1972 yılı, dünya tarihinde yalnızca siyasi skandallar, kültürel dönüm noktaları ve bilimsel gelişmelerle değil, aynı zamanda zamanın kendisiyle bıraktığı izlerle de hatırlanan sıra dışı bir yıldı. Watergate skandalı, Baba filminin gösterime girmesi ve insanların Ay’a son kez ayak basması gibi önemli olayların yaşandığı bu yıl, takvimsel olarak da tarihin en uzun yıllarından biri olarak kayıtlara geçti.
Bunun nedeni, 1972’ye yalnızca artık yıl olduğu için eklenen fazladan 24 saat değil; aynı zamanda 30 Haziran ve 31 Aralık gecelerinde birer saniyenin daha eklenmiş olmasıydı. Bu iki artık saniye, yılı toplamda 24 saat 2 saniye daha uzun hâle getirdi. 31.622.402 saniyelik süresiyle 1972, bugüne kadar iki ayrı artık saniye eklenen tek yıl olma özelliğini koruyor.
Neden Artık Saniye Ekleniyor? Dünya’nın Dönüşü Her Zaman Aynı Hızda Değil
Atom saatleri sayesinde zamanı bugün olağanüstü bir hassasiyetle ölçebiliyoruz. Sezyum atomlarının doğal titreşimlerini temel alan bu sistemler, milyonlarca yılda yalnızca bir saniye hata yapacak kadar kesin. Ancak Dünya’nın dönüş hızı, gelgit etkileri, atmosfer hareketleri ve çekirdek etkileşimleri nedeniyle her gün çok küçük miktarlarda değişiyor.
Bu durumda atom zamanı (TAI) ile Dünya’nın kendi dönüşüne göre belirlenen astronomik zaman (UT1) arasında küçük farklar oluşuyor.
İşte artık saniyeler, bu farkı kapatarak Eşgüdümlü Evrensel Saat (UTC) sistemini yeniden hizalamak için ekleniyor.
Aksi hâlde, GPS navigasyonundan finansal sisteme, telekomünikasyondan bilimsel ölçümlere kadar hassas zamanlama gerektiren birçok teknoloji ciddi hatalar verebilir.
1972 Neden İki Artık Saniyeye İhtiyaç Duydu?
Artık saniye uygulaması ilk kez 1972’de uluslararası bir kararla hayata geçirildi. O yıl Dünya’nın dönüşündeki uzun vadeli düzensizlikler nedeniyle fark alışılmadık derecede büyüktü. Bu yüzden hem Haziran hem de Aralık ayının sonunda birer saniye eklenerek zaman yeniden senkronize edildi.
1970’lerden günümüze toplamda yaklaşık 30 artık saniye eklense de, yılda iki artık saniye eklenen tek yıl hâlâ 1972.
“En Uzun Yıl” Ünvanı El Değiştirebilir mi? Negatif Artık Saniye Kapıda
Son yıllarda Dünya’nın dönüşü hızlanıyor. Günler çok küçük farklarla kısalıyor. Bu nedenle bilim insanları, gelecekte ilk kez “negatif artık saniye” eklenmesi gerekebileceğini belirtiyor.
Bu gerçekleşirse, zamanı senkronize etmek için takvimden bir saniye çıkarılacak. Böyle bir uygulama, küresel dijital altyapı açısından oldukça karmaşık bir sınav anlamına geliyor.
Peki Gerçek En Uzun Yıl Hangisiydi?
Teknik olarak 1972 modern zamanın en uzun yılı olsa da, tarihsel ölçekte rekor farklı bir döneme ait olabilir.
MÖ 46 yılında Julius Sezar, Roma takvimini güneş takvimiyle yeniden hizalamak için yılın süresine tam 445 gün ekledi. Bu olağanüstü dönem “karışıklık yılı” olarak bilinir ve zamanın politik amaçlarla nasıl değiştirilebildiğini gösteren eşsiz bir örnektir.