Suriye’deki Baas Rejiminin Çöküşü
Arap Sosyalist Baas Partisi, 1963 yılında Suriye’de gerçekleştirdiği darbe ile iktidara geldi. 1970 yılında parti içindeki bir başka darbe ile Hafız Esed, ülkenin kontrolünü ele geçirerek 1971’de Suriye Devlet Başkanı oldu. Hafız Esed’in ölümünün ardından 2000 yılında Beşşar Esed, Baas rejiminin başına geçti. Ancak Esed’in yönetimi, 2011 yılında başlayan halk hareketleri ile ciddi bir tehdit ile karşı karşıya kaldı. Suriye’de özgürlük talepleriyle ortaya çıkan halk hareketleri, rejimin sert müdahaleleri ile karşılandı. Bu müdahaleler sonucunda binlerce insan hayatını kaybetti ve bu durum ülkeyi iç savaşa sürükledi.
Silahlı muhalefet grupları, rejime karşı uzun ve zorlu bir mücadeleye girişirken, Esed rejimi uluslararası baskılara rağmen sorunun diplomasi ve barışçıl yollarla çözülmesine yanaşmadı. 27 Kasım’da meydana gelen yoğun çatışmaların ardından Suriye’nin Halep, İdlib ve Hama gibi pek çok bölgesinde rejim güçleri kontrolü kaybetmeye başladı. Başkent Şam’da halkın sokaklara dökülmesiyle birlikte rejim güçleri, kamu kurumlarını terk etmeye başladı ve rejim karşıtı gruplar şehir merkezinde kontrolü ele geçirmeye yönelik adımlar attı. Sonuç olarak, 61 yıllık Baas rejimi ve 53 yıllık Esed ailesi iktidarı sona ermiş oldu.
Çöken Rejimin Başbakanından Açıklama
Beşşar Esed’in Başbakanı Muhammed Gazi el-Celali, sosyal medya üzerinden paylaştığı bir video mesajında, “Suriye’de halkın seçeceği bir hükümetle çalışmaya hazır olduklarını ve her türlü desteği sağlamaya hazır bulunduklarını” ifade etti. Kamu mallarına zarar verilmemesi konusunda çağrıda bulunan Celali, “Kimseye dokunmayacağını söyleyen ve bize elini uzatan muhaliflere elimizi uzatıyoruz.” dedi. Ayrıca, “Suriye tüm Suriyelilerin. Bu ülke normal bir ülke olabilir, komşularıyla ve dünyayla iyi ilişkiler kurabilir. Bu tercih, Suriye halkının seçeceği yönetime kalmış. Biz, seçilecek yeni yönetimle işbirliğine hazırız. Onlara her türlü desteği sağlamaya ve devlet dosyalarını kolayca onlara aktarmaya hazırız.” ifadelerini kullandı.
Heyet Tahrir Şam Lideri Ahmet eş-Şera’dan Açıklama
Rejim karşıtı silahlı grup Heyet Tahrir Şam (HTŞ) lideri Ahmed eş-Şera (Ebu Muhammed el-Culani), sosyal medyadan yaptığı açıklamada, Şam’daki kamu kurumlarına yaklaşılmaması konusunda uyarıda bulundu. “Bu kurumlar resmen devredilene kadar eski Başbakanın gözetimi altında kalacaktır.” diyen Şera, “Kamu kurumlarına yaklaşmak kesinlikle yasaktır. Bu kurumlar, resmen devredilene kadar eski Başbakanın gözetimi altında kalacaktır. Havaya ateş açılması da yasaktır.” ifadelerini kullandı.
Suriye’deki Gelişmeler
Suriye’nin kuzeyindeki Halep ilinin batı kırsalında 27 Kasım’da Esed rejimi güçleri ile rejim karşıtı silahlı gruplar arasında çatışmalar başlamıştı. 30 Kasım’da Halep’in merkezinin büyük bölümünü rejim güçlerinden alan muhalif gruplar, aynı gün tüm İdlib genelinde hakimiyet sağlamıştı. Silahlı gruplar, şiddetli çatışmaların ardından 5 Aralık’ta Hama kent merkezini de rejim güçlerinden almayı başarmıştı. Bununla birlikte, başkent Şam’a açılan stratejik öneme sahip Humus ilinin bazı yerleşim yerleri ele geçirilmiş ve burada ilerlemeler kaydedilmiştir.
Ülkenin güneyinde, Ürdün sınırındaki Dera ilinde, 6 Aralık’ta operasyon başlatan askeri muhalifler, çatışmalar sonucunda il merkezini rejim güçlerinden geri almışlardı. 7 Aralık’ta Suveyda il genelinin tamamı, muhalif grupların kontrolüne geçmişti. Aynı gün Kuneytra’daki yerel muhalifler de il merkezinin kontrolünü sağlamıştı. Başkente açılan Humus ilinde rejim karşıtı güçler, 7 Aralık’ta kent merkezine hakim olmuştu. Şam’ın güneybatısında Esed rejimi güçlerine karşı ilerleyen gruplar, 7 Aralık’ta başkentin güney banliyölerine girmişti. Rejim güçleri, Şam’da Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı ve uluslararası havalimanından çekilmeye başlamıştı. Nihayetinde, rejim karşıtı silahlı grupların başkente hakim olmaya başlamasıyla Esed rejimi, 8 Aralık sabahı kısa süre içerisinde başkentin tüm kontrolünü kaybetmişti.
Öte yandan, Suriye Milli Ordusu’nun Halep kırsalında 1 Aralık’ta terör örgütü PKK/YPG’ye karşı başlattığı Özgürlük Şafağı Operasyonu’nda Tel Rıfat ilçe merkezi, terörden kurtarılmıştır.