Osman Hamdi Bey’in Efsanevi Tablosu Yeniden Gün yüzüne Çıkıyor
Sanat dünyasının en önemli figürlerinden Osman Hamdi Bey’in uzun zamandır kayıp olan ve sanatseverlerin hayalini süsleyen ‘Preparing Coffee’ adlı eseri, nihayet yeni sahipleriyle buluşmaya hazırlanıyor. Sotheby’s müzayede evinde 29 Nisan tarihinde düzenlenecek olan ‘Oryantalist Sanat’ başlıklı müzayedede, bu eşsiz tablonun 1 ila 1,5 milyon sterlinlik (yaklaşık 50-75 milyon TL) tahmini satış fiyatıyla alıcı bulması bekleniyor.
Türk resim sanatının öncülerinden Osman Hamdi Bey’in uzun yıllardır ortadan kaybolmuş olan bu nadide eseri, 19. yüzyıl Osmanlı döneminde fotoğrafçılık alanında önemli çalışmalar gerçekleştiren Sebah & Joaillier stüdyosu tarafından çekilen siyah beyaz bir fotoğraf sayesinde gün yüzüne çıkmıştır. Bu fotoğraf, eser hakkındaki bilgilerin ve resmin varlığının bilinmesini sağlayan ilk kaynak olmuştur.
Son zamanlara kadar Avusturya’da özel bir koleksiyonda saklanan tablo, yakın zamanda ise Viyana’dan Londra’ya, oradan da İstanbul’a ulaşarak yeni sahibini bekliyor. İSTANBUL’DAN VİYANA’YA, SONRA DA LONDRA’YA ULAŞTI ifadeleriyle eserin seyahat hikayesi anlatılıyor.
Sotheby’s Avrupa Resimleri Kıdemli Uluslararası Uzmanı Claude Piening, eserin beklenmedik bir biçimde yeniden keşfedildiğine dikkat çekerek, “Bu, Osman Hamdi Bey’in ilk dönemlerindeki üretkenliğine ışık tutan çok kıymetli bir çalışma” dedi.
Tablonun Yeniden Keşfi ve Tarihsel Bağlamı
Tablonun İngiltere’ye ulaşma sürecine ilişkin detaylar paylaşan Piening, “Resim, daha önce Gürcistan ve Azerbaycan’da bulunan koleksiyonlarda yer alıyordu. İstanbul’dan bu bölgelere, oradan da Viyana’ya geçmiş olması oldukça mantıklı. Ayrıca, bana bu tabloyu öneren koleksiyoner, birkaç yıl önce yaklaşık 75 yıldır elinde tutulan başka bir koleksiyoncudan satın almıştı” ifadelerini kullandı.
Uzun yıllar boyunca bilinmeyen bu eser, Osman Hamdi Bey’in 1881 yılına tarihlendirilen ilk dönemlerine ait ve özellikle küçük ölçekli, Latin harfleriyle imzalanmış ve tarih atılmış olmasıyla dikkat çekiyor. Bu özellikler, eserin büyük ölçüde Avrupa odaklı bir koleksiyon için üretildiğine işaret ediyor. Piening, “Resim, mekân tasvirinde büyük bir incelik ve saygı barındırıyor. İki genç kadın, kahve hazırlama ritüelinden önce ellerini yıkıyor. Yanlarında ise kahve sürahisi ve fincanlar yer alıyor” diye anlatıyor.
Resmin Kültürel ve Sanatsal Değeri
Claude Piening, tablonun ana motifinde yer alan kahve temasının Türk kültürüne ait olmasının büyük bir anlam taşıdığını belirtiyor. “Bence bu, eserin özünde yer alan en önemli unsurlardan biri. Ayrıca, resim Fransız akademik üslubu ile yapılmış olmasıyla da dikkat çekiyor. Osman Hamdi Bey, özellikle Fransa’da Ecole des Beaux-Arts’ta eğitim gördüğü dönemde edindiği bu tarzı, Türkiye’de resim yaparken de kullanmıştı” diyor.
“Bir yandan, bu eser açıkça Türk ya da Osmanlı konusunu işliyor; diğer yandan ise, Osman Hamdi Bey’in Fransa’daki akademik eğitimiyle şekillendiği, kültürlerarası bir köprü kuran bir nitelik taşıyor” diye ekliyor. Bu durum, esere hem yerel hem de evrensel bir sanat değeri kazandırıyor.
İşte Bu Değerli Eserin Tahmini Fiyatı ve Piyasa Değeri
Piening, tablonun piyasa değerinin 1-1,5 milyon sterlin arasında olduğunu belirterek, “Bu fiyat aralığı, Osman Hamdi Bey’in son yıllarda sergilediği eserlerin satış performansı ile uyumlu. Bu eser, 1880’ler civarında siyah-beyaz fotoğraflar aracılığıyla bilinen ve yeniden keşfedilen özgün bir çalışmadır. Bu nedenle, bu fiyat başlangıç için doğru bir seviyedir” şeklinde görüş belirtiyor.
“Ayrıca, esere Türkiye’den de ilgi olmasını bekliyorum. Osman Hamdi Bey’in eserleri, sadece Türkiye ile sınırlı kalmayıp, dünya genelinde büyük bir ilgiyle takip edilen objeler arasında yer alıyor. Bu nedenle, eserin uluslararası piyasalarda da beğeni göreceğine inanıyorum” diyor.
Tablonun Hikayesi ve Sanatsal Derinliği
Osman Hamdi Bey’in 1910 civarında Gürcistan’daki bir koleksiyonerden aldığı ve günümüze kadar gelen bu eser, Prens Sadiq Yadigarov’un koleksiyonuna katılmıştır. Ardından, 1930’larda Viyana’da özel bir koleksiyoncuya geçmiş ve 2008’e kadar miras yoluyla elinde tutulmuştur.
Kompozisyonun kendisi, Osman Hamdi Bey’in estetik ve kültürel inceliklerini yansıtan, adeta bir ustalık eseri olarak kabul ediliyor. Zengin fayanslarla süslenmiş, sütunlu ve hayali bir iç mekan tasvirinde, ellerini yıkayan iki genç kadının kahve hazırlama ritüeli dikkat çekiyor.
Üst kısmında kufi yazı tipiyle kaleme alınmış metinde, besmele ve Kur’an-ı Kerim’in Hud Suresi’nin 88. ayetinin bir kısmı yer alıyor: “Başarmam ancak Allah’ın yardımıyladır.” Bu ifade, esere manevi ve entelektüel bir derinlik katıyor. Osman Hamdi Bey’in diğer eserlerinde de sıkça rastlanan bu mesaj, sanatın ruhunu ve kültürel bağlamını güçlendiriyor.