MIT Media Lab ve OpenAI tarafından yürütülen iki ayrı araştırma, yapay zekâ destekli sohbetlerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerine dair çarpıcı sonuçlar ortaya koydu. Henüz akran denetiminden geçmeyen bu çalışmalar, özellikle ChatGPT kullanım süresi arttıkça kullanıcıların kendilerini daha yalnız hissetme eğiliminde olduğunu gösteriyor.
ChatGPT’ye güvenen kullanıcılar daha yalnız hissetti
MIT Media Lab’in yürüttüğü araştırmada, katılımcıların dört hafta boyunca ChatGPT ile olan etkileşimleri takip edildi. Bulgular, yapay zekâ ile sık ve duygusal içerikli sohbet eden bireylerde yalnızlık hissinin arttığını, sosyal çevreyle olan temasın ise azaldığını ortaya koydu. Özellikle ChatGPT’ye önceden duygusal bağlılık geliştirmiş kişiler, süreç sonunda daha yalnız hissetmeye başladı ve chatbot’a karşı daha yüksek düzeyde duygusal bağımlılık geliştirdi.
ChatGPT ile sesli konuşmalar yapan kullanıcıların, metinle iletişim kuranlara kıyasla daha az yalnızlık hissettiği de gözlemlendi. Bununla birlikte, kişisel konular yerine genel içerikler hakkında sohbet eden kullanıcıların, yapay zekâya daha fazla bağlandığı da ilginç bir diğer bulgu olarak kaydedildi.
OpenAI’ye göre duygusal sohbetler hâlâ nadir
OpenAI’nin incelediği 40 milyondan fazla ChatGPT etkileşimi ve hedefli anket sonuçlarına göre, kullanıcıların büyük bölümü yapay zekâ ile duygusal içerikli sohbetler yapmıyor. Bu tür etkileşimlerin yalnızca küçük bir “yoğun kullanıcı” grubuna özgü olduğu vurgulandı. Bu da MIT’deki bulguların, yalnızca belirli kullanıcı profilleri için geçerli olabileceğini gösteriyor.
Araştırmaların sınırlı yanları dikkat çekiyor
Her iki çalışma da oldukça kısa süreli: OpenAI’nin verileri 28 günü kapsarken, MIT çalışması 4 haftalık bir dönemi içeriyor. Ayrıca MIT çalışmasının karşılaştırmalı bir kontrol grubunun bulunmaması, elde edilen sonuçların genellenebilirliğini sınırlıyor. Ancak yine de bu bulgular, AI ile sohbet etmenin insanların duygusal dünyası üzerinde azımsanamayacak bir etkisi olabileceğine dair sezgisel düşünceleri destekliyor.
Yapay zekâyla konuşmak bir norm hâline gelir mi?
Sanal arkadaşlık, sesli asistanlar ve AI destekli sohbet robotlarının hızla yayıldığı günümüzde, bu araştırmalar yapay zekâyla etkileşimin gelecekte nasıl bir sosyal ve psikolojik yapı yaratacağını sorgulatıyor. ChatGPT gibi gelişmiş modellerin video oyunlarından YouTube içerik üretimine kadar pek çok alanda daha fazla kullanılması, bireylerin sosyal bağlarının yapay sistemlere kaymasına yol açabilir.
Sizce yapay zekâyla kurulan iletişim, yalnızlık sorununu çözebilir mi yoksa daha derin bir bağımlılığa mı yol açar?