Şanlıurfa İli Kültür Envanteri Projesi
Şanlıurfa Valiliği, Batman ve Harran üniversiteleri iş birliğiyle imzalanan protokol çerçevesinde, arkeologlar, sanat tarihçileri ve mimarlardan oluşan 9 kişilik uzman bir ekip, “Şanlıurfa İli Kültür Envanteri” projesini yürütmektedir. Proje Koordinatörü Prof. Dr. Gülriz Kozbe’nin bilimsel danışmanlığı ve koordinatörlüğünde gerçekleştirilen bu kapsamlı çalışma, il genelindeki kültürel mirasın korunması ve belgelenmesi açısından büyük bir önem taşımaktadır.
Proje, daha önce kayıt altına alınan tüm tescilli kültürel varlıkların yanı sıra, 13 ilçenin merkez ve kırsal alanlarında güncel envanter tespiti ve belgelemesi yapmayı hedeflemektedir. Bu kapsamda, daha önce kayıt altında bulunan ancak tam olarak belgelenmemiş 1700 tarihi kültür varlığı ile kayıt dışı olan her bir kültürel miras unsuru, titizlikle saha ziyaretleri yapılarak görsel ve yazılı olarak kaydedilmektedir.
Projenin tamamlanmasının ardından, Şanlıurfa’daki yaklaşık 6 bin kültürel varlığın dokümantasyonu, 5 ciltlik bir envanter kitabı haline getirilecektir. Bu kitap, sadece mevcut kültürel mirasın belgelenmesi değil, aynı zamanda gelecekteki koruma çalışmalarına da önemli bir katkı sunacaktır.
Gelecek Yılın Sonunda Tamamlanması Hedefleniyor
Proje Koordinatörü Prof. Dr. Gülriz Kozbe, AA muhabirine verdiği bilgide, yaklaşık 7 aydır süren çalışmaların gelecek yılın sonunda tamamlanmasının planlandığını belirtti. Alan ziyaretleri sırasında, kültürel varlıkların görsel ve yazılı belgelerinin alınmasının yanı sıra, dijital kayıtlarının da tutulduğunu ifade etti. Kozbe, “Gerek tapu kadastro tarafından sağlanan haritalama, gerekse Google Maps üzerinde konumları işaretleyerek kayda geçiriyoruz. Özellikle tipik örnekler için mimari planlar da çiziliyor. Örneğin, tipik bir kaya konutunun veya kaya mezarının mimari planlarını oluşturuyoruz. İl genelindeki kültürel varlıkların dokümantasyonunu ve arşivini gerçekleştiriyoruz.” dedi.
Beşeri ve doğal sebeplerden dolayı kültürel varlıkların tahribata uğrayarak her geçen gün yok olma riski taşıdığını vurgulayan Kozbe, Şanlıurfa’nın en az 6 bin kültürel varlığa sahip olduğunu düşündüklerini belirtti. “Bu varlıkları kayıt altına almak için projenin 18 aylık süresi yeterli olmayabilir, ancak çalışmalarımız hızlı bir şekilde bu hedef doğrultusunda ilerliyor.” diyerek, kültürel envanter projelerinin geniş çaplı ve derinlemesine araştırmalardan ziyade veri tabanı oluşturma ve kültürel varlıkların kaydını tutma amacı güttüğünü ifade etti.
Kozbe, il sınırları içerisindeki kültürel varlıkların kaydedilmesinin önemine değinerek, “Kaleler, höyükler, kaya mezarları, mağaralar, camiler, kiliseler ve türbelerin kayıt altına alınması, ileride oluşabilecek tahribat sonrasında elimizde bir belgenin bulunması açısından kritik öneme sahiptir.” dedi. Projenin gerçekleştirilmesinde GAP ve Şanlıurfa İli Kültür Eğitim Sanat ve Araştırma Vakfı’nın desteklerinin de büyük katkı sağladığını belirtti.
Kahramanmaraş merkezli 6 Şubat 2023’teki depremlerde kültürel varlıklardaki tahribatın boyutlarına dikkat çeken Kozbe, “Kültürel varlıklar kayıt altında olmadığı zaman bu, geriye dönüşü olmayan bir durum haline dönüşüyor. Eğer elimizde mevcut kültürel varlıkların dokümantasyonu olsaydı, belki de bugün yapılan restorasyon çalışmaları daha hızlı ilerleyebilirdi.” şeklinde konuştu. Böyle bir felaket karşısında, şehrin elinde bir veri tabanı bulunmasının, gelecekteki projeler için ne denli önemli olduğunu ifade etti.