Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadelesi
Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) tarafından elde edilen verilere göre, 2024 yılı itibarıyla çeşitli sektörlerde KDV oran uyumsuzluğu, belge düzeni ve ödemelerin kayıtlarla uyumu gibi kayıt dışılığı teşvik edebilecek durumların denetimleri gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda, akaryakıt ve bandrollü ürünler gibi spesifik alanlarda da denetimler yapılmıştır. Sonuç olarak, toplamda 1 milyon 125 bin 410 saha denetimi gerçekleştirilmiş ve bu denetimlerde tespit edilen uyumsuzluklar sonucunda 7,4 milyar lira ceza kesilmiştir. Ayrıca, denetimler sırasında 32 bin 255 bireyin hiç vergi kaydı olmaksızın tamamen kayıt dışı olarak çalıştığı tespit edilmiştir. Tespitlerin ardından gerekli işlemler yapılarak, toplamda 10 milyar lira vergi tahakkuk ettirilmiştir.
Kira Geliri Beyanında Önemli Artış
Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 2024 yılında kira gelirlerine yönelik yürüttüğü çalışmada, kiracı olduğu değerlendirilen 425 bin konutta yoklama yapılmıştır. Bu çalışma sonucunda 376 bin yeni mükellef, beyanname vermeye teşvik edilmiştir. Böylece, 2024 yılına dair beyanname veren mükellef sayısında bir önceki yıla göre %26’lık bir artış gözlemlenmiştir. Ayrıca, bu çalışma sayesinde yaklaşık 55 bin mükellef geçmiş yıllara ait kira beyannamesi vermiştir. Verilen bu beyannamelerle toplamda 3,1 milyar lira kira geliri beyan edilmiştir. GİB, bu yıl da kira gelirlerinin doğru beyanı için benzer denetim ve bilgilendirme faaliyetlerine devam edecektir.
Bandrollü Ürünlere Yönelik Denetimler
2007 yılında başlayan bandrol uygulaması ile tütün ve alkollü içki ürünlerinin kaçak veya kayıt dışı olup olmadıkları kolaylıkla tespit edilebilmektedir. Gelir İdaresi Başkanlığı, bu alanda eğitimli bandrol ekipleriyle denetimlerini aralıksız sürdürmektedir. 2024 yılı itibarıyla bandrol ekipleri, 16 milyondan fazla sigara ve alkollü içki ile yaklaşık 600 milyon dal makaronu denetlemiştir. Bu denetimlerde kaçak olduğu belirlenen 2 milyon sigara ve alkollü içki ürünü ile 120 milyon dal makaron, adli süreçlerin başlatılması amacıyla kolluk kuvvetlerine bildirilmiştir.
Kayıt Dışı Hasılat İçin İzaha Davet
Gelir İdaresi Başkanlığı, nakdin yoğun kullanıldığı sektörlerde izaha davet ve gönüllü uyum süreçlerini başlatmıştır. Fiziki ve sanal POS cihazlarının usulsüz kullanımları ya da IBAN yoluyla yapılan tahsilatlar ile kayıt dışı bırakılan hasılatlar analiz edilmiştir. Bu yöntemlerle elde edilen ancak kayıtlara yansımayan hasılatlar için mükelleflerden izahat talep edilmiştir. Şirketlerin ortaklarına dağıttığı ve beyan edilmesi gereken kar payı, sporcuların elde ettiği ücret gelirinin beyanı, özel tekne ve yat satışları gibi spesifik konular da tespit edilmiştir. Bu kapsamda 137 bin 25 mükellef ile iletişime geçilerek, toplamda 132,5 milyar lira kayıt dışı hasılat için gönüllü uyum ve izaha davet çalışması başlatılmıştır. İlk aşamada 252 bin 322 beyanname ile 27,3 milyar liralık kayıt dışı hasılatın beyanı sağlanmıştır. Çalışma sonucunda kayıt dışı bırakılan hasılatı beyan etmeyen mükellefler hakkında gerekli işlemler gerçekleştirilecektir.
Vergiye Gönüllü Uyum Vurgusu
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, denetimlerin önemine değinerek, “Geçtiğimiz yıl yaptığımız düzenlemelerle vergi cezalarında etkinliği artırmak amacıyla ceza tutarlarında önemli artışlar yaptık. Kayıt dışı çalışan mükelleflere artırımlı cezalar öngördük. Ayrıca daha önce ceza uygulanmayan uyumsuzluklara da ceza uygulaması getirdik. Geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da kayıt dışılıkla mücadelemiz aralıksız devam edecek” dedi. Kayıt dışılıkla mücadele amacıyla yapılan saha denetimlerinde önemli tespitler gerçekleştirdiklerini vurgulayan Şimşek, şunları ekledi: “Vergide adalet ve verimlilik ilkesi çerçevesinde kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye yönelik denetimlerimiz yeni nesil analiz teknikleriyle sürecek. Bakanlık olarak bu yıl da bir yandan vergiye gönüllü uyumu gözetirken, bir yandan da kayıt dışı ile mücadele denetimlerimizi katbekat artırarak yeni bir safhaya geçeceğiz.”