Afyonkarahisar’ın Tatarlı beldesindeki milattan önce 5. yüzyıla tarihlenen Tümülüs, 1969’da kaçak kazı sırasında bulunup yağmacılar tarafından tahrip edildi. Ahşap mezar odasının kök boyalı figürler ile bezenmiş kirişlerinin bir kısmı kesilip yurt dışına kaçırıldı. Afyonkarahisar Müzesi tarafından bir yıl sonra Tatarlı Tümülüsü’nde yapılan kurtarma kazısında mezar odasının diğer kısmı taşındı.
Ahşap Mezar Odasının Kurtarılması
Kaçırılan ahşap parçaları, Kültür ve Turizm Bakanlığının girişimleriyle 2004’te Türkiye’ye getirildi. Alman ve Türk uzmanlarca restorasyonu yapılan eser, İstanbul’da 2010 Avrupa Kültür Başkenti etkinlikleri kapsamında “Tatarlı Tümülüsü: Renklerin Dönüşü” başlığıyla sergilendi.
Afyonkarahisar Müzesi’nde Sergilenmeye Başlaması
Daha sonra Afyonkarahisar’a getirilen ahşap mezar odası, saklı tutulduğu özel sandıklardan 2023’te çıkarılıp birleştirilerek yeni müzenin özel bölümünde sergilenmeye başladı.
Ahşap Mezar Odasının Önemi
Dinar ilçesindeki kazı çalışmalarına bilimsel koordinatörlük yapan Afyon Kocatepe Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Ümit Emrah Kurt, Afyonkarahisar Müzesi’nde sergilenen ahşap mezar odasının da Kibele heykeli gibi yurt dışına kaçırılıp yeniden getirilme öyküsünün bulunduğunu belirtti. Müzede sergilenen ahşap mezar odasının Afyonkarahisar ve çevresinde var olan önemli kültürel kalıntıların bir yansıması olduğunu vurguladı.
Arkeolojik malzeme olarak ahşap ürünlerin günümüze kadar gelmesinin zorluğuna dikkat çeken Kurt, ahşap mezar odasının nadir bir eser olduğunu ve döneme ait çeşitli sahneleri içerdiğini ifade etti. Kurt ayrıca, ahşap kirişlerdeki boyalı figürlerin milattan önce 5. yüzyıla ait yaşantının kültürüne dair izler taşıdığını söyledi.
Kurt, çeşitli uygarlıkların izlerini taşıyan Afyonkarahisar’da Tatarlı Tümülüsü gibi benzer mezar yapılarının bulunduğunu ve bu kültürün geleceğe taşınması gerektiğini belirterek, kaçak kazılarla tahrip edilmemesi gerektiğini vurguladı.