Kültürel Mirasın Yeniden Canlandırılması
Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarihi ve kültürel varlıkların restorasyonuna titizlikle devam ederken, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli meydana gelen depremin ardından etkilenen eserlerin ve Bakanlığa tahsisli yapıların onarımlarını da gerçekleştirmektedir. Kültür varlıklarına yönelik projeler, restorasyon, teşhir tanzim ve çevre düzenleme çalışmaları, 2002 yılı öncesinde yaklaşık 250 gibi mütevazı bir rakamdayken, 2002-2024 yılları arasında bu sayı 2 bin 511’e ulaşmıştır.
Tescilli yapılarda, depremin ardından kültürel mirasın ayrıştırılması ve desteklenmesine yönelik önemli çalışmalar yapılmıştır. Gaziantep Kalesi, Adıyaman Kahta Kalesi, Hatay Arkeoloji Müzesi ve Elbistan Müzesi gibi önemli noktalarda deprem sonrası onarım çalışmaları için 3 milyar lira gibi kayda değer bir harcama gerçekleştirilmiştir.
Saint Pierre Anıt Müzesi, Malatya Atatürk Evi ve Arkeoloji Müzesi ile Beşkonaklar Müzesi’nin restorasyonu, teşhir tanzim ve güçlendirme çalışmaları başarıyla tamamlanmıştır. Ayrıca, Adıyaman Kahta Kalesi ve Adıyaman Müzesi onarımları, Diyarbakır Paşa Hamamı, Saint George Kilisesi ve Çardaklı Hamamı’nın restorasyonu da tamamlanmış durumdadır.
Öte yandan, Gaziantep Zeugma Mozaik ve Arkeoloji Müzesi’nin onarımı ile Gaziantep Kalesi restorasyonu, Kahramanmaraş Elbistan Müzesi’nde hasarların giderilmesine yönelik çalışmalar ise 2025 yılında sona erecektir. Kilis Ravanda Kalesi, Alaeddin Yavaşça Müzesi ve Şanlıurfa Harran Kalesi gibi önemli yapılar da restorasyon süreçlerini başarıyla tamamlamıştır. Arkeoloji ve Mozaik Müzesi’nin hasarlarının giderilmesi ile Adana Anavarza Zafer Kapısı’na yönelik acil müdahale uygulamaları da bu yıl son bulmuştur.
Hatay Arkeoloji Müzesi’nde yürütülen onarım ve restorasyon çalışmaları etaplar halinde sürdürülmekte olup, müzenin 2025 yılında açılışa hazır hale getirilmesi hedeflenmektedir.
Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nin Bütüncül Projesi
Kültür varlıklarına yönelik yapılan çalışmalarda, Vakıflar Genel Müdürlüğü ile yürütülen restorasyon faaliyetleri de sürmektedir. Vakıf eserlerine yönelik ihya çalışmalarının sayısı, 2002 öncesi 10 yıllık dönemde yalnızca 46 iken, 2002-2024 yılları arasında bu rakam 5 bin 913’e çıkarılmış, bu da yaklaşık 130 katlık bir artış anlamına gelmektedir. Ayrıca, 154 eserin onarım ve restorasyonu da devam etmektedir.
6 Şubat depremlerinde hasar gören 377 vakıf kültür varlığına yönelik restorasyon süreçleri başlatılmıştır. Bu önemli faaliyetler, merkezi bütçeden pay alınmaksızın, vakıf gelirleri ile gerçekleştirilmektedir. UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde bulunan eserlerden bazıları, İstanbul Kariye Camisi, Sivas Divriği Ulu Camisi, İstanbul Sultanahmet Camisi, İstanbul Hz. Cabir Camisi ve İstanbul İbrahim Hakkı Konyalı Kütüphanesi gibi yapılar, restorasyonları tamamlanarak ibadete ve hizmete açılmıştır.
Bu yıl içinde Ayasofya-i Kebir Camii Şerifi’nin Bütüncül Projesi ilk kez ortaya konulmuş ve olası risklere karşı koruma çalışmaları titizlikle yürütülmektedir. Edirne Selimiye Camisi, Kıbrıs Lefkoşe Selimiye Camisi, Arnavutluk İşkodra Camisi, İstanbul Fatih Beyazıt Camisi ve İstanbul Fatih Zeynep Sultan Camisi gibi önemli eserlerin restorasyonlarının ise 2025’te tamamlanması planlanmaktadır.
Bu yıl, İstanbul Eyüp’teki Mihrişah Valide Sultan İmareti’ne ilave olarak, Ankara Hacı Bayram Veli ve Tokat Gülbahar Hatun imaretleri de hizmete açılmıştır. Böylece Osmanlı’dan miras kalan aşevi geleneği üçe çıkarılmıştır. Balıkesir ve Gaziantep imaretlerinin de 2025’te açılması için çalışmalar büyük bir hızla devam etmektedir.