ABD’nin Kaliforniya eyaletinde görülen bir dava, büyük teknoloji platformlarının çocuklara yönelik uygulama tasarımlarından hukuki olarak sorumlu tutulup tutulamayacağını test edecek kritik bir süreci başlattı. Dava dosyasına göre, Meta Platforms ve YouTube, çocukların psikolojik zafiyetlerini bildikleri hâlde bağımlılık yaratacak şekilde ürün tasarlamakla suçlanıyor.
Mahkemede Kaley G.M. olarak tanımlanan 20 yaşındaki davacı, Facebook ve Instagram’ın çatı şirketi Meta ile YouTube’un sahibi olan Alphabet aleyhine dava açtı. Davacının avukatı Mark Lanier, jüriye yaptığı açılış konuşmasında Kaley’nin çocuk yaşta sosyal medyaya bağımlı hale gelmesinin tesadüf olmadığını savundu. Lanier, şirket içi belgelerin, platformların “çocukların beyinlerini bağımlı hale getirmek üzere kasıtlı olarak tasarlandığını” ortaya koyduğunu iddia etti.
Savunma hattı kişisel geçmişe odaklandı
Meta’nın avukatı Paul Schmidt, savunmasında davacının ruhsal durumunun sosyal medya öncesine dayandığını ileri sürdü. Schmidt, Kaley’nin sağlık kayıtlarında sözlü ve fiziksel istismar geçmişi ile ailesel sorunların yer aldığını belirterek, “Instagram ortadan kalksa ve hayatındaki diğer her şey aynı kalsa, sonucu gerçekten farklı olur muydu?” sorusunu jüriye yöneltti.
Karar teknoloji sektörünü sarsabilir
Hukuk çevrelerine göre bu davada verilecek olası bir karar, ABD genelinde eyalet mahkemelerinde açılmış binlerce benzer davanın önünü açabilir. Google, Meta, TikTok ve Snap, Kaliforniya’da çocukların ruh sağlığına zarar verdikleri iddiasıyla çok sayıda dava ile karşı karşıya bulunuyor.
Dava sürecinde Meta Platforms CEO’su Mark Zuckerberg’in tanık olarak dinlenmesi bekleniyor. Mart ayına kadar sürmesi öngörülen duruşma öncesinde TikTok ve Snap’in davacıyla uzlaşmaya vardığı belirtilirken, Kaley’nin mahkemede bizzat ifade vermesi de bekleniyor. Davacı taraf, sosyal medya uygulamalarının depresyonu ve intihar düşüncelerini tetiklediğini ve şirketlerin bu zararlardan doğrudan sorumlu tutulması gerektiğini savunuyor.
Bu dava, teknoloji devlerinin “sadece platform sağlayıcı” olduğu yönündeki uzun süredir geçerli savunma hattını ciddi biçimde zorlayabilecek bir emsal oluşturabilir.