Meta Platforms ve Google’a bağlı platformlar hakkında açılan dava, sosyal medyanın çocuk ve gençler üzerindeki etkisine ilişkin küresel tartışmayı yeniden alevlendirdi. Kaliforniyalı bir kadın, Los Angeles’taki emsal niteliği taşıyan davasında, çocuk yaşta kullandığı Instagram ve YouTube’un ruh sağlığı üzerinde kalıcı etkiler bıraktığını mahkemede anlatacak.
Mahkemede “Kaley G.M.” olarak anılan davacı, 9 yaşında Instagram’ı, 6 yaşında ise YouTube’u kullanmaya başladığını ve bu platformların depresyon ile vücut dismorfisi gibi sorunlara katkıda bulunduğunu öne sürüyor.
Şirketler Bilerek Bağımlılık mı Tasarladı?
Davacının avukatları, şirketlerin sosyal medyanın genç kullanıcılar üzerindeki potansiyel zararlarını bildiğini ancak buna rağmen küçük yaştaki çocukları platformlara bağımlı hale getirecek tasarım tercihleri yaptığını savunuyor.
Dava, sosyal medya şirketlerine karşı dünya genelinde artan düzenleyici baskının da bir parçası. Avustralya genç kullanıcıların bazı platformlara erişimini yasaklarken, diğer ülkelerde de benzer kısıtlamalar gündemde.
Tasarım Özellikleri Mercek Altında
Davada özellikle şu özellikler tartışma konusu:
-
Otomatik oynatılan videolar
-
Sonsuz kaydırma (infinite scroll) akışı
-
“Beğen” butonları
-
Güzellik filtreleri
Davacı taraf, bu özelliklerin genç kullanıcıların onaylanma ihtiyacını tetiklediğini ve öz imaj üzerinde olumsuz etki yarattığını iddia ediyor.
Savunma Tarafı Ne Diyor?
Meta CEO’su Mark Zuckerberg, şirketin çocuklara yönelik özel ürünler üzerine görüştüğünü ancak bunları piyasaya sürmediğini ifade etti.
Meta’nın avukatı, davacının sağlık kayıtlarında sözlü ve fiziksel istismar geçmişi ile ailevi sorunların bulunduğunu belirterek ruh sağlığı problemlerinin tek başına platformlardan kaynaklanmadığını savundu.
YouTube’un savunması ise kullanım verilerine dayanıyor. Mahkemeye sunulan kayıtlara göre davacının:
-
YouTube Shorts izleme süresi günde ortalama 1 dakika 14 saniye
-
Son beş yıldaki ortalama YouTube izleme süresi günde 29 dakika
olarak belirtildi. Ayrıca yorum silme ve süre sınırlama gibi araçların kullanılmadığı ifade edildi.
Küresel Etkileri Olabilir
Davayı kazanmak için davacı tarafın, platform tasarımının ruh sağlığı sorunlarının oluşumunda veya kötüleşmesinde “önemli bir faktör” olduğunu kanıtlaması gerekecek.
Bu dava yalnızca bireysel bir tazminat meselesi değil. Eğer mahkeme, sosyal medya tasarımının çocuk ruh sağlığına sistematik zarar verdiği yönünde bir kanaate varırsa, teknoloji şirketleri için tasarım standartlarından yaş doğrulama sistemlerine kadar birçok alanda yeni düzenlemelerin önü açılabilir.
Sosyal medya bağımlılığı tartışması artık yalnızca ebeveynlerin veya eğitimcilerin değil, mahkemelerin ve düzenleyicilerin de gündeminde.