Nuri Pakdil: Türk Edebiyatının İkonik İsimlerinden Biri
Ömrünün son yıllarında, 81 yaşındayken şiirler yazdığı Kudüs’e giderek Mescid-i Aksa’da cuma namazı kılan Nuri Pakdil, derin bir ruh ve birikimle, yerliliğini bozmadan yakaladığı evrenselliğiyle Türk edebiyatı ve düşünce tarihinde silinmez izler bıraktı. “Yürü kardeşim/ Ayaklarına bir Kudüs gücü gelsin” mısralarıyla Kudüs sevgisini dile getiren bu usta edebiyatçı, hayatı boyunca İslam dünyasının kurtuluşunun Türkiye’nin ayağa kalkmasıyla mümkün olacağına inandı.
“Ben Kudüs’ü kol saati gibi taşıyorum/Ayarlanmadan Kudüs’e/ Boşuna vakit geçirirsin/ Buz tutar/ Gözün görmez olur” dizeleri, onun derin bir inanç ve bağlılıkla Kudüs’ü nasıl içselleştirdiğini göstermektedir. 1934’te Kahramanmaraş’ta dünyaya gelen Nuri Pakdil, Hacı Mehmet Emin Pakdil’in oğlu Mehmet Emin Ziyai ile Şeyh Muhyiddin Efendi’nin kızı Hatice Vecihe Hanım’ın çocukları olarak, bu dünyaya merhaba dedi.
İlkokul yıllarında yazıya olan ilgisi belirginleşen Pakdil, düşünce ve yazı yolculuğuna ortaokulda tanıştığı “Büyük Doğu” dergisi ile yön verdi. 1954-1955 yıllarında Maraş Lisesi’nde okuduğu dönemde, iki arkadaşıyla birlikte çıkardığı edebiyat dergisi “Hamle”, lise sınırlarını aşarak Ankara’dan İstanbul’a kadar birçok yazar ve şairin dikkatini çekmeyi başardı.
Üniversite Yıllarında Usta Edebiyatçılarla Tanıştı
Sezai Karakoç ve Necip Fazıl Kısakürek gibi dönemin önemli edebiyatçılarıyla üniversite yıllarında bir araya gelen Pakdil, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesini başarıyla tamamladı. Kahramanmaraş’ta çıkan “Demokrasiye Hizmet” ve “Gençlik” gazetelerinde yazılarıyla okuyucularla buluşan Pakdil, bir süre “Yeni İstiklal” gazetesinde sanat sayfalarıyla ilgilendi. Askerliğini Bitlis’te tamamlayarak, 1965’te hukuk müşaviri olarak başladığı görevini Devlet Planlama Teşkilatı’nda sürdürdü. Ancak yazarlık tutkusunu asla bir kenara bırakmadı ve bu alandaki çalışmalarına devam etti.
Pakdil, hayatı boyunca “Büyük Doğu” ve “Diriliş” dergileriyle güçlü bağlar kurarak, Türk edebiyatının önemli bir parçası haline geldi.
Yeni Yazarlar ve Şairler Yetiştirdi
Rasim Özdenören, Erdem Bayazıt ve Akif İnan gibi isimlerle “Edebiyat” dergisini yayınlayarak, birçok yeni şair ve yazarı okuyucularla buluşturdu. 1972’de kurduğu Edebiyat Dergisi Yayınları’nda, 1984’e kadar kendisinin yanı sıra diğer yazarların 45 kitabını yayımladı. “Biat”, “Batı Notları”, “Bir Yazarın Notları”, “Anneler ve Kudüsler”, “Klas Duruş”, “Edebiyat Kulesi”, “Bağlanma” ve “Sükut Suretinde” gibi eserleriyle edebiyat dünyasına katkılarda bulundu.
1988’de döndüğü Devlet Planlama Teşkilatından 1999’da emekli olan Nuri Pakdil, Paris izlenimlerinden oluşan ve Batı insanını yeni bir bakış açısıyla ele alan “Batı Notları” adlı eseriyle büyük ilgi gördü. Bu eserini izleyen “Biat”, “Bir Yazarın Notları” ve diğer kitapları, deneme türünün ustaları arasında yer almasını sağladı. Özellikle “Bağlanma” adlı eseri, onun ve Edebiyat Dergisi’nin edebiyat ve düşünsel bağlamını anlamak açısından manifesto niteliğindeydi.
Pakdil, hayatı, inanç ve düşünce dünyasıyla kurduğu özgün edebiyat anlayışı, yerliliğini bozmadan yakaladığı evrensellik ve bu eksendeki görüşleriyle Türk edebiyatında ve düşünce tarihinde önemli bir yere sahiptir.
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülüne Layık Görüldü
Unutulmaz edebiyatçı Nuri Pakdil, yerli düşüncenin egemenliği adına ürettiği özgün eserler, Türk edebiyatına kattığı kelime tercihleriyle dolu estetik anlatım dili ve insanı kalbinden tutmayı öneren fikirleri nedeniyle, 2019 Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülüne değer görüldü.
Nuri Pakdil’in Vefatı
Başarılı edebiyatçı Nuri Pakdil, 18 Ekim 2019’da 85 yaşındayken vefat etti ve Taceddin Dergahı’na defnedildi. Hakkında düzenlenen sempozyumlar, tezler, dergi, kitap ve belgesel çalışmaları, onun edebiyat dünyasındaki etkisinin ne denli derin olduğunu gözler önüne serdi. Kaleme aldığı 42 eserden bazıları şunlardır:
- “Umut” (oyun) 1974
- “Harikalar Tablosu” (çeviri) 1974
- “Ay Operası” (çeviri) 1975
- “Bağlanma” (deneme) 1979
- “Put Yapımevleri” (oyun) 1980
- “Bir Yazarın Notları-I” (deneme) 1980
- “Bir Yazarın Notları-II” (deneme) 1981
- “Edebiyat Kulesi” (deneme) 1984
- “Derviş Hüneri” (deneme) 1997
- “Arap Saati” (deneme) 1997
- “Klas Duruş” (deneme) 1997
- “Osmanlı Simitçiler Kasidesi” (şiir) 1999
- “Bakır Dönemi” (oyun) 2014