre, yeni gelen sermaye yatırımları neredeyse 20 milyar dolara ulaştı. Bu, yabancı firmaların Çin’e yatırım yaptığı miktardaki genel düşüşün çoğunlukla borç geri ödemeleri ve kâr geri dönüşü gibi faktörlerden kaynaklandığını gösteriyor.
SAFE, geçen yıl yerel bir medya raporuna atıfta bulunarak, yatırımlardaki düşüşü açıklamak için bu faktörlere vurgu yaptı. Birleşmiş Milletler’in raporunda, Çin’e yapılan doğrudan yabancı yatırımın %29 oranında düştüğü belirtildi. Bu oran, gelişmekte olan ülkelerde %2’lik bir düşüş ve bazı Avrupa “akım ekonomileri” üzerinden gerçekleşen akışlar hariç küresel düzeyde %8’lik bir düşüş olarak kaydedildi.
Japon Şirketlerinin Çin’den Çekilmesi
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın raporunda, Japon şirketlerinin Çin’e yeni fonlar taahhüt etme konusunda artan temkinliliği, Pekin’in daha fazla yabancı para çekmeye çalışırken karşılaştığı sorunların sembolü olarak görülüyor. Japonya’daki firmalar, Çin’in 1970’lerin sonlarında açılmasının ardından buraya açılan ilk şirketler arasında yer alıyor ve hâlâ en büyük yabancı yatırımcılar konumundalar. Ancak, bu ayın başlarında açıklanan verilere göre, geçen yıl yatırdıkları yeni para miktarı 2023’ün en düşük seviyesinde sabit kaldı.
Örneğin, Toyota Motor Corp’un Şanghay’da Lexus elektrikli araçlar üretmek için 700 milyon dolarlık tesis kurması gibi büyük yeni anlaşmalarla bile, eğilimin daha da kötüleşmesi olasılığı mevcut. Çin’deki Japon şirketlerinin neredeyse yarısı, Çin Ticaret ve Sanayi Odası’nın yakın zamanda yaptığı bir anketin sonuçlarına göre, bu yıl yatırımlarını keseceklerini veya yeni para getirmeyeceklerini ifade etti.
Buna karşılık, bazı portföy yatırımcıları son zamanlarda Çin’deki varlıklarına eklemeler yapmaya başladı. Piyasadaki ruh hali, tahvil fiyatlarındaki yükseliş ve merkez hükümetinin ekonomik teşvik planlarını açıklamasından önceki Eylül ortasındaki düşük noktadan bu yana anakara hisse senetlerindeki yaklaşık %25’lik artış sayesinde portföy yatırımlarının iyileştiğini gösteriyor.