Deloitte Futbol Para Ligi Raporu
Deloitte tarafından yayımlanan 28’inci Futbol Para Ligi raporu, futbol endüstrisinin ekonomik boyutlarına dair önemli veriler sunuyor. Raporda, İngiltere, İspanya, Almanya, İtalya ve Fransa gibi Avrupa’nın beş büyük ligi başta olmak üzere, dünya genelinde en yüksek gelirleri elde eden 20 futbol kulübü detaylı bir şekilde incelenmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, 2023-2024 sezonunda Deloitte Futbol Para Ligi kulüpleri, bir önceki sezona göre %6’lık bir artışla toplamda 11,2 milyar euro gelir elde ederek, yeni bir rekor kırdı.
Özellikle İspanyol futbol takımı Real Madrid, tek bir sezonda 1 milyar euro gelir elde eden ilk futbol kulübü olma unvanını kazandı. Kulübün, yenilenen Bernabeu Stadyumu sayesinde sağladığı ek gelirler, maç günü ve ticari gelirlerinde %26’lık bir artış sağladı. Bilet gelirleri, %103’lük bir artışla 248 milyon euroya ulaşırken, yayın haklarından 316 milyon euro ve sponsorluk anlaşmalarından ise 482 milyon euro kazanç elde edildi. 2022-2023 sezonunda “En zengin kulüp” unvanını İngiliz futbol takımı Manchester City’den devralan Real Madrid, bu sezon İngiliz takımıyla arasındaki gelir farkını 5 milyar eurodan 207,9 milyon euroya yükselterek dikkat çekici bir başarı sergiledi.
Real Madrid’in gelir performansı, 20 kulübü içeren listenin ilk ve son sıradaki takımların gelir farkının yaklaşık 4 katına ulaşmasına neden oldu. Kulüplerin stadyum kapasitelerinin artması, genel bilet fiyatlarının yükselmesi ve üst düzey lüks ile ayrıcalıklı maç günü hizmetlerinin genişlemesi, maç günü gelirlerini yıllık bazda %11 artırdı. Böylece, bu gelir kalemi Para Ligi kulüpleri için bir kez daha en hızlı büyüyen gelir kaynağı olarak öne çıktı. Maç günü geliri, raporun yayınlandığı tarihten itibaren ilk kez 2,1 milyar euroyu aşarak, toplam gelirin %18’ini oluşturdu. Bu oran, 2014-2015 sezonundan bu yana görülen en yüksek pay olan %19’la karşılaştırıldığında kayda değer bir artış gösteriyor.
Listenin ilk 10’unda 6 İngiliz, 2 İspanyol, 1 Fransız ve 1 Alman kulüp yer alırken, ilk 20’de ise İngiltere’den 9 kulüp, İspanya, İtalya ve Fransa’dan 3’er kulüp ve 2 Alman kulübü bulunuyor. İlk 20’ye giren kulüplerin sıralaması şu şekildedir:
- Real Madrid (1,05 milyar euro)
- Manchester City (838 milyon euro)
- Paris Saint-Germain (806 milyon euro)
- Manchester United (771 milyon euro)
- Bayern Münih (765 milyon euro)
- Barcelona (760 milyon euro)
- Arsenal (717 milyon euro)
- Liverpool (715 milyon euro)
- Tottenham (615 milyon euro)
- Chelsea (546 milyon euro)
- Borussia Dortmund (514 milyon euro)
- Atletico Madrid (410 milyon euro)
- Milan (398 milyon euro)
- Inter (391 milyon euro)
- Newcastle United (372 milyon euro)
- Juventus (356 milyon euro)
- West Ham United (322 milyon euro)
- Aston Villa (310 milyon euro)
- Olimpik Marsilya (287 milyon euro)
- Olimpik Lyon (264 milyon euro)
“Yayın gelirleri, toplam kulüp gelirlerinin %47’sini oluşturdu”
Açıklamada görüşlerine yer verilen Deloitte Türkiye Ortağı ve Futbol Endüstrisi Lideri Burç Seven, kulüplerin gelir yaratma modellerinde belirgin bir farklılaşma yaşandığını vurguladı. İlk 10 sırada yer alan kulüpler için ticari gelirlerin, en büyük gelir kaynağı konumunda olduğunu ifade eden Seven, “Sponsorluklar ve ürün satışları gibi ticari faaliyetler, bu kulüplerin gelirlerinin %48’ini oluşturdu.” dedi. Bununla birlikte, 11-20’nci sıralardaki kulüpler için en büyük gelir kaynağının yayın gelirleri olduğunu belirten Seven, bu grubun toplam kulüp gelirlerinin %47’sini yayın gelirlerinden elde ettiğini kaydetti. Her iki grup da toplam gelirlerinin %18’ini maç günü gelirlerinden elde ediyor.
Seven, 2023-2024 sezonunda, ilk 10 kulübün gelir kompozisyonunun ticari gelirler lehine daha fazla eğilim göstermeye başladığını aktararak, “Ticari gelirler ilk 10 içinde %48’e ulaşırken, 11-20 arasındaki kulüplerde bu oran %34’lerde kaldı. Yayın gelirleri ise ilk 10’da %34’lük paya sahipken, 11-20 arası için %47 oranında seyrediyor.” açıklamasında bulundu. Listede yer alan 8 kulübün perakende satışlarda güçlü bir performans sergilediğine dikkat çeken Seven, bunun futbol kulüplerinin iş modelinin geleceğe nasıl evrileceğine dair bir işareti olabileceğini ifade etti.
Seven, geçmişteki ve günümüzdeki saha içi başarılarını küresel markalarının büyümesini tetikleyen bir katalizör olarak kullanabilen kulüplerin sıralamadaki yerini koruduğunu belirterek, “Bu sıralamada bir değişim yaşanabilmesi için alt sıralardaki kulüplerin sportif başarılarını artırmalarının yanı sıra, aynı zamanda sınırları aşan ve uluslararası izleyicilerle hem coşkulu stadyumlarda hem de dijital platformlarda etkileşim kuran bir marka ve kültür geliştirmeleri gerekiyor.” değerlendirmesinde bulundu.