KDV Denetimleri ve Kayıt Dışı Ekonomiyle Mücadele
Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 2024 yılına yönelik yaptığı denetimlerle birçok sektörde KDV oran uyumsuzluğu, belge düzeni, ve ödemelerin kayıtlarla uyumu gibi kayıt dışılığı teşvik edebilecek unsurları kapsamlı bir şekilde inceledi. Bu denetim çalışmaları, özellikle bandrollü ürünler ve akaryakıt ürünlerine yönelik özel denetimleri de içeriyordu. Sonuç olarak, toplamda 1 milyon 125 bin 410 saha denetimi gerçekleştirildi. Bu denetimlerde tespit edilen uyumsuzluklar neticesinde, toplamda 7,4 milyar lira tutarında ceza kesildi. Denetimler sırasında, 32 bin 255 kişinin vergi kaydı olmaksızın tamamen kayıt dışı çalıştığı belirlendi. Bu bulgular üzerine gerekli işlemler tamamlanarak 10 milyar lira vergi tahakkuk ettirildi.
Kira Geliri Beyanında Artış
GİB’in 2024 yılına yönelik kira gelirlerine ilişkin yaptığı çalışmalarda, kiracı olduğu değerlendirilen 425 bin konutta yoklama gerçekleştirildi. Bu kapsamda, 376 bin yeni mükellefin beyanname vermesi sağlandı. Böylece, 2024 yılı için beyanname veren mükellef sayısında bir önceki yıla göre %26 oranında bir artış kaydedildi. Ayrıca, bu çalışma sayesinde 55 bine yakın mükellef geçmiş yıllara ait kira beyannamesi vermeye yönlendirildi. Verilen bu beyannamelerle toplamda 3,1 milyar lira kira geliri beyanı yapıldı. GİB, kira gelirlerinin doğru bir şekilde beyan edilmesi için bu yıl da benzer çalışmalar yürütmeye devam edecektir.
Bandrollü Ürünlere Yönelik Denetimler
Diğer yandan, tütün ve alkollü içkilerde 2007 yılından bu yana uygulanan bandrol sistemi, bu ürünlerin kaçak veya kayıt dışı olup olmadığını kolay bir şekilde tespit etmeye olanak tanıyor. Gelir İdaresi, bu alanda uzmanlaşmış bandrol ekipleriyle denetimlerini aralıksız sürdürüyor. 2024 yılı içerisinde, bandrol ekipleri 16 milyondan fazla sigara ve alkollü içki ile yaklaşık 600 milyon dal makaronu denetledi. Bu denetimlerde kaçak olduğu belirlenen 2 milyon sigara ve alkollü içki ürünü ile 120 milyon dal makaron, adli süreç başlatılması amacıyla kolluk kuvvetlerine bildirildi.
Kayıt Dışı Hasılat İçin İzaha Davet
GİB, nakdin yoğun olarak kullanıldığı sektörlerde izaha davet ve gönüllü uyum süreçleri başlatmıştır. Fiziki ve sanal POS cihazlarının usulsüz kullanımı veya IBAN aracılığıyla yapılan tahsilatlarla kayıtlara girmeyen hasılatlar dikkatle analiz edildi. Bu yollarla elde edilen ancak kayıtlara yansımayan hasılatlar için mükelleflerden izahat talep edildi. Şirketlerin ortaklarına dağıttığı ve beyan edilmesi gereken kar payı, sporcuların elde ettiği ücret gelirleri, özel tekne ve yat satışları gibi belirli konularda vergi ziyaına sebep olan mükellefler tespit edildi. Bu kapsamda, 137 bin 25 mükellefle iletişime geçilerek, toplamda 132,5 milyar lira değerinde kayıt dışı hasılat için gönüllü uyum ve izaha davet süreci başlatıldı. İlk aşamada, 252 bin 322 beyanname ile 27,3 milyar liralık kayıt dışı hasılatın beyan edilmesi sağlandı. Çalışma sonucunda kayıt dışı bırakılan hasılatı beyan etmeyen mükellefler hakkında gerekli işlemler gerçekleştirilecektir.
Vergiye Gönüllü Uyum Politikası
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu alandaki denetimlerin önemini vurgulayarak, “Geçtiğimiz yıl yaptığımız düzenlemelerle vergi cezalarında etkinliğin artırılması amacıyla ceza tutarlarında önemli artışlar yaptık. Kayıt dışı çalışan mükelleflere artırımlı cezalar öngördük. Ayrıca daha önce ceza uygulaması bulunmayan uyumsuzluklara da ceza uygulaması getirdik. Geçtiğimiz yıl olduğu gibi bu yıl da kayıt dışılıkla mücadelemiz aralıksız devam edecek” dedi. Kayıt dışılıkla mücadele amacıyla yürütülen saha denetimlerinde elde edilen bulguların önemine değinen Şimşek, “Vergide adalet ve verimlilik ilkesi çerçevesinde kayıt dışı ekonomiyle mücadeleye yönelik denetimlerimiz yeni nesil analiz teknikleriyle sürdürülecek. Bakanlık olarak bu yıl da bir yandan vergiye gönüllü uyumu gözetirken, diğer yandan kayıt dışıyla mücadele denetimlerimizi katbekat artırarak yeni bir safhaya geçeceğiz.” ifadelerini kullandı.