Türkiye, yapay zeka ve yüksek başarımlı hesaplama (HPC) alanında küresel rekabete ortak olma yolunda dev adımlar atıyor. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın “2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi” kapsamında başlatılan Yapay Zeka Süper Bilgisayar Yatırım Programı, Türkiye’nin süper bilgisayarı ARF ile kuantum bilgisayar teknolojisini entegre etmeyi hedefliyor.
Kuantum ve Süper Bilgisayar Gücü Aynı Çatıda Buluşacak
TÜBİTAK bünyesinde devreye alınan ve 80 binden fazla işlemci çekirdeği, 312 GPU kartı ve 14 petabaytlık depolama kapasitesine sahip ARF süper bilgisayarı, şimdi en az 20 fiziksel süper iletken kubit içeren kuantum bir sistemle entegre edilecek. Bu gelişmeyle birlikte, kuantum hesaplama ve geleneksel HPC altyapısı aynı ekosistemde buluşarak Türkiye’nin bilimsel ve teknolojik araştırmalarında çığır açması bekleniyor.
Türkiye’nin Yapay Zeka Altyapısında Stratejik Dönüşüm
Yapay zeka teknolojilerine yönelik bu yüksek kapasiteli altyapı; üniversiteler, kamu kurumları ve özel sektör için büyük bir fırsat sunuyor. ARF kümesinin yaygın kullanımını sağlamak üzere yeni teşvikler ve politikalar geliştirilecek. Özellikle biyoteknoloji, temel bilimler, iklim modelleme ve tıp gibi hesaplamalı bilimler alanında ciddi ivme kazanılması bekleniyor.
TRUBA ve MareNostrum5 ile Küresel Entegrasyon
ARF süper bilgisayarı, Türk Ulusal Bilim e-Altyapısı (TRUBA) kapsamında hizmet veriyor ve Avrupa’nın öncü projeleriyle entegre çalışıyor. Türkiye’nin de ortak olduğu ve İspanya’da kurulan MareNostrum5 süper bilgisayarı, 2024 Kasım’ında açıklanan TOP500 listesinde 35. sırada yer alarak Avrupa’nın sayılı teknolojik altyapılarından biri hâline geldi. Bu sistem üzerinden araştırmacılar, EuroHPC çağrılarıyla kaynaklara erişim sağlayabiliyor.
ARF-ACC Sistemi ve Yapay Zeka İçin Yeni Dönem
TRUBA altyapısının yeni fazı olan ARF-ACC, özellikle yapay zeka tabanlı projelerde çalışan araştırmacılar için optimize edilmiş bir hesaplama kümesi sunuyor. Bu sistem, veri yoğun ve öğrenme tabanlı modellerin eğitiminde yüksek performans sağlıyor. Türkiye böylece yalnızca veri işleme kapasitesiyle değil, AI odaklı süper hesaplama altyapısıyla da Avrupa ve dünya ile yarışır hâle geliyor.
İlk 7 Yapay Zeka Fabrikasından Biri: BSC-AIF
TÜBİTAK’ın da ortak olduğu, Avrupa’nın desteklediği BSC Yapay Zeka Fabrikası (BSC-AIF), EuroHPC tarafından finanse edilen ilk 7 yapay zeka fabrikasından biri olarak kabul edildi. Bu fabrika, yapay zekaya optimize edilmiş süper bilgisayar altyapısıyla, sanayi ve kamu sektörünün dijital dönüşümünü hızlandırmayı hedefliyor.
ARF süper bilgisayarına kuantum entegrasyonu, yalnızca teknik bir güncelleme değil; Türkiye’nin bilimsel kapasitesini yeniden tanımlayacak devrim niteliğinde bir adım. Yapay zeka, kuantum ve süper hesaplama alanlarının birleşimi, geleceğin inovasyonlarını bugünden inşa etmenin kapısını aralıyor. Geliştirilecek altyapılar sayesinde Türk araştırmacılar küresel arenada daha fazla söz sahibi olurken, yüksek teknolojili üretim ve veri işleme kapasitesiyle Türkiye dijital dönüşümde çağ atlayabilir.
Sizce Türkiye’nin yapay zeka ve kuantum alanındaki bu altyapı yatırımları, küresel teknoloji yarışında ne kadar etkili olabilir? Akademi ve özel sektör bu fırsatları yeterince değerlendirebilecek mi?