Safa Önal: Sinemanın Usta Kalemi
Hukuk ve mülkiye mezunu olan Safa Önal, 1930 yılında İstanbul’un Maçka Palas’ında dünyaya geldi. Resim yapmayı seven bir babanın oğlu olarak sanatla iç içe bir hayat sürdü. Haydarpaşa Lisesi’nden mezun olduktan sonra, edebiyat tutkusunu kısa öyküler yazarak geliştirmeye başladı. Bu dönemde yazdığı öyküler, daha sonra “Dünyanın En Güzel Gemisi” adlı eserinde toplandı.
395 Senaryoyla Gelen Rekor
Önal, 1961 yılına kadar gazetecilik yaptıktan sonra senaryo yazımına yöneldi. 1953 yılında kaleme aldığı “Kanlı Para” adlı senaryo ile sektöre adım attı. Bülent Oran, Ertem Göreç ve Erdoğan Tünaş gibi önemli isimlerle birlikte çalışarak birçok unutulmaz esere imza attı. Yazdığı senaryolarla, Altın Koza ve Altın Portakal gibi prestijli festivallerden sayısız ödül kazandı. Önal, senaristlik hakkında, “Senaryocu, sinemanın en yalnız insanıdır. Kimse senaryocuyu hatırlamaz. Halbuki set öyle mi? Set, bir yaşam alanıdır. Ben bu işi sevdim. Senede ortalama 20-25 senaryo yazdım. Özveriydi bu, sevdaydı bu. Başka türlü bu mesleği icra edemezsiniz.” demiştir.
Yönetmen Koltuğunda Gelen Büyük Başarılar
1973 yılında “İnleyen Nağmeler” adlı filmle yönetmenlik kariyerine adım atan Önal, toplamda 40’a yakın filmde yönetmenlik yaptı. Bu döneme ilişkin olarak, “Senaryo yazmasaydım romana yönelecektim. Başarırdım başaramazdım onu bilemem, bilemeyiz ama başarılı bir öykücüydüm ben. Pek çok edebiyatçı dostum, ‘Yeşilçam bir sinemacı kazandı ama edebiyat bir öykücü kaybetti’ demiştir. Doğrudur.” şeklinde ifadelerde bulundu.
Öykü, senaryo yazımı ve yönetmenlik dışında çok sayıda fotoromana da imza atan Önal, “Beyaz Şemsiye” adlı eserinde Türkan Şoray ve Cihan Ünal gibi ünlü isimlerle çalıştı. Ayrıca, televizyon dizileri için de senaryolar kaleme alan Önal’ın 2007 yılında yazıp yönettiği “Hicran Sokağı”, sanatçının son projelerinden biri oldu.
“Eski Bir Yara’dan Bir Safa Çıktı”
Ömrünün son anlarına kadar kalemini elinden bırakmayan usta sanatçı, yazma tutkusunu şöyle ifade etti: “Benim işim yazmak, ille de yazmak. Sebep olan da Reşat Nuri Güntekin’dir, bende o patlamayı yaratan. Reşat Nuri Bey’in hikayesi, ‘Eski Bir Yara’ adını taşıyordu. Ortaokul ikinci sınıfımızın kitaplarında vardı. Ufak bir çocuğun ağzından bir anlatımdı. Yunan işgali sırasında, Anadolu’da bir kasabada geçiyordu. Tabii inanılmaz bir hayranlıkla okudum ve bana yazı yazmayı aşıladı. Beni çaresiz bıraktı, ‘Başka bir şey yapmayacaksın!’ dedirtti bana. Yani bütün hayatımı değiştiren olaydır. Bu benim gerçeğimdir. ‘Eski Bir Yara’dan bir Safa çıktı. Bu öyküde bana göre her şey var. Beni her seferinde alır, yeniden başlasam mesleğime, yani hayata, yine bu öyküyü okusam, yine buradan yürürüm.”
Senaryo Yazarları Derneği’nin kurucu üyesi ve başkanı olarak da görev yapan Önal, 30 Temmuz 2023 tarihinde 92 yaşında hayata veda etti. Önal’ın eserlerinden bazıları şunlardır:
- Filmler: Yüzyıllık Çınar, Hicran Sokağı, Küçük Ev, Dolandırıcı Aşıklar, Dertler Benim Olsun, Ağlayan Melek, Cingöz Recai.
- Senaryosunu Yazdığı Bazı Filmler: İkimize Bir Dünya, Mahkum, Yeter, Yarınlar Bizim, Sezercik Aslan Parçası, Kızıl Tehlike, Taçsız Kral, Küçük Beyefendi, Lejyon Dönüşü, Tatar Ramazan, Vesikalı Yarim, Ah Güzel İstanbul, Kanun Benim.
- Senaryosunu Yazdığı Bazı Diziler: Aşkımızda Ölüm Var, Yaz Gülü.
- Rol Aldığı Filmler: Sinemada İstanbul: Kadrajdaki Şehir, İzzet Günay Belgeseli, Salih Tozan Belgeseli, Akad Sineması, İnleyen Nağmeler (Seslendirme).