Özbekistan ve Tethys: Yenilikçi Bir İşbirliği
Özbekistan, uluslararası entegrasyona yönelik vizyoner kalkınma hedeflerinin en önemli adımlarından birini madencilik sektöründe Türkiye ve Avrupa merkezli Tethys ile gerçekleştirmiştir. Özbekistan devletine ait Uzbekistan Technological Metals Kombinat (UzTMK), dünyanın önde gelen stratejik yatırım ve teknoloji geliştirme şirketlerinden Tethys Trans-Eurasian Gateway ile kapsamlı bir yatırım, proje geliştirme ve yönetim anlaşması imzaladı. Bu anlaşma, Özbekistan’ın zengin doğal kaynaklarının stratejik ve sürdürülebilir bir yaklaşımla değerlendirilmesini ve ülkenin bölgesel bir madencilik ve endüstri merkezi olma hedefine katkı sağlamayı amaçlıyor.
Stratejik İşbirliğinin Temel Amaçları ve Vizyonu
UzTMK’nın ekibi, global standartlar çevresine oluşturulan yapısı ve Tethys’in global madencilik ve finans uzmanlığı sayesinde, bu anlaşmanın Özbekistan’ın başta Kritik Hammaddeler ve REE olmak üzere zengin doğal kaynaklarının ülkenin ekonomik kalkınmasına ve global büyümesine daha fazla katma değer yaratacak şekilde işlenmesi hedeflenmektedir. Anlaşma, madencilik yaşam döngüsünün tüm aşamalarının Özbekistan içinde gerçekleştirilmesi ve uluslararası hammadde tedarik zincirinde Özbekistan’ın daha güçlü ve etkin bir şekilde konumlanmasını sağlamak için önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, Avrasya ve Türkistan coğrafyasında bölgesel kalkınmaya katkı yapma hedeflerine de büyük bir katkı sunacaktır.
Bu anlaşma çerçevesinde, tungsten, molibden, magnezyum, germanyum, nikel, lityum, titanyum, tantalum ve niobium gibi kritik hammaddelerin çıkarımı ve işlenmesinde en ileri teknoloji uygulamaları kullanılarak sürdürülebilir ve çevre dostu yöntemlerin uygulanması öngörülmektedir. Aynı zamanda bu projeler, ülke içinde yüksek katma değerli ürünlerin üretimini mümkün kılacak ve Özbekistan’ı küresel değer zincirine entegre bir konuma getirecektir. Anlaşmanın bir diğer önemli boyutu, Özbekistan’da endüstriyel kapasiteyi artırmanın yanı sıra yeni iş imkanları yaratmak ve yerel halkın ekonomik refahına katkıda bulunmaktır. Bu yatırım, Özbekistan’ın kritik hammaddeler alanında küresel tedarik zincirinde bağımsız ve güçlü bir oyuncu olma hedefine de hizmet edecektir.
İTÜ ve MEXT ile İşbirlikleri
Bu anlaşma, İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) ve MEXT Teknoloji Merkezi ile yapılacak iş birliklerini de kapsamaktadır. Bu kurumlar, proje kapsamında Özbekistan’ın madencilik sektörü için eğitim, teknoloji transferi ve Ar-Ge çalışmalarını sağlayacaklardır. İTÜ’nün madencilik mühendisliği ve mineral işleme alanındaki birikimi, UzTMK’nın projelerini ileri teknolojilerle donatarak Özbekistan’ın madencilikteki geleceğini şekillendirmeyi hedeflemektedir. MEXT Teknoloji Merkezi ise dijitalleşme, enerji verimliliği, yeşil dönüşüm, sürdürülebilirlik ve madencilik sektörüne özgü inovasyon konularında modern çözümler sunarak, madencilik süreçlerinin çevre dostu ve sürdürülebilir olmasını sağlamayı planlamaktadır.
Tethys, Kuzey Amerika, Avrupa ve Avrasya bölgelerindeki geniş yatırım ve finansman ağı, projeleri ve geliştirme programları, tecrübeleri ve teknolojik çözümleriyle tanınmaktadır. Tethys, projelerde en yüksek çevresel, sosyal ve yönetim standartlarını (ESG) benimsemeyi taahhüt etmiştir. Özellikle, yeşil finansman modelleri ve sürdürülebilir madencilik uygulamaları ile karbon ayak izini azaltmayı ve ürün yaşam döngüsünün global ürün pasaportu düzenlemeleri ile uyumlu dijital entegrasyon ile çevresel sürdürülebilirliği teşvik etmeyi amaçlamaktadır.
“Ülkemiz için bir Dönüm Noktası”
Bu sayede, Tethys ve UzTMK’nin, yalnızca ekonomik getiriyi değil, aynı zamanda çevre ve topluma olan katkıyı da ön planda tutan projeler gerçekleştirmesi hedeflenmektedir. Uzbekistan Technological Metals Kombinat (UzTMK) CEO’su Farxod Abdullayev, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, “Özbekistan’ın doğal kaynaklarını stratejik bir vizyonla geliştirmek için attığımız bu adım, ülkemiz için tarihi bir dönüm noktasıdır. Tethys ile yaptığımız bu iş birliği sayesinde, sadece ekonomik gücümüzü artırmakla kalmayacak, aynı zamanda sürdürülebilir kalkınmanın öncüsü olacağız. Bu projelerin, Özbekistan’ı küresel madencilik sahnesinde hak ettiği konuma taşıyacağına yürekten inanıyorum” ifadelerini kullanmıştır.
Abdullayev, “Sayın Cumhurbaşkanımız Shavkat Mirziyoyev’in talimatları doğrultusunda hükümetimiz tarafından uygulamaya konulan 2030 hedefleri ve stratejileri çerçevesinde atılan global açılımlar, Tethys’in global ve sektörel bilgi birikimi ve deneyimi ile dünya çapında başarıları ile tanınan İTÜ ve MEXT gibi saygın kurumlarla yapacağımız iş birlikleri sayesinde, UzTMK’yı dünya standartlarında bir madencilik üretim lideri yapacağımıza eminiz” diye eklemiştir. Bu iş birliğinin, yalnızca UzTMK’nın değil, aynı zamanda Özbekistan Maden ve Jeoloji Bakanlığı’nın vizyon ve liderliğinin de somut bir göstergesi olduğu ifade edilmiştir. Bakanlık, ülkenin doğal kaynaklarını en yüksek verimle ve sürdürülebilir bir yaklaşımla değerlendirme kararlılığı ile bu anlaşmanın hayata geçirilmesinde öncü bir rol oynamaktadır.
UzTMK’nın Stratejik Önemi ve Özbekistan’ın 2030 Vizyonu
Uzbekistan Technological Metals Kombinat, Özbekistan’ın kritik ve stratejik hammaddeler işlenmesi ve üretimi ile sanayisinin altyapısının omurgasını oluşturmayı hedeflemektedir. Ülkenin ekonomik büyümesine öncülük eden stratejik bir öncü kurum olarak konumlanmayı amaçlayan UzTMK, doğal kaynakları en verimli ve sürdürülebilir şekilde kullanma yönündeki duruşunu global ölçekte güçlü işbirlikleri ile somut hale getirmektedir. Bu anlaşma sadece bir yatırım projesi değil, aynı zamanda Özbekistan’ın gelecekteki nesillere bırakacağı zengin ve yeşil bir mirasın habercisi olacağı ifade edilmektedir.
Gelecek Adımlar
Bu anlaşma ile birlikte, ilk etapta 2025 yılı içinde Özbekistan’ın Inchka, Sarykul, Yaxton ve Khodjadik Lolabulak gibi önemli maden sahalarının modernizasyonu ve kapasite artırımı hedeflenmektedir. Proje kapsamında, bu sahalarda dijital teknolojiler ve otomasyon çözümleri uygulanarak üretim süreçleri optimize edilecek. Özellikle Tethys’in deneyimi ile birleşen bu modernizasyon projeleri, Özbekistan’ın maden sahalarını uluslararası standartlara uygun bir şekilde dönüştürecektir.
Tethys Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Leyla Keser Berber, “Özbekistan’ın sahip olduğu zengin kaynakları en modern teknoloji ve sürdürülebilir yöntemlerle dünyaya kazandıracak olmanın heyecanını yaşıyoruz. Özbekistan devlet başkanı sayın Shavkat Mirziyoyev’in liderliğinde ve UzTMK’nın ileri görüşlü yönetimi ile bu iş birliği, yalnızca Özbekistan için değil, bölgenin tamamı için güçlü bir örnek teşkil edecektir. Özbekistan’ı küresel madencilik haritasında bir stratejik merkez haline getirmek için kararlıyız” ifadelerini kullanmıştır.
Tethys’ten 30 Milyon Dolar Yatırım Finansman Desteği
Tethys, Özbekistan’daki projelerin küresel ortaklık, yatırım ve finansman süreçlerini desteklemek amacıyla, 30 milyon dolara kadar yatırım yapma yönünde bir taahhüt sunmuştur. Bu taahhüt, Tethys’in projeye olan güvenini ve bölgedeki stratejik büyüme potansiyeline olan bağlılığını yansıtarak, UzTMK’nın uluslararası standartlarda madencilik ve teknoloji geliştirme vizyonunu daha da desteklemektedir. Tethys, proje yönetim ve geliştirme sürecinde, Initiative for Responsible Mining Assurance (IRMA) standartlarına uyarak madencilik süreçlerinin etik ve çevreye duyarlı olmasını sağlarken, EIT RawMaterials (European Institute of Innovation and Technology RawMaterials) ve ERMA (European Raw Materials Alliance) gibi Avrupa’nın önde gelen kurumlarıyla iş birliği yapmaktadır. Bu kuruluşlar, ham madde tedarik zincirlerinde sürdürülebilirliği teşvik etmek, yenilikçi çözümler geliştirmek ve sürdürülebilir kritik hammaddeler tedarik zincirine destek vermek amacıyla stratejik rehberlik sunmaktadır.
Özbekistan’ın Küresel Madencilikte Liderliğine Yükselişi
Bu anlaşma, Özbekistan’ın madencilik sektöründe bir dönüm noktası olarak ülkenin ekonomik gücünü ve küresel rekabetçiliğini artırmakta; UzTMK’nın uluslararası düzeyde güçlü bir aktör olarak tanınmasını sağlamaktadır. Bu işbirliğinin, Özbekistan’ın dünya madencilik haritasında önemli bir yer edinmesini sağlayacağı ifade edilmektedir.