Petrol Fiyatları ve Jeopolitik Gelişmeler
Geçtiğimiz hafta 74,40 dolardan kapanan Brent petrol, pazartesi günü Ukrayna’nın Kazakistan petrolünü taşıyan CPC’ye ait bir istasyona “ABD’ye tepki” amacıyla düzenlediği saldırı haberleriyle birlikte yükselişe geçti. Bu saldırının etkisiyle Brent petrol, 75,12 dolara kadar tırmandı ve günü yüzde 0,07 kazançla 75,06 dolardan kapattı. Batı Teksas türü (WTI) ham petrol ise yüzde 1 artışla 71,28 dolara yükseldi.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in özel sektörü destekleyen açıklamaları, dünyanın en büyük petrol ithalatçısı olan Çin’de ekonomik toparlanma beklentilerini artırdı. Bu gelişmelerle Brent petrol, 18 Şubat’ta yüzde 0,5 artarak 75,45 dolara, WTI ise yüzde 0,6 yükselerek 71,74 dolara ulaştı. Avrupa Birliği’nin Rusya’nın petrol taşımak için kullandığı “gölge filo”ya yönelik yeni yaptırım paketinin onaylanmasının ardından, 19 Şubat’ta Brent petrol 76,46 dolara kadar yükseldi ve günü de yüzde 0,5 artışla 75,81 dolardan kapattı. WTI ise yüzde 0,6 artışla 72,16 dolara geldi.
Perşembe günü fiyatlar yukarı yönlü hareketini sürdürerek Brent petrol yüzde 4 artışla günü 76,12 dolardan kapattı. WTI da yaklaşık yüzde 4 yükselişle 72,43 dolar olarak kaydedildi. Ancak, aynı gün ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in, Ukrayna-Rusya savaşında barış sağlanması kapsamında Rusya’ya yönelik yaptırımların hafifletilmesinin masada olabileceği sinyalini vermesiyle fiyatlardaki yukarı yönlü hareket kısıtlandı. Cuma günü ise Bessent’in, Çin’in Ekonomik İlişkilerden Sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng ile yaptığı telefon görüşmesinde, her iki tarafın Çin ve ABD arasındaki ekonomik ilişkilerin önemini vurguladığına dair haberler, arz kesintilerine yönelik endişeleri azalttı. Bu durum, Brent petrolün yukarı yönlü hareketini sonlandırarak yüzde 3’e yakın değer kaybetmesine ve Ekim 2024’ten beri en sert düşüşünü kaydetmesine neden oldu.
Brent petrol, 17 Şubat itibarıyla başlayan haftayı yüzde 0,7 düşüşle 73,90 dolardan kapatırken, WTI da aynı dönemde yüzde 0,5 azalarak 70,20 dolara geriledi.
Fiyatların Dar Bantta Seyretmesi
Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, küresel jeopolitik belirsizliklerin artmasına rağmen petrol fiyatlarının dar bir aralıkta seyrettiğini ifade etti. Dourian, yedek üretim kapasitelerinin fazla olmasının fiyatları istikrarlı kıldığını belirterek, “Petrol fiyatları 74-76 dolar arasında dar bir bantta kaldı ve düşük volatilite gösterdi. Yatırımcılar, Washington’dan gelecek yeni yaptırım ve Rusya-ABD barış görüşmeleri haberlerini beklerken, agresif pozisyonlar almak yerine durumu izlemeyi tercih ediyor olabilirler.” dedi.
Rusya-Ukrayna savaşını sona erdirecek bir anlaşma yapılması ve Moskova’ya yönelik yaptırımların hafifletilmesi durumunda petrol fiyatlarının daha fazla düşebileceğini belirten Dourian, “Rusya’ya karşı yaptırımlar hafifletilse de, OPEC+ yaptırımları fiyat artışlarını sınırlayacaktır. Ayrıca, ABD eski Başkanı Joe Biden döneminde getirilen yaptırımlar nedeniyle alıcıların alternatif kaynaklara yöneldiği için Rus petrolüne geri dönmeleri zaman alacaktır.” şeklinde konuştu.
Piyasalardaki Belirsizlik
Londra merkezli enerji enformasyon şirketi Energy Intelligence Group’un Petrol Piyasaları Ekonomisti Julien Mathonniere, bu haftaki fiyat artışlarının piyasalardaki belirsizlikten kaynaklandığını ifade etti. Mathonniere, ABD ve Rusya arasındaki görüşmelerin yeniden başlamasıyla, Rus petrolünün Avrupa’ya yeniden gönderilebileceği umudunun Brent petrolün varil fiyatını 75 doların altına çektiğini, ancak fiyatların kısa sürede toparlandığını kaydetti.
- “İlk olarak AB, 16. yaptırım paketini onayladı ve yaptırım uygulanan Rus tankerleri ile bunlara fon sağlayanların listesini genişletti.”
- “CPC üzerindeki durum ise belirsiz. Kazaklar ve Chevron saldırıdan etkilenmediklerini söylese de Rusya, petrol akışlarının yüzde 30 ila yüzde 40’ının etkilenmiş olabileceğini belirtiyor.”
- “Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nden petrol ihracatının yeniden başlaması olasılığı da var, ancak Ankara’nın 1,5 milyar dolarlık tahkim davası çözülmeden Ceyhan’a petrol akışını onaylaması pek olası değil.”
- “Son olarak, Trump yönetiminin İran petrolüne yönelik yaptırımlarını sertleştirme ihtimali sorgulanıyor. Bazı analistler İran tedarikinin günlük 200 bin ila 300 bin varil düşebileceğini belirtse de Washington’da yaptırımların daha sert uygulanacağı ihtimali varlığını koruyor.”
Dolayısıyla piyasalarda büyük bir belirsizlik söz konusu. Bu yüzden fiyatlar beklenenden fazla düşmedi. Uluslararası veri şirketi Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi ise OECD ülkelerinin petrol kaynaklarının azaldığını ve Çin talebinde bir toparlanma olabileceğini belirterek, “ABD ekonomisi de beklentilerin üzerinde performans gösteriyor ancak fiyat artışlarını tetikleyen kayda değer bir sebep bulunmuyor.” ifadesini kullandı.
Rizvi, piyasa oyuncularının yükselişin aksine düşüş eğilimi gösterdiğini aktararak, “Petrol piyasalarındaki düşüş trendi devam ettikçe fiyatların ilerleyen süreçte daha fazla düşeceğine inanıyorum. Bu hafta ekonomik açıdan önemli haberler var ve bunlar sürece etki edecektir.” değerlendirmesinde bulundu.