Döviz Varlık ve Yükümlülüklerindeki Değişim
Finansal kesim dışındaki firmaların Eylül ayı sonundaki döviz varlık ve yükümlülükleri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklandı. Bu verilere göre, reel sektörde Eylül ayında döviz varlıkları gerilerken, döviz yükümlülüklerinde belirgin bir artış gözlemlendi. Eylül ayı itibarıyla, reel kesimde döviz varlıklarının 2,6 milyar dolar azaldığı, döviz yükümlülüklerinin ise 3,2 milyar dolar arttığı kaydedildi. Buna bağlı olarak, finans dışı firmaların net döviz pozisyonu açıkları Eylül ayında, bir önceki aya göre 5,8 milyar dolar artarak 135,8 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, Ocak 2020’den bu yana en yüksek seviyeyi temsil ediyor.
Aylık Varlık Dağılımı Analizi
Eylül 2024 dönemine ait varlık dağılımı incelendiğinde, bir önceki aya göre yurt içi bankalardaki mevduatların 2,7 milyar dolar, ihracat alacaklarının ise 255 milyon dolar azaldığı görülmektedir. Öte yandan, yurt dışına yapılan doğrudan sermaye yatırımları 239 milyon dolar, menkul kıymetlerde ise 96 milyon dolarlık bir artış kaydedildi. Sonuç olarak, toplam varlıklar 2,6 milyar dolar azalmış oldu.
Yükümlülükler 2018’den Bu Yana En Yüksek Seviyede
Yükümlülük dağılımına bakıldığında ise, yurt içinden sağlanan nakdi kredilerin bir önceki aya göre 2,5 milyar dolar ve yurt dışından sağlanan nakdi kredilerin 1,3 milyar dolar artış gösterdiği görülmektedir. Ancak ithalat borçları 655 milyon dolar azalmıştır. Bu değişiklikler doğrultusunda, yükümlülükler 3,2 milyar dolar artışla 298,1 milyar dolara yükseldi ve böylece yükümlülüklerde 2018 Eylül ayından bu yana en yüksek seviye kaydedildi.
Vade Yapısındaki Değişiklikler
Yükümlülüklerin vade yapısına bakıldığında, Eylül 2024 döneminde yurt içinden sağlanan kısa vadeli kredilerin Ağustos 2024 dönemine göre 847 milyon dolar arttığı, uzun vadeli kredilerin ise 1,7 milyar dolar artış gösterdiği gözlemlenmiştir. Yurt dışından sağlanan kredilerde ise kısa vadeli olanların 186 milyon dolar, uzun vadeli olanların ise 452 milyon dolar arttığı kaydedilmiştir.
Kısa Vadeli Pozisyon Analizi
Eylül 2024 döneminde kısa vadeli varlıklar 133,9 milyar dolar, kısa vadeli yükümlülükler ise 108,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Kısa vadeli net döviz pozisyonu fazlası ise 25,7 milyar dolar olarak belirlenmiş olup, bu miktar Ağustos 2024 dönemine göre 3,8 milyar dolar azalmıştır. Kısa vadeli yükümlülüklerin toplam yükümlülükler içindeki payı ise yüzde 36 seviyesinde kalmıştır.