Nobel Ödüllü Ekonomist Daron Acemoğlu’nun Trump’ın Ekonomi Politikaları Üzerine Değerlendirmeleri
Nobel Ödüllü Ekonomist Prof. Daron Acemoğlu, eski ABD Başkanı Donald Trump’ın ekonomi politikaları hakkında önemli uyarılarda bulundu. Acemoğlu, Trump döneminde çalışanlar açısından olumsuz gelişmelerin yaşanabileceğine dikkat çekti. X hesabından yaptığı uzun bir paylaşımda, özellikle yapay zeka ve Silikon Vadisi’ne yönelik yaklaşımını eleştirerek, Trump’ın genel politikalarının büyük riskler barındırdığını ifade etti.
Acemoğlu, Trump’ın zamanlamasının oldukça etkili olduğunu vurgulayarak, “Biden’ın uyguladığı birçok politika, büyük ölçüde başarılı oldu. Ancak bunların meyvelerini toplamak Trump’a nasip olacak ve kendisi bunları kendi başarısı gibi sahiplenmeye çalışacaktır. Biden, 1980’lerden beri alıştığımızın aksine, çalışan kesim için daha fazla istihdam yaratmaya ve tabandaki maaşlarda artış sağlamaya yönelik adımlar atmıştı. CHIPS yasası ve IRA, ülkenin endüstriyel ve teknolojik altyapısını güçlendiren önemli etkiler doğurmaya başladı. Biden yönetimi döneminde yapılan altyapı yatırımları, ABD ekonomisini ve üretim kapasitesini destekleyerek iş ve ücret artışına yol açabilir. Ancak bu süreç zaman alacağı için, Trump’ın bu başarıları kendi lehine kullanmasına olanak sağlayabilir; ancak onun uygulayacağı politikaların etkileri nedeniyle bu durum sınırlı kalabilir,” dedi.
Yüksek Gümrük Vergilerinin Etkileri
Acemoğlu, Çin’e uygulanacak yüksek gümrük vergilerinin istihdam yaratmayacağını belirtti ve müttefik ülkelerle de bu şekilde devam edemeyeceğini ifade etti. “Bu tür önlemler, ekonomiye yardımcı olmak bir yana, büyümeyi olumsuz etkileyerek karmaşık tedarik zincirlerini aksatabilir,” şeklinde uyardı.
Biden döneminde enflasyon konusuna da değinen Acemoğlu, “Biden’ın ilk dönem politikalarının enflasyonu artırdığı eleştirisi yapılabilir. Ancak, büyük ölçüde Federal Rezerv’in katkısıyla enflasyon geriledi ve büyük olasılıkla düşük bir seviyede yeni bir denge bulacaktır. Yakında, fiyatların bir önceki yıla göre ne kadar arttığı unutulup gidecektir. Ancak Trump’ın ekonomi politikalarında enflasyonun kontrol altına alınmasına yönelik hiçbir önlem yok. Gümrük vergileri, uygulamaya konursa başlangıçta bazı fiyat artışlarına neden olacaktır. Eğer Trump, popülaritesini artırmak için Federal Rezerv’e faiz indirme baskısı yaparsa, yüksek enflasyon yeniden gündeme gelebilir,” dedi.
Kripto Varlıklara Yaklaşımı
Acemoğlu, Trump’ın kripto paralar konusundaki yaklaşımını da eleştirerek, bunun muhtemelen yeni dolandırıcılıklara yol açacağını ve küçük yatırımcıların sürdürülemeyen balonlara para kaybetmesine neden olabileceğini belirtti. Kripto para piyasalarından Amerikan işçileri veya tüketicileri için olumlu sonuçlar beklemediğini ifade eden Acemoğlu, Trump yönetiminin en büyük risklerinin orta ve uzun vadede kendini göstereceğini söyledi.
Yapay Zeka ve Regülasyon İhtiyacı
Acemoğlu, yapay zekaya yönelik açıklamalarında, Biden’ın yapay zeka konusundaki başkanlık emrinin, potansiyel olarak büyük dönüşüm yaratacak bir teknolojinin düzenlenmesi için yetersiz bir adım olduğunu vurguladı. Gerekli düzenlemeler yapılmadığı takdirde yapay zekanın birçok endüstriyi olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Sosyal medya örneğinde olduğu gibi, tüketicilerin ve tüm insanların yaygın bir şekilde manipüle edilmesine yol açabileceğine dikkat çekti. “Daha kötüsü, yapay zekanın gerçek potansiyeli olan çalışanlara yardımcı olabilecek bilgi teknolojisi olma özelliği asla gerçekleşmeyebilir,” diye ekledi.
Acemoğlu, Trump’ın muhtemel regülasyonları kaldırmasının, en çok kayıtsız yatırımcılar ve Silikon Vadisi’ndeki risk sermayedarları tarafından desteklenen yapay zeka ile ilgili yanıltıcı bilgilerin yeniden ortaya çıkmasına yol açabileceğini belirtti.
Trump’ın Yaklaşımının Sonuçları
Acemoğlu, Trump’ın yapay zeka regülasyonlarına yaklaşımının, daha çok olumsuz yapay zeka uygulamalarına neden olacağına ve bunun sonucunda en büyük maliyetin, Trump’ın büyük şirketler ve Silikon Vadisi’ndeki risk sermayedarlarını desteklemesiyle daha fazla otomasyona yol açacağını söyledi. Bu durumun maliyetinin Amerikan işçileri için oldukça yüksek olacağını ifade etti. Ayrıca, ikinci en büyük maliyetin Amerikan kurumlarına olacağını belirtti.
Acemoğlu, “Defalarca belirttiğim gibi, Trump, Amerikan kurumları için büyük bir tehlike arz ediyor. Ancak bu, ABD demokrasisinin dört yıl içinde sona ereceği anlamına gelmiyor. Bu riskin olmadığını söyleyemem ama en olası senaryo bu değildir. Trump, demokratik normları daha da zayıflatacak, politikada belirsizlik ve keyfiliği artıracak, kutuplaşmayı derinleştirecek ve kurumlara olan güveni zedeleyecektir. Adalet Bakanlığı da bu güven bunalımının başlıca hedeflerinden biri olacaktır. Bu durum hızlı bir ekonomik çöküş anlamına gelmeyebilir; hatta Trump tarzı politikalar başlangıçta bazı şirketlere yatırımı teşvik edebilir. Ancak orta vadede, örneğin on yıl içinde, zayıflayan kurumlar, artan belirsizlikler ve adalete olan güven kaybı, yatırım ve verimlilik üzerindeki olumsuz etkilerini göstermeye başlayacaktır,” dedi.
Acemoğlu, “Bu tür kurumsal zayıflamalar, ekonomi için oldukça maliyetli olur. Ancak, kurumların ve tarafların güveninin sözleşmelerle desteklendiği inovasyonlara ve karmaşık, ileri düzey teknolojilere bağlı olan ABD ekonomisi için bu durum felaket olabilir. Uzmanlar tarafından yapılmamış düzenlemelerin, özellikle sağlık, eğitim, çevrimiçi işler ve tüketici hizmetleri gibi alanlarda büyük maliyetlere yol açabileceğini belirtmekte fayda var. Tüm bunlar, çalışanlar için kötü haberler demektir. Eğer ekonomi inovasyon ve üretkenlik artışı sağlayamazsa, reel ücretler artmayacaktır. Çalışanların lehine olan teknolojilere yatırım yapılmazsa, ücretler ve istihdam olumsuz etkilenecektir,” şeklinde sözlerini tamamladı.