Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Raporu: Dezavantajların Kuşaklararası Aktarımı 2023
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan “Dezavantajların Kuşaklararası Aktarımı 2023” başlıklı bülten, ülkede zengin ailelerin en yüksek gelir grubundaki nüfusun artış gösterdiğini ortaya koymaktadır. Bu araştırma, Avrupa Birliği ülkeleri ile benzer bir dönemde gerçekleştirilen Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması ile birlikte uygulanan bir modül çerçevesinde, 25-59 yaş aralığındaki bireylerin mevcut durumunu, kendileri 14 yaşındayken ebeveynlerinin ekonomik durumlarıyla karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır.
Kendisi 14 yaş civarında iken ailesinin maddi durumunu “çok kötü” olarak tanımlayan bireylerin %14,9’u şu anda en yüksek %20’lik gelir grubunda yer alırken, %24,4’ü ise en düşük gelir grubunda bulunmaktadır. Diğer yandan, kendisi 14 yaşındayken ailesinin maddi durumunu “çok iyi” olarak değerlendiren bireylerin %40,8’i şu anda en yüksek gelir grubunda yer almakta, %8,4’ü ise en düşük gelir grubundadır.
Ev Sahipliği Durumu
Görüşülen bireyler, 14 yaşında iken ailesinin “ev sahibi” olduğu durumlarda, %57,7’sinin şu an oturduğu konutta mülkiyet durumu “ev sahibi” olarak belirlenmiştir. Ayrıca, %26,3’ünün “kiracı” olduğu tahmin edilmektedir. 14 yaş civarında iken mülkiyet durumu “kiracı” olan bireylerin ise %40,0’ı şu anki konutun sahibi, %47,7’sinin ise kirada oturduğu gözlemlenmiştir.
Tatil Durumu
Fertlerin 14 yaş civarında iken, ailesiyle birlikte bir haftalık tatil masrafını karşılayabilen hanelerde yaşayanların %59,6’sının şu anki haneleri ile bir haftalık tatil masrafını karşılayabildiği kaydedilmiştir. Maddi yetersizlik nedeniyle tatil masrafını karşılayamayan hanelerde yaşayan bireylerin ise %69,1’inin şu anki haneleri ile de bu masrafı karşılayamadığı görülmüştür. 14 yaş civarında iken hanesinde yaşayan tüm çocukların günde en az bir kere et, tavuk ya da balık içeren yemek masrafını karşılayabilen bireylerin %72,4’ünün şu anki hanelerinde bu yemek masrafını iki günde bir karşılayabildiği, %27,6’sının ise bu masrafı karşılayamadığı belirlenmiştir.
Kendi Hesabına Çalışma Oranı
14 yaş civarında iken babası işveren veya kendi hesabına çalışan bireylerin %39,2’si şu an ücretli, maaşlı veya yevmiyeli olarak çalışmakta, %14,5’i işveren veya kendi hesabına çalışmaktadır. Ayrıca, %5,6’sı ücretsiz aile işçisi olarak çalışmakta, bu bireylerin %40,6’sının ise iktisaden faal olmadığı tespit edilmiştir.
Eğitim Durumu
Kendisi 14 yaşında iken annesi yükseköğretim mezunu olan bireylerin, şu anki eğitim seviyeleri incelendiğinde, %2,7’sinin lise altı, %13,7’sinin lise ve dengi, %83,5’inin ise yükseköğretim mezunu olduğu görülmüştür. Aynı şekilde, 14 yaş civarında iken babası yükseköğretim mezunu olan bireylerin %4,4’ünün lise altı, %16,0’ının lise ve dengi, %79,5’inin yükseköğretim mezunu olduğu belirlenmiştir. 14 yaşında iken annesi lise altı eğitim seviyesini bitiren bireylerin mevcut eğitim durumu incelendiğinde, %56,3’ünün lise altı, %21,9’unun lise ve dengi, %21,9’unun ise yükseköğretim mezunu olduğu kaydedilmiştir. Aynı şekilde, 14 yaşında iken babası lise altı eğitim seviyesini bitiren bireylerin %60,0’ının lise altı, %21,5’inin lise ve dengi, %18,4’ünün ise yükseköğretim mezunu olduğu tahmin edilmektedir.