Kültür Ekonomisi ve İstihdam Verileri
Türkiye İstatistik Kurumu, 2023 yılına ait kültür ekonomisi ve kültürel istihdam verilerini kamuoyuyla paylaştı. Bu veriler ışığında, kültür harcamalarının geçen yıl bir önceki yıla göre yüzde 84,7 oranında bir artış göstererek 276 milyar 338 milyon 253 bin liraya ulaştığı görülmektedir.
Kültür harcamalarının, gayrisafi yurt içi hasılaya oranı ise 2023 yılında yüzde 1 olarak kaydedilmiştir. Toplam kültür harcamaları içinde genel devlet harcamalarının payı ise yüzde 64,3 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Genel devlet harcamaları içindeki kültür harcamaları, 2022 yılına kıyasla yüzde 98,1 oranında bir artışla 177 milyar 594 milyon 791 bin liraya yükselmiştir. Bu harcamaların yüzde 67,9’u merkezi devlet bütçesinden karşılanmıştır. Genel devlet kültür harcamalarında en yüksek paya sahip alan ise yüzde 24,4 ile mimarlık olarak kaydedilmiştir.
Hane halklarının 2022 yılında gerçekleştirdiği toplam kültür harcamalarının dağılımına bakıldığında, veri işlem ekipmanları yüzde 22, televizyon ve ekipmanları yüzde 21, kitaplara yapılan harcamalar ise yüzde 15 paya sahip olduğu gözlemlenmiştir.
Kültürel sektörlerde faaliyet gösteren girişimlerin faktör maliyetiyle katma değeri, yüzde 94 artarak 108 milyar 214 milyon 593 bin lira olmuştur. Katma değerin yüzde 22,2’si kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması faaliyetlerinden, yüzde 13’ü sinema filmi, video ve televizyon programları yapımcılığı ile ses kaydı ve müzik yayımlama faaliyetlerinden, yüzde 12,1’i ise mücevher ve benzeri eşyaların imalatından elde edilmiştir.
Kültürel Mal İhracatı ve İthalatı
Kültürel mal ihracatı, bir önceki yıla göre yüzde 47,7 artış göstererek 263 milyar 740 milyon 463 bin lira olarak kaydedilmiştir. Kültürel mal ithalatı da aynı dönemde yüzde 87,5 oranında bir artışla 149 milyar 553 milyon 210 bin liraya ulaşmıştır. Kültürel mal ihracatının toplam mal ihracatı içindeki payı 2023 yılında yüzde 4,3, ithalatının toplam mal ithalatı içindeki payı ise yüzde 1,8 olarak gerçekleşmiştir.
Kültürel İstihdamdaki Artış
2023 yılı itibarıyla kültürel istihdam, 2022’ye göre yüzde 9 artarak 743 bin kişi olarak belirlenmiştir. Kültürel istihdamda bulunanların yüzde 60,8’i 30-54 yaş grubunda, yüzde 28,8’i 15-29 yaş grubunda, yüzde 10,4’ü ise 55 yaş ve üzeri grubunda yer almaktadır.
Kültürel istihdamın yüzde 89,3’ünü kültürel meslek alanlarında çalışanlar, yüzde 10,7’sini ise kültürel olmayan mesleklerde yer alanlar oluşturmaktadır. Kültürel istihdamda bulunanların arasında, el sanatları çalışanları yüzde 38,5, mimarlar, planlamacılar ve tasarımcılar yüzde 18,7, yaratıcı sanatçılar ve sahne sanatçıları yüzde 9,9, yazarlar, gazeteciler ve dilbilimciler ise yüzde 9,3 paya sahiptir.
Kültürel faaliyet alanlarına göre incelendiğinde, mimarlık ve uzmanlaşmış tasarım faaliyetlerinde çalışanların toplam kültürel istihdam içindeki payı yüzde 11,1, yaratıcı sanatlar, gösteri sanatları ve eğlence faaliyetlerinde çalışanların payı yüzde 5,6, programcılık, yayıncılık ve haber ajanslarının faaliyetlerinde çalışanların payı ise yüzde 4,3 olarak belirlenmiştir.