Ukrayna savunma güçleri, Kırım’ın Yevpatoria kentinde bulunan RT-70 radyo teleskobuna insansız hava aracıyla saldırı düzenledi. Saldırının amacının, Rusya’nın bu dev yapıyı askeri iletişim ve keşif faaliyetlerinde kullanmasını engellemek olduğu belirtildi.
Sovyetler’den Günümüze Bilim ve Askeri Kullanım
RT-70, Sovyetler Birliği döneminde 1970’lerde derin uzay görevleri için inşa edilmiş, 70 metre çapında dev bir teleskop. İlk yıllarda Venüs ve Mars gözlemlerinde kullanılan teleskop, aynı zamanda SETI projelerinde (Dünya dışı yaşam arayışı) rol aldı.
Teleskobun dikkat çeken bilimsel kullanımları:
-
1999-2003 arasında “Cosmic Call” projeleriyle yıldızlara mesaj gönderildi.
-
2001’de gençler tarafından hazırlanan “Teen Age Message” altı farklı yıldıza yollandı.
-
2008’de, Gliese 581c ötegezegenine “A Message from Earth” adlı, halkın seçtiği 501 görsel, metin ve şarkıyı içeren sinyal gönderildi.
Ayrıca teleskop, Sovyet uzay görevleri olan Venera, Vega ve Phobos’ta kritik görevler üstlendi, Avrupa Uzay Ajansı’nın Mars Express ve Rosetta görevlerine destek verdi.
Rusya’nın Kontrolüne Geçtikten Sonra
2014’te Kırım’ın Rusya tarafından ilhak edilmesinin ardından RT-70, Rusya’nın kontrolüne geçti. O tarihten sonra GLONASS uydu navigasyon sistemine katkı sağladığı, son dönemde ise doğrudan askeri operasyonlarda kullanıldığı bildirildi.
Ukrayna’nın Bilimsel Altyapısına Darbe
Rusya’nın 2022’de başlattığı işgal süreci, Ukrayna’nın bilimsel altyapısını da büyük ölçüde tahrip etti. Nature Astronomy’de yayımlanan rapora göre, birçok astronomi tesisi ağır hasar aldı. Yeniden inşa için 1,26 milyar dolarlık kaynak gerektiği hesaplanıyor. UNESCO’nun 2024 raporu da bu ihtiyacı teyit ediyor.
Ukrayna’nın RT-70’i hedef almasının, yalnızca askeri bir hamle değil, aynı zamanda bilimsel mirasın çatışmalarda nasıl araçsallaştırıldığının bir göstergesi olduğu yorumları yapılıyor.