Ticaret Bakanlığı’nın yumurta ihracatında uygulanan kilogram başına 0,5 centlik fon kesintisini 1,5 dolara çıkarması, sektörde sert tepkilere yol açtı. Türkiye Yumurta Üreticileri Merkez Birliği (YUM-BİR) Başkanı İbrahim Afyon Girit, yapılan düzenlemenin ihracatı neredeyse durma noktasına getirdiğini söyledi.
“İhracat yüzde 85 düştü, bu sürdürülemez”
Fon artışı öncesi haftalık 160-200 TIR yumurta ihraç ettiklerini belirten Girit, yeni düzenlemenin ardından bu sayının 20-30 TIR’a gerilediğini, hatta bazı ihracatçıların zararına birkaç TIR’lık gönderim yapabileceğini dile getirdi. Fon artışının ihracat fiyatlarına yüzde 80’e yakın zam bindirdiğini kaydeden Girit, “Bu seviyede fon uygulamasıyla ihracat yapılamaz hale geldi” dedi.
“Ramazan için geçici denmişti, ama etki kalıcı oldu”
Kesintinin Ramazan ayına özel olduğunu ve ay sonunda kaldırılacağı beklentisinin sektörde hâkim olduğunu ifade eden Girit, “Ramazan sonrası yumurta fiyatları zaten düşecekti, acele karar verildi” diyerek eleştirisini dile getirdi. Ayrıca, sıcak havaların artmasıyla tavukların yumurtlama kapasitesinin doğal olarak yükseldiğini, bunun da arz fazlası ile fiyat düşüşünü beraberinde getireceğini vurguladı.
“İhracatı kısıtlamak yerine marketleri denetleyin”
İç piyasadaki fiyat artışlarının sorumlusu olarak market zincirlerini işaret eden Girit, 30’luk yumurta kolisinin üreticiden 140 TL’ye çıktığını ancak marketlerde 220-230 TL’ye satıldığını belirtti. “Ispanak 60 TL, yumurta 70 TL ama markette 230 TL’ye satılıyor. Burada çözüm ihracatı kısmak değil, denetimi artırmak olmalı” dedi.
“Üretici mağdur ediliyor, planlama yok”
Yüksek fon kararının sektöre aniden bildirildiğini belirten Girit, yurt dışına çıkmak üzere gümrükte bekleyen ürünler olduğunu, bu ürünlerin ihracatının sekteye uğradığını belirterek, “Bu kararlarla üretici cezalandırılıyor. Sektöre uyum süresi tanınmalıydı” dedi.
Peki ne yapılmalı?
Fon kesintisinin ihracata zarar verdiği ve iç piyasaya fiyat indirimi olarak yansımadığı açık. Sektör temsilcileri, ihracatın önünü tıkamak yerine fahiş kâr marjlarıyla ürün satan zincir marketlerin denetlenmesini öneriyor. Sizce, tüketici korunurken ihracatçının önü kapatılmalı mı, yoksa farklı bir denetim mekanizması mı kurulmalı?