Dünya Bankası Emtia Piyasaları Görünüm Raporu: Ekim 2024
Dünya Bankası, Ekim 2024 tarihli Emtia Piyasaları Görünüm Raporu’nu yayımladı. Raporda, küresel emtia fiyatlarının 2026 yılına kadar düşüş göstermesi bekleniyor. Özellikle, Orta Doğu’daki olası daha geniş çaplı çatışmaların bile fiyatlar üzerinde sınırlı etkiler yaratabileceği, bunun da büyük bir petrol bolluğunun sonucunda gerçekleşeceği vurgulanıyor. 2025 yılında, emtia fiyatlarının son beş yılın en düşük seviyelerine gerilemesi öngörülürken, genel emtia fiyatlarının Kovid-19 salgınından önceki beş yıla göre yaklaşık yüzde 30 daha yüksek kalmaya devam edeceği kaydedildi.
Emtia Fiyatlarındaki Düşüş ve Petrolün Rolü
Raporda, emtia fiyatlarının bu yıl yüzde 3,4 oranında bir gerileme göstermesinin ardından, 2025’te yüzde 5,1 ve 2026’da yüzde 1,7 daha düşmesinin beklendiği ifade ediliyor. Bu düşüşlerin, fiyatların 2020’den bu yana en düşük seviyelerine gerilemesine yol açacağı bildiriliyor. Dünya Bankası’nın raporunda, küresel emtia fiyatlarının 2024 ile 2026 yılları arasında yaklaşık yüzde 10 oranında bir düşüş göstermesinin tahmin edildiği belirtiliyor. Bu öngörülen düşüşlerde, petrol fiyatlarının belirleyici bir rol oynayacağı vurgulanıyor. Ancak, doğal gaz fiyatlarındaki artış ve metaller ile tarımsal ham maddelerdeki istikrarlı görünüm, bu düşüşleri kısmen sınırlandırıyor.
Raporda, gelecek yıl küresel petrol arzının, talebi günde ortalama 1,2 milyon varil aşmasının beklendiği, bu durumun daha önce yalnızca 2020 yılındaki salgın döneminde ve 1998 yılındaki petrol fiyatlarındaki çöküş sırasında görüldüğü hatırlatılıyor.
Gıda ve Enerji Fiyatlarında Düşüş Beklentisi
Raporda, küresel gıda fiyatlarının bu yıl yüzde 8,5 ve 2025’te yüzde 4 oranında düşmesinin ardından dengelenmesinin öngörüldüğü ifade ediliyor. Ancak, gıda fiyatlarının 2015-2019 yılları arasındaki ortalama seviyenin yaklaşık yüzde 25 üzerinde kalacağı belirtiliyor. Ayrıca, enerji fiyatlarının da bu yıl yüzde 5,8, gelecek yıl yüzde 6,2 ve 2026’da yüzde 2,1 oranında düşmesi bekleniyor. Gıda ve enerji fiyatlarındaki bu düşüşlerin, merkez bankalarının enflasyonu kontrol etmesini kolaylaştıracağı vurgulanıyor.
Öte yandan, raporda silahlı çatışmaların artmasının enerji arzını olumsuz etkileyebileceği ve bu durumun gıda ile enerji fiyatlarını artırarak enflasyon kontrol çabalarını zorlaştırabileceği de belirtiliyor. Orta Doğu’daki çatışmaların tırmanma olasılığı, enerji fiyatları için yakın vadede önemli bir yukarı yönlü risk oluşturuyor ve bunun diğer emtialar için de zincirleme sonuçlar doğurabileceği vurgulanıyor.
Ortalama Altın Fiyatları ve Gelecek Beklentileri
Raporda, yatırımcılar için “güvenli liman” olarak görülen altının ortalama fiyatının bu yıl rekor kırmasının ve 2023’teki ortalamasının yüzde 21 üzerine çıkmasının beklendiği ifade ediliyor. Altının fiyatının çatışmalar ve diğer jeopolitik belirsizlik dönemlerinde sıklıkla yükseldiği belirtilerek, gelecek iki yılda altın fiyatlarının Kovid-19 salgınından önceki beş yılın ortalamasının yüzde 80 daha yüksek kalmasının ve yalnızca hafif bir düşüş göstermesinin öngörüldüğü vurgulanıyor.
Son olarak, Çin’in emlak sektöründeki zayıflığın sıkı arz koşulları ve enerji dönüşümünden kaynaklanan bazı metallere yönelik artan taleple dengelenmesi nedeniyle, endüstriyel metal fiyatlarının 2025-2026 yıllarında istikrarlı bir seyir izlemesi bekleniyor. Ancak, Çin’deki beklenmedik büyüme sonuçlarının metal piyasalarında dalgalanmalara yol açabileceği kaydediliyor.