Reklam Kurulu’nun 2024 Yılına Ait Cezai Uygulamaları
Rekabetin sağlanması ve tüketici haklarının korunması amacıyla, aldatıcı reklamlar ve haksız ticari uygulamalar üzerine 2024 yılında 277 milyon liranın üzerinde para cezası uygulayan Reklam Kurulu, 16 Ocak 2025 tarihinde gerçekleştirdiği 353 sayılı toplantısında önemli kararlar aldı. Bu toplantıda, tüketicileri yanıltan ve bilgi eksikliklerini istismar eden reklamlar ile haksız ticari uygulamalar detaylı bir şekilde incelendi.
Toplantıda ele alınan 209 dosyadan 189’unun mevzuata aykırı olduğu tespit edildi. Bu bağlamda, 1 dosya için tedbiren durdurma kararı alınırken, 188 dosya için reklam durdurma cezaları verildi. Toplamda, 29 milyon 136 bin 384 lira idari para cezası kesildi ve aykırı bulunan dosyalardan 10’una tüketici mağduriyetlerini önlemek amacıyla erişim engeli idari tedbiri uygulandı.
Finansal Piyasalar Üzerine İncelemeler
Reklam Kurulu’nun bu ayki toplantısında, tüketicilerin çevresel hassasiyetlerinin istismar edilmesini engellemeye yönelik olarak bankacılık sektöründe çevreyle ilgili beyanların kullanımına dair incelemeler gerçekleştirildi. Yapılan bu incelemelerde, enerji kimlik belgesi bulunan konutlara yönelik “yeşil konut kredisi” ve elektrikli ile hibrit araçlar için sunulan “yeşil taşıt kredisi” gibi kredi reklamlarında, ana vaadin açık ve anlaşılır bir şekilde belirtilmesi gerektiği vurgulandı.
Ancak, reklamlarda genellikle faiz oranı veya ücret muafiyeti gibi avantajlardan bahsedilirken, bu avantajlara ilişkin yeterli bilgilendirmenin yapılmadığı tespit edildi. Ayrıca, çevreye ve doğaya duyarlılık açısından “cazip” ve “uygun” faiz oranları veya ücret muafiyetlerinden bahsedilmesine rağmen, uygulamada standart kredilerle bir farklılık olmadığı ve gerçekleştirilen çevresel eylemlerin gerçekte olduğundan daha fazla etki yarattığı izleniminin oluşturulduğu belirlendi.
Bu kapsamda, bahsi geçen aykırılıkları içeren reklamlarla ilgili olarak, 10 banka hakkında “reklamların durdurulması cezası” uygulanmasına ve finansal piyasalara ilişkin birlik ve sivil toplum kuruluşlarına bilgilendirme yazısı dağıtılmasına karar verildi.
Tüketicilerin Eksiksiz ve Doğru Bilgilendirilmesi
Finansal sözleşmelere taraf olan tüketicilerin en uygun kredi teklifini seçebilmesi ve sektörde adil rekabetin sağlanabilmesi için kredi reklamlarında faiz ve kar payı dışında tüm ücret, komisyon ve masrafların da belirtilmesi gerektiği ifade edildi. Ayrıca, kredinin toplam maliyeti ve yıllık maliyet oranı gibi bilgilerin, reklamın ana mesajında yer alması gerektiği vurgulandı.
Bu bağlamda, Reklam Kurulu tarafından bir finansman şirketine ait araç kampanyası reklamında, faiz oranlı kredinin şartı olarak alınan katılım ücretinin ana mesajda yer almadığı ve bu ücretin dahil olduğu yıllık maliyet oranı bilgisinin verilmediği tespit edildi. Böylelikle, tüketicilerin kredinin gerçek maliyetinin gizlendiği ortaya konuldu.
Bu gerekçelerle, söz konusu reklamların durdurulmasına karar verildi.