Kapadokya’da Peribacalarının Korunması İçin Önemli Çalışmalar
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye’nin tarihi ve kültürel zenginliklerini koruma amacıyla Kapadokya bölgesinde kapsamlı çalışmalar yürütmektedir. Bu girişimler, Kapadokya Alan Başkanlığı tarafından kararlılıkla sürdürülmekte olup, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan bu benzersiz doğal oluşumların korunmasına yönelik önemli adımlar atılmaktadır.
Kapadokya Alan Başkanlığı ekipleri, iklim değişikliği, zaman, çevresel faktörler ve insan etkisi gibi unsurlardan olumsuz etkilenen 14 peribacasını tespit etmiştir. İlk aşamada, bu peribacalarından 4’ünde bakım, onarım ve restorasyon çalışmalarına başlanmıştır. Risk taşıyan diğer peribacaları ise ilerleyen süreçte adım adım restore edilecektir.
Doğaya Uygun Malzemeler Kullanımı
Restorasyon çalışmaları sırasında, peribacalarının zarar görmemesi için özel iskele sistemleri kurulmakta ve bu iskeleler yapıya doğal malzemelerle, örneğin keçeyle, tutturulmaktadır. Onarımda kullanılan malzemelerin doğaya uygun ve uzun ömürlü olmasına özen gösterilmekte, bu konuda uzman görüşleri alınarak komisyon kararları doğrultusunda uygulamalar gerçekleştirilmektedir.
Kapadokya Alan Başkanı Birol İnceciköz, AA muhabirine yaptığı açıklamada, misyonlarının bölgenin doğal, tarihi ve kültürel değerlerini geleceğe sağlıklı bir şekilde taşımak olduğunu vurgulayarak, bu kapsamda gerekli restorasyon çalışmalarını başlattıklarını belirtmiştir.
Özellikle Nevşehir’in Göreme beldesinde, peribacalarıyla iç içe olan yerleşim alanlarının bulunduğuna dikkat çeken İnceciköz, restorasyon ve onarımlar sayesinde hem peribacalarının doğal ve tarihi kimliğinin korunduğunu, hem de can ve mal güvenliğini tehdit eden risklerin bertaraf edildiğini ifade etmiştir. Restorasyon çalışmaları öncesinde, dünya mirasını oluşturan değerlerin kriterlerini belirleyen ve denetleyen ICOMOS (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi) ile UNESCO’dan katılımcıların da dahil olduğu toplantılar düzenlenmiştir. İnceciköz, bu çalışmaları insanlığın ortak mirasını koruma anlayışıyla yürüttüklerini aktarmıştır.
14 Peribacasının Acil Restorasyon İhtiyacı Var
Titizlikle yürütülen restorasyon süreçlerinde, alanında uzman çevrelerden faydalanıldığını belirten İnceciköz, “Kapadokya Alan Başkanlığı olarak peribacalarımızı acil müdahale gerektirenler ve kapsamlı onarım gerektirenler gibi sınıflara ayırdık. Bu kapsamda, 14 peribacasının acil restorasyon ihtiyacını tespit ettik ve bilimsel çalışmalar gerçekleştirdik. Bu peribacalarından dördü için lazer taraması yaparak adeta röntgenlerini çektirdik. Çıkan sonuçlara göre, kayaç yapıların düşey hareketleri, yapraklanma, iklim ve insan etkisi gibi faktörleri araştırarak, bu oluşumların ömrünü uzatmak için çeşitli müdahale önerileri geliştirdik. Bu süreçte, farklı üniversitelerdeki akademisyen ve bilim çevrelerinden alınan tavsiyeleri değerlendirerek, ortak bir noktada buluşarak uygulamalara geçtik.” şeklinde konuşmuştur.
Yapılan Çalışmalar Bilim Çevrelerine Anlatılıyor
İnceciköz, peribacalarının bulunduğu alanlarda insan etkisine karşı gerekli önlemleri almak için büyük çaba sarf ettiklerinin altını çizerek, “En değerli amacımız, peribacalarının ömrünü uzatmaktır.” demiştir.
Bilimin ve uluslararası koruma mevzuatlarının öngördüğü yöntemleri benimseyerek sahada uygulamaya koyduklarını ifade eden İnceciköz, “Bölgenin kayaç yapısına uygun malzeme kullanımı, projemizin temelini oluşturuyor. Çeşitli çemberleme ve yapısal unsurların bir araya getirilmesi gibi detaylar üzerinde çalışıyoruz. Elbette, her peribacasına aynı yöntemi uygulamıyoruz. Çalışmalar sırasında hasarların tespit edilmesinin ardından, çözüm önerilerini bilim çevreleriyle değerlendiriyoruz. Yapılan çalışmaları, bu bölgenin uluslararası sözleşmelerle korunduğu için ilgili taraflara açıklıyoruz. Alan Başkanlığı olarak hem yatırım yapıyor, hem de ana kaynak olan peribacalarının gelecek nesillere aktarılması için çaba sarf ediyoruz. Aynı zamanda, kaçak yapılarla mücadele ediyoruz.” şeklinde sözlerini tamamlamıştır.