Osmanlı Mirası: Hereke Halısının Restorasyonu ve Lahey Barış Sarayı’na Yeniden Kazandırılması
Hollanda’nın simgelerinden biri olan Lahey Barış Sarayı’na Osmanlı Dönemi’nde hediye edilen muhteşem Hereke halısının yaklaşık bir yıllık restorasyon süreci tamamlandı. Bu önemli halı, Aksaray’da özenle restore edilerek, Japon Salonu’nda yerini aldı. Restorasyonun tamamlanması dolayısıyla yapılan törene, Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye’nin Lahey Büyükelçisi Selçuk Ünal, Hollanda Eğitim, Kültür ve Bilim Bakan Yardımcısı Barbera Wolfensberger, Hollanda Dışişleri Bakan Yardımcısı Heleen Bakker, Carnegie Vakfı Başkanı Piet Hein Donner, Daimi Tahkim Mahkemesi Genel Sekreteri Marcin Czepelak, Sultanhanı Belediye Başkanı Fahri Solak ve çok sayıda diplomat katıldı.
Bakan Ersoy, törende yaptığı konuşmada, Abdülhamit Han’ın 1911 yılında Hollanda’daki Barış Sarayı’na hediye ettiği Hereke halısının zamanla kullanım sebebiyle yıprandığını vurguladı. Halının Aksaray’da geçirdiği restorasyon süreci sonucunda tekrar kullanıma hazır hale getirildiğini belirten Ersoy, “Bu halı, yurt dışındaki en büyük Hereke halısıdır. Yaklaşık 13,5 milyon nakışla işlenmiş bir halıdan söz ediyoruz. Restorasyon süreci oldukça zahmetliydi ancak orijinaline uygun bir şekilde tamamlandı. Bu çalışma, iki ülkenin kültürel ilişkileri açısından son derece önemlidir.” şeklinde ifadelerde bulundu.
2024 yılının, Hollanda ile diplomatik ilişkilerin başlamasının 100. yılı olduğunu hatırlatan Ersoy, bu anlamlı çalışmanın özel bir yılda gerçekleştiğine dikkat çekti. Halının restorasyon sürecinin bir yıl sürdüğünü, başlangıçta çok daha uzun bir süre öngörüldüğünü belirten Bakan Ersoy, halıyı yeniden teslim etmenin mutluluğunu yaşadıklarını ifade etti. Abdülhamit Han döneminde gerçekleştirilen kültürel faaliyetlerin önemine değinen Ersoy, sözlerine şöyle devam etti:
- “Bu, yurt dışına gönderilen tek halı değil; toplamda 10 halı gönderilmiştir. Bugün Beyaz Saray’da da daha büyük bir halımız bulunmaktadır. Dünyanın çeşitli önemli binalarına bu tarz halılardan 10 tane hediye edilmiştir. Halımız, Lahey Adalet Divanı gibi adaletin tesis edildiği en önemli binalardan birinde yer alıyor. Bu bağlamda, bu çalışmayı Hollanda ile diplomatik ilişkilerimizin 100. yılına denk getirmemiz ayrı bir anlam taşıyor. Kültürel girişimlerin sonuçları genellikle olumlu bir şekilde yansıyor ve bu tür çalışmalarımızı yaygınlaştırarak sürdürmeliyiz.”
Bakan Ersoy’un konuşmalarının ardından Lahey Barış Sarayı’nı gezerek detaylar hakkında bilgi aldı.
Hereke Halısı: Osmanlı’nın El Dokuma Mirası
Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1911 yılında hediye edilen Hereke halısı, Türkiye dışındaki en büyük el dokuma halılarından biri olarak bilinmektedir. Yaklaşık 13 milyon 704 bin 480 Türk “Gördes” düğümünden oluşan ve 700 kilogram ağırlığında olan bu halı, restorasyon tamamlandıktan sonra Daimi Tahkim Mahkemesi’nin önemli konferans ve duruşmalarına ev sahipliği yapan Japon Salonu’nun zeminini süslemektedir. Carnegie Vakfı ile Türkiye Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında Ocak 2023’te imzalanan protokol çerçevesinde, halı Mart 2023’te Hollanda’nın kuzeyindeki Cruquius’ta bulunan Icat şirketinde kapsamlı bir temizlikten geçirilmiş, ardından Aksaray’ın Sultanhanı ilçesine getirilmiştir.
Restorasyon Süreci: 8 Aşamada Gerçekleşen Bir Başarı
Londra’daki Buckingham Sarayı’nın halılarını da restore eden deneyim sahibi ustalar, Hereke halısının onarım çalışmalarını 8 aşamada gerçekleştirmiştir. Halı, dijital ortamda yarım metrekarelik 280 eşit parçaya bölünmüştür. Son teknoloji kullanılarak yapılan detaylı incelemeler sonucunda 15 farklı hasar türü tespit edilmiş ve ciddi bozulmanın mobilya kullanımından kaynaklandığı anlaşılmıştır.
100 yılı aşkın bir süre önce dokunan halıda kullanılan ipliklerin ve renklerin belirlenmesi için uzman ekip, Ankara’daki Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu laboratuvarlarından yardım almıştır. Halının farklı bölgelerinden alınan mikro örneklerin analizi neticesinde, orijinal iplik türlerine uygun onarım iplikleri temin edilmiş ve renkleri yerinde kolorimetre ölçümleriyle belirlenmiş, iplikler ise geleneksel yöntemlerle bitkisel ve kök boyalarla boyanmıştır.
Halının 24 kişilik bir ekip tarafından tırdan indirilerek salona serilmesi anları, Barış Sarayı çalışanlarınca büyük bir ilgiyle takip edilmiş ve çok sayıda fotoğraf ile video kaydı alınmıştır.
Barış Sarayı: Uluslararası Adaletin Merkezi
1913 yılında açılan Barış Sarayı, “Hukuk Yoluyla Barış” idealine hizmet eden önemli bir mekandır. Bu tarihi yapı, Daimi Tahkim Mahkemesi, Birleşmiş Milletler Uluslararası Adalet Divanı, Lahey Uluslararası Hukuk Akademisi ve Barış Sarayı Kütüphanesi’ne ev sahipliği yapmaktadır. 1907 yılında temel atma töreninde, 40’tan fazla ülke sarayın inşasına sanat eserleri ve yapı malzemeleri ile katkıda bulunmuştur.