Türkiye’nin 2023 Yılı Dış Ticaret İstatistikleri
Türkiye İstatistik Kurumu, 2023 yılına ilişkin girişim özelliklerine göre dış ticaret verilerini açıkladı. Bu verilere göre, 2023 yılı boyunca toplamda 139 bin 349 girişim ihracat gerçekleştirirken, 252 bin 908 girişim ithalat yaptı. İhracatın önemli bir kısmını oluşturan mikro ölçekli girişimler, 1-9 kişi çalışanıyla toplam ihracatın %20,2’sini gerçekleştirdi ve ihracat yapan girişimlerin %69,4’ünü oluşturdu. Ortaya çıkan diğer ölçeklerin ihracattaki payları ise şu şekildedir:
- Küçük ölçekli girişimler (10-49 kişi): %17,5
- Orta ölçekli girişimler (50-249 kişi): %18,8
- Büyük ölçekli girişimler (250+ kişi): %43,4
İthalat tarafında ise, mikro ölçekli girişimlerin %12,9’luk bir payla dikkat çektiği görülmektedir. Diğer ölçeklerin ithalattaki payları aşağıdaki gibidir:
- Küçük ölçekli girişimler (10-49 kişi): %13,1
- Orta ölçekli girişimler (50-249 kişi): %18,4
- Büyük ölçekli girişimler (250+ kişi): %55,5
Büyük ölçekli girişimlerin toplam ithalat yapan girişimler içerisindeki oranı ise %1,5 olarak kaydedildi.
İhracatın Yüzde 56’sı Sanayi Sektöründen
Girişimlerin ana faaliyet alanlarına göre yapılan değerlendirmelerde, ihracatın %56’sı sanayi sektöründeki girişimler tarafından gerçekleştirilirken, ithalatın %46,8’i bu sektörden sağlandı. Ticaret sektörünün ihracattaki payı %39,4, ithalattaki payı ise %39,3 düzeyinde gerçekleşti. Sanayi sektöründe, 250+ kişi çalışanı olan büyük ölçekli girişimlerin ihracattaki payı %67,3 olarak öne çıkarken, ticaret sektöründe 1-249 kişi çalışanı olan küçük ve orta ölçekli girişimlerin hakimiyeti %88,8 ile devam etti. İthalatta ise sanayi sektöründeki büyük ölçekli girişimler %78,1’lik bir payla ilk sırada yer aldı.
AB Ülkelerine İhracatta Sanayi Sektörü Önde
Ana faaliyeti sanayi olan girişimler, ihracatlarının %46,7’sini Avrupa Birliği (AB 27) ülkelerine, %14,3’ünü Yakın ve Orta Doğu ülkelerine, %14’ünü ise AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerine gerçekleştirdi. AB ülkelerine yönelik ihracatın dağılımı ise şu şekildedir:
- Sanayi: %64
- Ticaret: %32,9
- Diğer sektörler: %3,1
Ayrıca, ana faaliyeti sanayi olan girişimlerin ithalatlarının %32,7’si AB ülkelerinden, %25,9’u diğer Asya ülkelerinden ve %16,5’i AB üyesi olmayan Avrupa ülkelerinden sağlandığı görülmüştür. Ticaret sektöründe en fazla ithalat yapılan ülke grupları ise %30,2 ile AB ülkeleri, %27,9 ile diğer Asya ve %23,5 ile AB üyesi olmayan Avrupa ülkeleri olarak belirlenmiştir.
İhracatın Yüzde 48,5’ini İlk 500 Girişim Gerçekleştirdi
2023 yılı itibarıyla ihracatın %48,5’ini ve ithalatın %64,8’ini ilk 500 girişim gerçekleştirmiştir. En çok ihracat yapan ilk beş girişim, toplam ihracatın %8,1’ini, en fazla ithalat yapan ilk beş girişim ise ithalatın %14,1’ini gerçekleştirmiştir. Sanayi sektöründe en fazla ihracat yapan ilk beş girişimin sanayi sektöründeki payı %14,1, ticaret sektöründe ise %10,3 olarak hesaplanmıştır. Sanayi sektöründe en fazla ithalat yapan ilk beş girişimin payı %19, ticaret sektöründe ise %13,7 olmuştur.
Girişimlerin ihracat yönelimlerine bakıldığında, %49,5’inin tek bir ülkeye, %14,4’ünün ise iki ülkeye ihracat yaptığı görülmektedir. 20 ve daha fazla ülkeye ihracat yapan girişimlerin oranı %4,1 olup, bu girişimlerin ihracattaki payı %56,3’tür. İthalat yönelimlerine baktığımızda, girişimlerin %70,7’si tek ülkeden, %13,7’si ise iki ülkeden ithalat yapmıştır. 20 ve daha fazla ülkeden ithalat yapan girişimlerin oranı %1 olup, bu girişimlerin ithalattaki payı %50,5 olarak belirlenmiştir.