İşsizlik Sigortası Fonu ve 2024 Yılı Gelişmeleri
1999 yılında yasalaşan İşsizlik Sigortası Fonu, işsiz kalan sigortalıların gelir kaybını telafi etmeleri amacıyla oluşturulmuştur. İlk işsizlik sigortası ödemesinin yapıldığı Haziran 2002’den bu yana, fon işsizlerin güvencesi olmaya devam etmektedir. 2023 yılını 197 milyar lira büyüklüğü ile kapatan fon, sigortalının prime esas aylık brüt kazancı üzerinden hesaplanan yüzde 2 işveren, yüzde 1 sigortalı kesintileri ve yüzde 1 devlet payı geliri ile büyümesini sürdürmektedir.
Geçtiğimiz yıl, fonun gelirlerinin 162 milyar lirası işçi ve işveren primlerinden, 54 milyar lirası devlet katkısından, 95 milyar lirası faiz gelirinden ve 24 milyar lirası diğer kalemlerden oluşmaktadır. 2024 yılı itibarıyla fonun büyüklüğü yaklaşık yüzde 82 artışla 359 milyar liraya ulaşmıştır. Fon, 2024’te işsizlere toplam 45 milyar 730 milyon lira, teşvik ve desteklere ise 71 milyar lira ödeme gerçekleştirmiştir.
2002 yılından 31 Aralık 2024’e kadar pasif ödemeler (işsizlik ödeneği, kısa çalışma ödeneği, yarım çalışma ödeneği, ücret garanti fonu ödemesi ve nakdi ücret desteği) için başvuran 18 milyon 943 bin kişi, ödenek almaya hak kazanmıştır.
Yeni Asgari Ücretle Birlikte İşsizlik Ödeneği Artışları
İşsizlik ödeneğinin hesaplanmasında, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınmaktadır. Ödenek miktarı, işten ayrılmadan önceki son dört aylık kazancın yüzde 40’ı olarak belirlenirken, hesaplanan tutar asgari ücretin yüzde 80’ini aşmamaktadır. Bu tutardan, binde 7,59 oranında damga vergisi kesintisi yapılmaktadır.
2025 yılında geçerli olan asgari ücret brüt 26 bin 5 lira 50 kuruş, net ise 22 bin 104 lira 67 kuruş olarak belirlenmiştir. Bu durum, işsizlik ödeneği rakamlarını da etkileyecektir. 2025’te dört ay çalışıp işsiz kalan bir kişi için en düşük işsizlik ödeneği miktarı yeni asgari ücretle 10 bin 323 liraya yükselecektir. Ancak, 2024 yılında işsizlik ödeneği almaya başlayanların işten ayrılmadan önceki son dört aylık kazanç tutarında herhangi bir değişiklik olmayacağı için aldıkları ödenek miktarı değişmeyecektir.
Bunun tek istisnası, üst sınırdan işsizlik ödeneği alan kişilerin ödemeleri olacaktır. Asgari ücret artışıyla birlikte, işsizlik ödeneği için belirlenen üst sınır da yükseklik kazanacaktır. Bu nedenle, üst sınırdan ödeme alanların ödeme miktarı, yeni asgari ücrete göre belirlenen üst sınırı aşmayacak şekilde revize edilecektir. Geçen yıl en yüksek olarak uygulanan 15 bin 880 lira işsizlik ödeneği, yeni asgari ücretle 20 bin 646 liraya çıkmıştır.