ABD Seçimlerinde Trump’ın Zaferi
Associated Press’in (AP) yayımladığı resmi olmayan verilere göre, Donald Trump, ABD seçimlerini önde tamamlayarak kritik bir başarı elde etti. Geçici projeksiyonlara göre, Trump’ın ikinci döneminin başlangıcı gözlemleniyor. AP’nin açıklamalarına dayanarak, adayların kazandığı eyaletler şu şekilde sıralanmıştır:
Harris’in Kazandığı Eyaletler (224 Delege)
- Connecticut (7)
- Delaware (3)
- Massachusetts (11)
- Maryland (10)
- New Jersey (14)
- Rhode Island (4)
- Vermont (3)
- Illinois (19)
- New York (28)
- Colorado (10)
- District of Columbia (3)
- California (54)
- Washington (12)
- Oregon (8)
- New Mexico (5)
- Virginia (13)
- Hawaii (4)
- Nebraska 2 (1)
- New Hampshire (4)
- Minnesota (10)
Trump’ın Kazandığı Eyaletler (277 Delege)
- Florida (30)
- South Carolina (9)
- Alabama (9)
- Mississippi (6)
- Oklahoma (7)
- Tennessee (11)
- Kentucky (8)
- Indiana (11)
- West Virginia (4)
- Arkansas (6)
- Wisconsin (10)
- Wyoming (3)
- Ohio (17)
- South Dakota (3)
- North Dakota (3)
- Nebraska (2)
- Louisiana (8)
- Texas (40)
- Missouri (10)
- Utah (6)
- Montana (4)
- Iowa (6)
- Kansas (6)
- Idaho (4)
- North Carolina (16)
- Georgia (16)
- Maine 2. bölge (1)
- Pennsylvania (19)
- Wisconsin (10)
Seçim Gelişmeleri
Seçim sırasında öne çıkan bazı gelişmeler şöyle oldu:
- 13:32: AP, Trump’ın kritik Wisconsin eyaletini kazandığını açıkladı. Böylece Trump, toplam delege sayısını 277’ye ulaştırdı ve 270 delege sınırını aştı.
- 10:49: Harris’in Minnesota eyaletini kazandığı duyuruldu.
- 10:27: Trump, zafer konuşması için sahneye çıktı. Konuşmasında, “ABD siyaseti tarihinde böyle bir hareketi görmedik. Sınırlarımızı düzelteceğiz ve her şeyi daha iyi hale getireceğiz. ABD’ye beni 47. başkan olarak seçtiği için teşekkür ederim. Tarih yazıyoruz.” ifadelerini kullandı.
- 10:25: Trump, Pennsylvania eyaletini kazanarak 19 delege daha kazandı.
- 10:11: Reuters, Temsilciler Meclisi Başkanı Johnson’un Trump’ın seçilmiş başkan olduğunu ilan ettiğini duyurdu.
- 09:52: Trump, Maine 2. bölgesini kazandı.
- 09:17: Harris, New Hampshire eyaletini kazanarak toplam delege sayısını 214’e çıkardı.
- 09:10: New York Times’ın modeline göre, Trump’ın başkanlık kazanma ihtimali yüzde 95’e yükseldi.
- 08:59: Trump, Georgia’yı kazanarak farkı artırdı.
- 08:45: Harris’in kampanya yetkilisi, “Her oy sayıldığından emin olana kadar kampanya devam edecek.” dedi.
- 08:09: Harris, Nebraska’da bir bölge kazandı.
- 08:07: Cumhuriyetçiler, ABD Senatosu’nda kontrolü ele geçirdi.
- 08:00: Harris, Hawaii eyaletini kazandı.
- 07:50: Senato’da Cumhuriyetçilerin 50, Demokratların 41 sandalyesi bulunuyor. Temsilciler Meclisi’nde ise Cumhuriyetçilerin 170, Demokratların 123 üyesi seçildi.
- 07:42: Harris, Virginia eyaletini kazanarak aradaki farkı biraz kapattı.
- 07:33: Harris, New Mexico eyaletini kazandı.
- 07:23: Harris, Oregon eyaletinde galip geldi ve delege sayısını 187’ye çıkardı.
- 07:20: Trump’ın başkanlık seçimini kazanma ihtimali, New York Times’ın modeline göre yüzde 91’e kadar yükseldi.
- 07:18: Trump, North Carolina eyaletini kazandı.
- 07:04: Trump, Idaho eyaletinde galip geldi.
- 07:03: Harris, Washington eyaletini kazandı.
- 07:01: Harris, California eyaletini kazandı.
- 06:41: Trump, Iowa ve Kansas eyaletlerinde de galip geldi.
- 06:21: Harris, District of Columbia’yı kazandı.
- 06:08: Harris, Colorado eyaletini kazandı.
- 06:00: Trump, Montana ve Utah eyaletlerinde de galip geldi.
- 05:50: Seçimler genelinde, Trump’ın oy oranı yüzde 52,3, Harris’in ise yüzde 46,5 olarak belirlendi.
- 05:30: AP’nin değerlendirmesine göre, henüz her iki aday için de sürpriz bir durum yaşanmadı.
- 05:13: Trump, Texas’ı kazanarak 40 delege kazandı.
- 05:08: Trump, Ohio’yu kazandı.
- 05:01: Harris, New York eyaletini kazanarak 28 delege aldı.
- 04:38: Harris, Illinois eyaletinde galip geldi.
- 04:31: Harris, New Jersey eyaletini kazandı.
- 04:30: Trump, Arkansas’ta önde tamamladı.
- 04:01: Harris, Connecticut’ı kazandı.
- 03:40: Trump, Indiana ve Kentucky’nin ardından West Virginia’da da önde tamamlayarak 23 delegeye ulaştı.
- 03:20: Trump, Indiana ve Kentucky’de önde tamamlayarak 19 delege kazandı; Harris, Vermont’ta 3 delege aldı.
- 03:00: Florida (30 delege), Georgia (16 delege), Virginia (13 delege), Vermont (3 delege), South Carolina (9 delege) sandıkları kapandı.
ABD’de Seçim Kazanmak için Gerekli Olanlar
ABD’de iki aday, 50 eyalette yapılan Seçiciler Kurulu seçimlerinde yarışmaktadır. Her eyalet, kısmen nüfusa bağlı olarak belirli sayıda seçici oyuna sahiptir. Toplamda 538 oy bulunmaktadır ve 270 veya daha fazla oy alan aday kazanmış kabul edilmektedir. İki eyalet hariç, tüm eyaletlerde seçimi kazanan aday tüm delegeleri de kazanır. Maine ve Nebraska’da ise adayların aldığı oy oranına göre delegeler paylaştırılmaktadır. Amerikan halkı, yeni başkanın yanı sıra Kongre’nin iki kanadı olan 435 sandalye Temsilciler Meclisi ve 100 üyeli Senato’daki 34 sandalye için oy vermektedir. Başkanlık seçimini kazanan aday, 20 Ocak 2025’te yemin ederek 4 yıl boyunca ABD’nin 47. başkanı olacaktır.
Salıncak Eyaletlerin Önemi
Seçim tarihine bakıldığında, eyaletlerin çoğunun tercihinin belli bir partiden yana olduğu görülmektedir. Ancak bazı eyaletlerde tercihlerin değiştiği gözlemlenmektedir. Bu nedenle, her iki adayın da kazanma ihtimali olan yedi kritik eyalete odaklanılmaktadır. Toplamda 538 delegenin dağıtılacağı ve 270 delegeye ulaşan adayın başkan olacağı seçim sistemi dolayısıyla, tüm gözler salıncak eyaletler olan Pennsylvania, Georgia, Arizona, Nevada, Michigan, Kuzey Carolina ve Wisconsin üzerindedir. Trump ve Harris, seçim kampanyalarının son gününü bu eyaletlerde geçirmiştir.
ABD Seçim Sistemi Nasıl İşliyor?
Seçmenler, kayıtlı oldukları eyaletin Seçiciler Kurulu’na göndereceği delegeleri seçmektedir. Delegeler de başkan ve başkan yardımcısını belirlemektedir. ABD’deki seçim sisteminde önemli olan, ülke genelinde en yüksek oyu almak değil, en fazla delege sayısına ulaşmaktır. Bu nedenle, ülke genelinde en fazla oyu kazanan adayın başkan seçilemediği durumlar da yaşanmıştır. Son örnek, 2016 yılında Hillary Clinton’un, ülke genelinde Donald Trump’tan 3 milyon daha fazla oy almasına rağmen yeterli delege sayısına ulaşamadığı için seçilememesi olmuştur.
Anketlerin Durumu
Seçim yarışında Joe Biden’ın çekilmesinin ardından anketler, Donald Trump’ı önde göstermekteydi. Harris’in adaylığının ardından, anketlerde Demokratlar avantajlı duruma geçti. Ancak son dönemde Trump, arayı kapatıp öne geçmeyi başardı. Anket ortalamalarını sunan Real Clear Politics’in verileri, Trump’ın seçim gününe anketlerde az bir farkla önde girdiğini göstermiştir. Yarışın ilerleyen saatlerinde yayınlanan bir dizi anket, hem ulusal hem de salıncak eyaletler arasında yarışın başa baş gittiğini ortaya koymuştur. New York Times gazetesi ile Siena College ortaklığındaki son anket ise, Demokrat Parti’nin adayı Kamala Harris ile Cumhuriyetçi rakibi Donald Trump’ın, sonuç açısından belirleyici olacak salıncak eyaletlerde yakın bir yarış içinde olduğunu göstermiştir. Ancak sürpriz sonuçlar da mümkün olabilir. Örneğin, Iowa’daki bir anket Harris’in önde olduğunu gösterdiğinde birçok siyasi analist şaşırmıştır. Alaska’nın da Harris’in kaybetme ihtimalinin düşük olduğu bir eyalet olduğu düşünülmektedir. Trump, New Mexico veya New Hampshire’da da sürprizler gerçekleştirebilir.
Seçim Sürecinde Yaşanan Kritik Gelişmeler
ABD, 5 Kasım’daki seçimlere kritik gelişmelerle hazırlandı. Başkan Joe Biden ve eski başkan Donald Trump, televizyondaki ilk tartışmalarını Haziran sonunda gerçekleştirdi. Atlanta’daki CNN Başkanlık Tartışması’nda, adaylar seçmenleri kendilerine oy vermeye ikna etmek amacıyla bir araya geldi. Biden’ın tartışma boyunca zaman zaman düşüncelerini toparlayamaması ve bazı noktaların anlaşılmaması, Demokratlarda endişeye yol açtı. Biden, Wisconsin eyaletinde katıldığı bir radyo programında, tartışmadaki performansını değerlendirerek, “Berbat bir gece geçirdim. Çuvalladım ve hata yaptım.” dedi.
Temmuz ayında, Cumhuriyetçi Parti’nin başkan adaylarından Trump, Pensilvanya’daki mitingde silahlı bir saldırıya uğradı. Sağ kulağından yaralanan Trump’ın sağlık durumunun iyi olduğu bildirildi. Temmuz ayında yaşanan en kritik gelişme, Biden’ın adaylıktan çekilmesi oldu. Biden, yarıştan çekildikten sonra Harris’i aday olarak onayladığını duyurdu. Ağustos ayında, Kamala Harris, Chicago’daki Demokrat Parti Kongresi’nde 47. ABD Başkanlığı için resmen adaylığını kabul etti. Eylül ayındaki ilk düelloda Harris, Trump’ı geride bıraktı. Trump’ın destekçileri moderatörleri eleştirirken, bahis platformları Harris’in kazanma ihtimalinin arttığını gösterdi. Eylül ayında Trump’a yönelik ikinci suikast girişimi gerçekleşti. Emniyet yetkilileri, Trump golf oynadığı sırada silahlı bir kişinin tespit edildiğini ve bu kişiye ateş açıldığını bildirdi.
Erken Oy Kullanma Süreci
Florida Üniversitesi Seçim Laboratuvarı’nın verilerine göre, Eylül ayı ortalarında başlayan erken oy işlemlerinde 82 milyonu aşkın vatandaş oy kullandı. Bu süreçte, 44 milyondan fazlası şahsen oy kullanırken, 37 milyondan fazla seçmen posta yoluyla erken oy verdi.