Mastercard’ın 13 pazarda 13 bin genç ve ebeveyn çiftinin katılımıyla gerçekleştirdiği araştırma, yapay zekânın alışveriş alışkanlıklarını nasıl değiştirdiğini ortaya koydu. Bulgulara göre 13-18 yaş grubundaki gençlerin yüzde 79’u, ebeveynlerin ise yüzde 70’i son bir yılda ürün araştırmak için yapay zekâdan yararlandı. Gençlerin yüzde 61’i alışveriş sürecini kendi adına yönetebilen yapay zekâ asistanlarını kullanmaya sıcak bakarken araştırma, dijital ticarette yeni dönemin güvenlik ve kullanıcı kontrolü üzerine kurulacağına işaret ediyor.
Yapay zekâ teknolojileri, tüketicilerin ürün keşfetme, fiyat karşılaştırma ve satın alma kararlarını verme biçimlerini dönüştürmeye devam ediyor.
Mastercard, bu değişimin tüketiciler, perakendeciler ve ödeme sistemleri üzerindeki etkilerini ele aldığı “Alışveriş ve Ödemelerin Geleceğine Kısa Bir Bakış” raporunu yayımladı.
Opinium tarafından Mastercard adına gerçekleştirilen araştırmada, 13 farklı pazardan 13 ila 18 yaş arasındaki gençler ve ebeveynlerinden oluşan 13 bin çiftin alışverişte yapay zekâ kullanım alışkanlıkları incelendi.
Araştırma sonuçları, yapay zekânın yalnızca bilgi edinmek için kullanılan bir araç olmaktan çıkarak alışveriş süreçlerinin düzenli bir parçası haline gelmeye başladığını gösteriyor.
Gençlerin Yüzde 79’u Alışveriş Öncesinde Yapay Zekâ Kullanıyor
Mastercard araştırmasına göre gençlerin yüzde 79’u, ebeveynlerin ise yüzde 70’i son 12 ay içerisinde ürün araştırması yapmak amacıyla yapay zekâ teknolojilerinden yararlandı.
Yapay zekâ kullanımının düzenli bir alışkanlığa dönüşmesi de araştırmanın dikkat çeken sonuçları arasında yer aldı.
Gençlerin yüzde 62’si ürün araştırırken en az ayda bir kez yapay zekâ kullanırken ebeveynlerde bu oran yüzde 49 olarak ölçüldü.
Bu veriler, araştırmaya katılan gençlerin yapay zekâyı alışveriş kararlarında ebeveynlerine kıyasla daha sık kullandığını ortaya koyuyor.
Gençlerin Yüzde 61’i Yapay Zekâ Asistanına Alışveriş Yaptırmaya Açık
Araştırma, yapay zekânın gelecekte ürün önerileri sunmanın ötesine geçerek tüketiciler adına alışveriş işlemlerini yönetebileceğini gösteriyor.
Gençlerin yüzde 61’i, alışveriş sürecini üstlenebilen kapsamlı bir yapay zekâ asistanını kullanmaya en azından bir ölçüde yatkın olduğunu belirtiyor.
Ebeveynlerin yüzde 67’si ise çocuklarının kuşağının yapay zekâ aracılığıyla alışveriş yaparken kendilerinden daha rahat olacağını düşünüyor.
Bu eğilim, yapay zekâ destekli alışveriş deneyimlerinin genç tüketiciler arasında daha hızlı benimsenebileceğine işaret ediyor.
Yapay Zekâ Asistanları Kullanıcı Adına Alışveriş Yapabilecek
Mastercard raporunda öne çıkan kavramlardan biri, yapay zekâ asistanlarının tüketiciler adına belirli işlemleri gerçekleştirebildiği temsilci tabanlı ticaret modeli oldu.
Bu modelde yapay zekâ, yalnızca ürün öneren veya soruları yanıtlayan bir sistem olarak değil, kullanıcının belirlediği yetkiler çerçevesinde alışveriş sürecini yönetebilen bir temsilci olarak görev alabiliyor.
Örneğin bir yapay zekâ asistanı farklı hava yolu şirketlerinin uçuş seçeneklerini karşılaştırabiliyor veya düzenli market alışverişi için ihtiyaçlara uygun bir sepet hazırlayabiliyor.
Ancak asistanın ödeme işlemini tamamlayıp tamamlayamayacağı, kullanıcı tarafından önceden tanımlanan yetkilere bağlı olacak.
Rapora göre bu sistemlerin yaygınlaşması, kullanıcıların alışveriş üzerindeki kontrolünü koruyabilmesine ve işlemlerin güvenli şekilde gerçekleştirilmesine bağlı.
Yapay Zekâ ile Ödemelerde Harcama Limitleri ve Kullanıcı Onayı Öne Çıkıyor
Yapay zekâ asistanlarının tüketiciler adına işlem gerçekleştirebilmesi, dijital ödemelerde yeni güvenlik gereksinimlerini beraberinde getiriyor.
Mastercard, bu tür işlemlerde yapay zekâ temsilcisinin kimin adına hareket ettiğinin doğrulanmasının kritik önem taşıdığını belirtiyor.
Raporda güvenli bir alışveriş deneyimi için üç temel gereklilik öne çıkıyor:
- Kimlik ve yetki doğrulaması: Yapay zekâ temsilcisinin hangi kullanıcı adına ve hangi yetkilerle hareket ettiğinin belirlenmesi.
- Harcama sınırları: Kullanıcının asistan için açık ve anlaşılır işlem limitleri tanımlayabilmesi.
- İşlem onayı ve kontrol: Hangi satın alma işlemlerinde yeniden kullanıcı onayı alınacağının önceden belirlenmesi.
Rapora göre yanlış veya beklenmedik bir işlem gerçekleştiğinde uygulanacak süreçlerin de kullanıcı tarafından biliniyor olması gerekiyor.
Bu yaklaşım, yapay zekâ destekli ticarette otomasyon ile tüketici kontrolü arasında güvenilir bir denge kurulmasını amaçlıyor.
Perakendeciler İçin Doğrulanabilir Ürün Bilgisi Daha Önemli Hale Gelecek
Yapay zekâ asistanlarının alışveriş süreçlerinde daha fazla rol üstlenmesi, perakende şirketlerinin dijital ortamda sunduğu ürün bilgilerinin niteliğini de değiştirebilir.
Mastercard raporuna göre perakendecilerin fiyat, stok durumu, teslimat seçenekleri ve iade koşulları gibi bilgileri yapay zekâ temsilcilerinin erişebileceği biçimde sunması önem kazanıyor.
Ürün özellikleri ve sürdürülebilirlik iddialarının da doğrulanabilir verilerle desteklenmesi gerekiyor.
Böylece yapay zekâ asistanlarının tüketiciler adına yaptığı karşılaştırmaların daha güvenilir ve güncel bilgilere dayanması hedefleniyor.
Bu değişim, perakendeciler açısından ürün bilgilerinin doğruluğunu ve erişilebilirliğini müşteri deneyiminin önemli unsurlarından biri haline getirebilir.
Mastercard Dijital Ticarette Güven Altyapısına Dikkat Çekiyor
Raporda yapay zekâ destekli alışverişin geleceği üç temel açıdan değerlendiriliyor: tüketicilerin alışveriş deneyimi, perakendecilerin müşteri ilişkileri ve ödemeleri mümkün kılan güven altyapısı.
Mastercard, güvenli ödeme bilgilerinin korunmasının yanı sıra yapay zekâ temsilcisinin kimliğinin ve işlem yetkisinin doğrulanmasına da dikkat çekiyor.
Bu doğrulama süreçleriyle kullanıcı adına gerçekleştirilen bir işlemin önceden belirlenen sınırlar içerisinde yapıldığının anlaşılması amaçlanıyor.
Yapay zekânın alışveriş süreçlerinde daha bağımsız görevler üstlenebilmesi için ödeme güvenliği, şeffaflık ve kullanıcı onayının birlikte ele alınması gerektiği vurgulanıyor.
Araştırma 13 Avrupa ve Yakın Bölge Pazarını Kapsıyor, Türkiye Yer Almıyor
Mastercard adına Opinium tarafından Haziran ve Temmuz 2026 tarihlerinde çevrim içi gerçekleştirilen araştırma, 13 pazarda yapıldı.
Araştırmanın kapsadığı ülkeler Bulgaristan, Çekya, Fransa, Almanya, İsrail, İtalya, Hollanda, Norveç, Polonya, Romanya, İspanya, İsveç ve Birleşik Krallık olarak açıklandı.
Çalışmaya 13 ila 18 yaş arasındaki gençler ile ebeveynlerinden oluşan toplam 13 bin çift katıldı.
Türkiye araştırmanın örnekleminde yer almadığı için açıklanan oranlar Türkiye’deki tüketicilerin yapay zekâ kullanım alışkanlıklarını doğrudan temsil etmiyor.
Mastercard’ın araştırması, incelenen pazarlarda yapay zekânın alışveriş öncesi ürün araştırmasında yaygınlaştığını ve gelecekte kullanıcı adına işlem yapabilen asistanların dijital ticarette daha fazla rol üstlenebileceğini ortaya koyuyor.

