Kastamonu’da Piyano Tarihi: Taşköprülü Mehmet Usta’nın Mirası
Kastamonu, 1900’lü yılların başında mobilyacılık alanında adını duyuran Taşköprülü Mehmet Usta, İtalyan mühendis Karlo Efendi’nin evinde gördüğü piyanonun benzerini yapmaya karar verdi. Bu olağanüstü sanat eseri, Usta’nın hayal gücünü ve becerisini bir araya getirerek, müzik tarihine önemli bir katkı sağladı. Karlo Efendi’nin evindeki piyanonun ölçülerini dikkatlice alarak, Mehmet Usta, uzun ve titiz bir çalışma sonucunda 1904 yılında ilk piyanoyu imal etti.
Dönemin valisi Enis Paşa, Mehmet Usta’nın ürettiği bu beş piyanodan birini 2. Abdülhamid’e hediye ederek, bu eserlerin değerini pekiştirdi. Günümüzde Taşköprülü Mehmet Usta tarafından yapılan piyanolardan biri Yıldız Sarayı’nda, diğeri Kastamonu Kent Tarihi Müzesi’nde, üçüncüsü ise Kastamonu Mimar Vedat Tek Kültür Merkezi’nde sergilenmektedir.
Piyano Restorasyonu ve Katkıları
Kastamonu Kent Tarihi Müzesi, Dünya Mirası Kastamonu İnisiyatifi, Taşköprü Belediyesi ve Esen ailesinin iş birliği ile İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Müzik Teknolojisi Bölümü’nden Dr. Öğretim Üyesi Ahmet Tunç Buyruklar, Kent Tarihi Müzesi’ndeki piyanoyu restore etmek üzere Kastamonu’ya geldi. Bu restorasyon çalışması, Usta’nın mirasının yaşatılması açısından büyük bir önem taşıyor.
Buyruklar, 34 yıldır çalgı yapımı konusunda öğrenci yetiştirdiğini belirterek, “Taşköprülü Mehmet Usta, bir marangoz sanatkârıdır. 1904 yılında imal ettiği piyanolardan birini burada görmekteyiz. Beş tane üretmiş. Bunlardan üçünün nerede olduğunu biliyoruz, fakat ikisinin akıbeti bilinmiyor. Kent Müzesi’ndeki çalgının bakımını yapmak için geldim. Çok yorgun bir enstrüman olmasına rağmen sergileniyor. Klavye ayarını yapıp düzgün bir görünüm kazandırmaya çalıştım.” ifadelerini kullandı.
Piyano ve Kültürel Önemi
O dönemde böyle bir çalgının yapılmasının büyük bir değer taşıdığını vurgulayan Buyruklar, “Onun hatırasını yaşatmak ve düzgün görünmesini sağlamak adına bu çalışmayı gerçekleştirdik. Piyano, bizim geleneksel çalgılarımızdan biri değil, Avrupa menşeli bir enstrümandır. Anadolu’da bunun yapılması pek mümkün görülmemesine rağmen, Mehmet Usta bir müşterisinin evinde gördüğü piyano ile bu işe girişmiştir.” dedi.
İTÜ Türk Musikisi Devlet Konservatuarı Müzikoloji Bölümü Sanatçı Öğretim Görevlisi Süleyman Şenel de bu çalışmaya dahil olmaktan duyduğu mutluluğu dile getirerek, “Kastamonu Kent Tarihi Müzesi’ndeki piyano, müzik tarihimiz açısından büyük bir öneme sahip. Mimar Vedat Tek Kültür Merkezi’ndekini Esen ailesi bağışladı. Tunç Buyruklar hocamız, Mehmet Usta’nın hatırasını yaşatmak için burada. Bu, onun mesleki rüyasıydı.” şeklinde konuştu.
Türk sanat tarihi açısından piyanonun çok kıymetli olduğunu vurgulayan Şenel, “Türk müzik tarihi içinde, Türk bir usta tarafından Türkiye’de ilk kez yapıldığını bildiğimiz bu piyanonun varlığı büyük önem taşımaktadır. Bu hizmete katkı sağlayan herkese gönülden teşekkür ediyorum. Tunç hocamızın da bu konuya gönüllülük esasına göre katkı sağlaması bizim için çok değerli.” diyerek sözlerini tamamladı.